تحولات و الزامات صنعت دارویی و مکمل‌های غذایی در جمهوری قزاقستان

قزاقستان در حال افزایش ظرفیت‌های تولید دارویی خود است. طی سه سال گذشته، حجم تولید محصولات این صنعت ۳۷ درصد افزایش یافته و به ۱۹۱ میلیارد تِنگه رسیده است.

رشد تولید در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است. در شش‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، دارو و محصولات پزشکی به ارزش ۱۲۶.۶ میلیارد تِنگه در کشور تولید شده که تقریباً ۳۰ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی دولت قزاقستان، در حال حاضر ۲۰۹ تولیدکننده محصولات دارویی و پزشکی در کشور فعالیت دارند که از این تعداد، ۴۳ واحد تولیدکننده دارو هستند.

تا اوت ۲۰۲۶، سهم محصولات تولید داخل از نظر حجم به ۴۰.۳ درصد رسیده است.

شرکت‌های قزاقستانی تاکنون ۲٬۹۹۴ عنوان دارو و محصولات پزشکی را به ثبت رسانده‌اند.

دامنه محصولات تولیدی داخلی نیز در حال گسترش است و واحدهای داخلی انواع مختلفی از محصولات دارویی را تولید می‌کنند، از جمله:

• داروهای ضدباکتری؛
• داروهای قلبی ـ عروقی؛
• داروهای مسکن؛
• داروهای ضدالتهاب؛
• داروهای مورد استفاده در درمان بیماری‌های سیستم عصبی مرکزی؛
• و سایر داروهای مورد نیاز.

توسعه خریدهای بلندمدت دارو

هم‌زمان با افزایش ظرفیت تولید، سازوکار خریدهای بلندمدت محصولات دارویی نیز در حال توسعه است.

در ابتدای سال ۲۰۲۶، ۸۳ قرارداد با ۳۱ تولیدکننده داخلی برای تأمین ۲٬۰۲۲ عنوان محصول در حال اجرا بوده است.

وجود این قراردادها برای تولیدکنندگان، تقاضای قابل پیش‌بینی‌تری ایجاد می‌کند و به آنها امکان می‌دهد:

• ظرفیت تولید خود را از پیش برنامه‌ریزی کنند؛
• بارگذاری و استفاده از ظرفیت‌های تولیدی را مدیریت کنند؛
• تولید را توسعه دهند؛
• و برای عرضه داروهای جدید برنامه‌ریزی کنند.

داروهای تولیدشده در کشور مطابق با استانداردهای GMP تولید می‌شوند.

مشارکت شرکت‌های بین‌المللی و انتقال فناوری

شرکت‌های بین‌المللی دارویی نیز در توسعه صنعت دارویی قزاقستان مشارکت دارند. شرکت‌های AstraZeneca، Pfizer و Roche در پروژه‌های مربوط به بومی‌سازی تولید و انتقال فناوری به قزاقستان مشارکت می‌کنند.سرمایه‌گذاری در صنعت دارویی در سال ۲۰۲۵ با ۵۶ درصد افزایش به ۱۴۲.۸ میلیون دلار رسید. همچنین در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، ۷.۱ میلیون دلار سرمایه دیگر به این بخش جذب شد.

پروژه‌های جدید تولید دارو

در راستای دستورات رئیس‌جمهوری قزاقستان، هشت پروژه بزرگ برای ساخت و توسعه ظرفیت‌های تولید دارویی در کشور در حال اجراست.

اجرای این پروژه‌ها امکان تولید داخلی بیش از ۴۹۴ عنوان داروی جدید را برای نخستین بار فراهم خواهد کرد.

این محصولات حوزه‌های مختلف درمانی را پوشش خواهند داد، از جمله:

• بیماری‌های انکولوژیک؛
• بیماری‌های قلبی ـ عروقی؛
• بیماری‌های خودایمنی؛
• بیماری‌های نادر یا اورفان؛
• بیماری‌های عفونی؛
• و دیابت.

توسعه صنعت دارویی در قزاقستان به‌صورت هم‌زمان در چند محور دنبال می‌شود؛ از جمله توسعه تولید داخلی، بومی‌سازی فناوری، افزایش سرمایه‌گذاری و بهبود دسترسی به دارو در مناطق مختلف کشور.

الزام علامت‌گذاری دیجیتال مکمل‌های غذایی از اول سپتامبر ۲۰۲۶

از اول سپتامبر ۲۰۲۶ الزام علامت‌گذاری دیجیتال مکمل‌های غذایی یا БАД در جمهوری قزاقستان اجرایی می‌شود.

بر اساس این الزام، تمامی مکمل‌های غذایی که از تاریخ مذکور در داخل کشور تولید یا به قزاقستان وارد می‌شوند، باید با کد Data Matrix علامت‌گذاری شوند.

هر واحد محصول یک کد منحصربه‌فرد Data Matrix دریافت خواهد کرد که روی بسته‌بندی درج شده و در سیستم واحد اپراتور علامت‌گذاری و رهگیری کالا ثبت می‌شود.

آغاز رهگیری کامل مکمل‌های غذایی از مارس ۲۰۲۷

راه‌اندازی رهگیری اجباری مکمل‌های غذایی از اول مارس ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است.

از این تاریخ، گردش محصولات با گردش کامل اسناد الکترونیکی همراه خواهد بود و هر عملیات انتقال کالا میان فعالان بازار باید در سامانه ثبت و تأیید شود.

به این ترتیب، مسیر هر محصول از مرحله تولیدکننده یا واردکننده تا رسیدن به فروشگاه قابل رهگیری خواهد بود.

اهداف نظام علامت‌گذاری دیجیتال مکمل‌ها

دولت قزاقستان انتظار دارد اجرای نظام علامت‌گذاری و رهگیری دیجیتال، شفافیت و قانونی‌بودن گردش مکمل‌های غذایی در بازار را افزایش دهد.

از اهداف اعلام‌شده این طرح می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افزایش شفافیت بازار مکمل‌های غذایی؛
• اطمینان از قانونی‌بودن گردش محصولات؛
• حمایت از کسب‌وکارهای قانونی در برابر رقابت ناسالم؛
• شناسایی به‌موقع تخلفات؛
• ایجاد امکان رهگیری مسیر محصول در زنجیره عرضه.

با افزایش تدریجی سهم محصولات تحت پوشش نظام علامت‌گذاری، مصرف‌کنندگان نیز امکان خواهند داشت قانونی‌بودن مکمل خریداری‌شده را شخصاً بررسی کنند.

این بررسی از طریق اسکن کد Data Matrix روی بسته‌بندی در اپلیکیشن Naqty Onim انجام خواهد شد.

اقدامات موردنیاز فعالان بازار مکمل‌های غذایی

شرکت‌هایی که در حوزه تولید، واردات و گردش مکمل‌های غذایی فعالیت می‌کنند، باید اقدامات لازم را برای انطباق با الزامات جدید انجام دهند.

ثبت‌نام در سامانه

فعالان بازار باید در سیستم دیجیتال علامت‌گذاری و رهگیری کالا (ЦС МПТ) ثبت‌نام کنند.

ثبت‌نام از طریق پورتال:

tanba.markirovka.kz

انجام می‌شود.

ثبت کارت محصولات

شرکت‌ها باید از پیش نسبت به ثبت کارت محصولات خود در سامانه اقدام کنند.

کارت‌های ثبت‌شده باید مراحل بررسی و تأیید یا Moderation را طی کنند و این فرآیند به زمان مشخصی نیاز دارد.

به همین دلیل، وزارت بهداشت توصیه کرده است فعالان بازار ثبت محصولات را به زمان اجرای الزامات موکول نکنند تا فرآیند تأیید پیش از آغاز اجرای مقررات تکمیل شده و امکان سفارش به‌موقع کدهای علامت‌گذاری فراهم باشد.

وضعیت موجودی مکمل‌های تولیدشده پیش از اجرای الزام

موجودی مکمل‌های غذایی که پیش از تاریخ آغاز الزام علامت‌گذاری تولید شده‌اند، می‌تواند مطابق با فهرست تعیین‌شده توسط مراجع ذی‌ربط، تا پایان تاریخ مصرف آنها توسط فعالان بازار عرضه شود.

بنابراین، برای این گروه از محصولات، امکان ادامه فروش طبق شرایط و فهرست مقرر وجود دارد.

وضعیت کنترل کیفیت مکمل‌های غذایی

پیش‌تر نیز اعلام شده بود که یک مورد از هر پنج مکمل غذایی بررسی‌شده در قزاقستان موفق به عبور از کنترل نشده است.

این موضوع در کنار اجرای نظام جدید علامت‌گذاری و رهگیری دیجیتال، در چارچوب اقدامات مربوط به سامان‌دهی بازار مکمل‌های غذایی مطرح شده است.

جمع‌بندی

صنعت دارویی قزاقستان در مسیر توسعه ظرفیت تولید داخلی، افزایش سهم محصولات بومی، گسترش قراردادهای خرید بلندمدت، جذب سرمایه‌گذاری و انتقال فناوری قرار دارد. طی سه سال، تولید محصولات دارویی ۳۷ درصد افزایش یافته و به ۱۹۱ میلیارد تِنگه رسیده و رشد این بخش در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است.

در حال حاضر ۲۰۹ تولیدکننده محصولات دارویی و پزشکی در کشور فعالیت می‌کنند و سهم محصولات داخلی از نظر حجم به ۴۰.۳ درصد رسیده است. همچنین ۳۱ تولیدکننده داخلی در قالب ۸۳ قرارداد، تأمین ۲٬۰۲۲ عنوان محصول را بر عهده دارند. مشارکت شرکت‌های بین‌المللی و اجرای هشت پروژه بزرگ جدید نیز از محورهای توسعه این صنعت است که انتظار می‌رود امکان تولید بیش از ۴۹۴ عنوان داروی جدید را در داخل کشور فراهم کند.

در بخش مکمل‌های غذایی نیز از اول سپتامبر ۲۰۲۶ مرحله جدیدی از تنظیم بازار آغاز می‌شود. تمامی مکمل‌های تولیدشده یا واردشده پس از این تاریخ باید دارای کد Data Matrix باشند و از اول مارس ۲۰۲۷ رهگیری کامل آنها با استفاده از اسناد و فرآیندهای الکترونیکی اجرایی خواهد شد.

در مجموع، اقدامات اعلام‌شده در حوزه دارو و مکمل‌های غذایی شامل توسعه تولید داخلی و بومی‌سازی فناوری، افزایش سرمایه‌گذاری، ایجاد تقاضای قابل پیش‌بینی برای تولیدکنندگان، توسعه دامنه محصولات و همچنین استقرار نظام دیجیتال علامت‌گذاری و رهگیری مکمل‌ها است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، این روند هم‌زمان با هدف افزایش ظرفیت تولید دارویی و سامان‌دهی و شفاف‌سازی گردش مکمل‌های غذایی در بازار قزاقستان دنبال می‌شود.

منبع:

https://www.inform.kz/ru/proizvodstvo-lekarstv-v-kazahstane-viroslo-na-37-za-tri-goda-9e875013

https://tanba.markirovka.kz/

https://www.inform.kz/ru/kazhdaya-pyataya-proverennaya-bad-vkazahstane-neproshla-kontrol-ba5e3159