معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

مذاکرات امارات با اتحادیه اروپا، ژاپن، نیجریه و مرکوسور برای تقویت جایگاه تجاری جهانی خود

امارات در حالی مذاکرات هم‌زمان و پیشرفته CEPA با اتحادیه اروپا، ژاپن، نیجریه و مرکوسور را برای تقویت جایگاه تجاری جهانی خود پیش می‌برد که تجارت غیرنفتی کشور در 9 ماه نخست 2025 با رشد 24.6 درصدی به 727 میلیارد دلار رسیده است؛ جهشی که عمدتاً از رونق طلا و فلزات گران‌بها و نقش امارات به‌عنوان مرکز تجارت مجدد ناشی می‌شود. در کنار این دستاوردها، تنوع‌بخشی به شرکای تجاری از طریق CEPA—که پیش‌تر موجب افزایش محسوس تجارت با هند، ترکیه، اندونزی، کامبوج و کاستاریکا شده—به ابوظبی امکان می‌دهد ریسک‌های ژئوپلیتیکی و نوسانات بازار کالا را کاهش داده و ترکیب تجارت خود را به سمت بخش‌های صنعتی، فناوری و خدمات متنوع‌تر کند؛ امری که کیفیت و پایداری رشد تجاری این کشور را در بلندمدت تعیین خواهد کرد.

بحران تراشه، صنعت را زیر فشار گذاشته است وابستگی شدید آلمان به چین

چین با اعمال محدودیت‌های صادراتی برای مواد خام و ریزتراشه‌ها، اتحادیه اروپا را دچار مشکل کرده است. درست پیش از سفر نخست یوهان واده فول به پکن، اکنون آشکار شده است که سیاست تغییر از طریق تجارت شکست خورده است.

چین با ایجاد فرآیند صدور مجوز برای فلزات حساس وعناصر نادر خاکی تولیدات اروپایی را تحت کنترل خود قرار داده است

روزنامه اتریشی پرسه در تحلیلی به بررسی دیدار رئیس جمهور آمریکا و چین و توافق اخیر میان این دو کشور و نیز بررسی وابستگی صنعت اروپا و به ویژه وابستگی در فناوریهای حساس به چین در زمینه مواد خام حساس و عناصر خاکی نادر پرداخته است. این توافق که محدودیت‌ها و کنترل‌های صادراتی چین را برجسته کرده، نشان‌دهنده رقابت‌های ژئوپلیتیک و اقتصادی میان دو قدرت بزرگ جهانی و تأثیر مستقیم آن بر صنایع اروپایی است. اروپا طی سال‌های گذشته تا حد زیادی نسبت به وابستگی خود به چین بی‌توجه بوده و اکنون با واقعیتی روبه‌رو است که دیر از آن آگاه شده است. دستیابی به استقلال نسبی در تأمین مواد خام و کاهش وابستگی، مستلزم سرمایه‌گذاری‌های بزرگ و صرف هزینه‌های قابل توجه است. این وابستگی چندوجهی، از استخراج مواد اولیه تا تولید محصولات میانی و تجهیزات فناوری، چالشی جدی برای امنیت صنعتی و رقابت‌پذیری اروپا ایجاد کرده است. چین به صرف سهم بزرگ خود از بازار، مزیت بزرگی دارد. اما اروپا صرفا در گذشته خود را به چین وابسته کرد چرا که مواد خام را به ارزانی از چین وارد می#172کرد. حالا به عرصه رقابتی وارد شده که هیچ توازنی ندارد. مقامات و نهادهای اتریشی نیز بعد از توافق بین آمریکا و چین، واکنش خود را به این توافق نشان داده‌اند و بر ضرورت اقدام فوری برای کاهش وابستگی و تقویت زنجیره‌های تأمین داخلی تأکید کرده‌اند.

روایت‌های قدیمی و جدید در مورد سیاست مشترک کشاورزی (CAP)

اتحادیه اروپا در حال ورود به مرحله‌ای تعیین‌کننده در اصلاح سیاست مشترک کشاورزی (CAP) خود برای سال‌های 2034-2027 است. این امر در بحبوحه بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی، فشارهای اقلیمی و انتظارات و تقاضاهای فزاینده برای سیستم‌های غذایی پایدارتر و درآمدهای پایدار کشاورزی رخ می‌دهد. کمیسیون اروپا اصلاحاتی را ارائه کرده که هم معماری بودجه و هم حمایت از کشاورزی اتحادیه اروپا را به طور قابل توجهی تغییر می‌دهد.

علاقه روزافزون چین به دالان (کریدور) میانی، معضلی برای اروپا

با ادامه جنگ در اوکراین، اروپا و چین با انگیزه‌های فزاینده‌ای برای تنوع بخشی به ارتباطات فرا اوراسیایی خود مواجه هستند. بنابراین، دالان (کریدور) میانی به عنوان جایگزینی جذاب برای مسیرهای سنتی ظهور کرده است. در حالی که برخی از ناظران این منافع مشترک را زمینه‌ای برای همکاری می‌دانند، به ویژه در زمان افزایش تنش تجاری اتحادیه اروپا و چین، چنین خوش‌بینی‌ای خطر نادیده گرفتن واگرایی‌های راهبردی قابل توجه را به همراه دارد. منافع عملیاتی مشترک با چشم‌اندازهای راهبردی مشترک برابر نیست. در واقع، گسترش حضور چین در امتداد دالان (کریدور) میانی، اروپا را در یک معضل پیچیده در مورد میزان عمیق بودن مشارکت قرار می‌دهد.

آخرین تحولات در خصوص توافق مرکوسور - اتحادیه اروپا، نقطه نظرات مقامات برزیلی و اثرات بر اقتصاد برزیل

شورای اتحادیه اروپا روز جمعه مورخ 9 ژانویه 2026، در بروکسل موافقت خود را با توافق مرکوسور اعلام کرد. این اقدام را می‌توان نقطه عطفی تاریخی در راستای تقویت همکاری‌های استراتژیک اتحادیه اروپا با مرکوسور دانست. در مجموع 21 کشور از 27 کشور اتحادیه اروپا به این توافق رای مثبت دادند. فرانسه، مجارستان، اتریش، لهستان و ایرلند به آن رای منفی دادند و رای بلژیک ممتنع بود. حمایت ایتالیا نقش موثری در ایجاد اکثریت آرا (با توجه به ضرورت حمایت حداقل 15 کشور معادل 65 درصد آرا) ایفا کرد. در گام های بعدی این توافق در تاریخ 19 ژانویه 2026 در پاراگوئه با حضور نمایندگان کشورها (احتمالا حضور وزرا) امضا خواهد شد و جهت نهایی شدن باید مورد تایید پارلمان اروپا و کنگره کشورها نیز قرار گیرد.

هزینه‌های ریاست دوره ای ایرلند بر شورای اتحادیه اروپا

بر اساس آخرین برآوردها، ریاست آتی ایرلند بر شورای اتحادیه اروپا در نیمه دوم سال 2026، بیش از ۲۹۳ میلیون یورو برای این کشور هزینه خواهد داشت که ۱۲۵ میلیون یورو آن به پلیس (Garda) اختصاص دارد. این مبلغ صرف افزایش هزینه‌های امنیتی و عملیاتی مرتبط با سفر مقامات اروپایی به ایرلند خواهد شد. این هشتمین ریاست دوره ای ایرلند بر شورای اتحادیه اروپا خواهد بود و انتظار می‌رود در این دوره، ایرلند میزبان حداقل ۵۰ رهبر اروپایی باشد.

توافق تجاری اتحادیه اروپا و مرکوسور؛ نقش محوری ایتالیا

پس از بیش از ۲۵ سال مذاکره، توافق‌نامه تجارت آزاد میان اتحادیه اروپا و بلوک مرکوسور در تاریخ ۹ ژانویه ۲۰۲۶ با کسب اکثریت کیفی کشورهای عضو اتحادیه اروپا به تصویب رسید. ایتالیا در این تصویب نقش تعیین‌کننده ایفا کرد. دولت جورجا ملونی (Giorgia Meloni) با بهره‌گیری از اهرم رأی خود (به عنوان کشوری پرجمعیت که می‌توانست وزن لازم برای رسیدن به اکثریت کیفی را تأمین یا مختل کند)، در لحظات پایانی امتیازات مناسبی به دست آورد و از موضع تردید به حمایت کامل تغییر جهت داد. این مانور دیپلماتیک نه تنها تصویب توافق را ممکن ساخت، بلکه تضمین‌های قابل قبولی برای بخش کشاورزی اروپا – به‌ویژه کشاورزان ایتالیایی – به همراه داشت و جایگاه ایتالیا را به عنوان بازیگری تأثیرگذار در صحنه اروپا تقویت کرد. این امتیازات شامل تشدید سازوکارهای حفاظتی برای بخش کشاورزی اروپا، دسترسی سریع‌تر به بودجه ۴۵ میلیارد یورویی برای حمایت از کشاورزان اتحادیه اروپا و تمرکز بر حفاظت از برندهای بومی‌بود. این پیمان می‌تواند وابستگی اروپا به چین را کاهش دهد و صادرات صنعتی ایتالیا، از جمله خودرو و محصولات غذایی، را تقویت ‌نماید، در حالی که نگرانی‌های زیست‌محیطی و کشاورزی همچنان باقی است.

اتحادیه اروپا؛ شریک اقتصادی راهبردی اردن در تجارت، سرمایه‌گذاری و انتقال فناوری

بر اساس اظهارات علی مراد،رئیس اتاق بازرگانی اروپا در اردن، اتحادیه اروپا یکی از مهم‌ترین و راهبردی‌ترین شرکای اقتصادی پادشاهی اردن‌هاشمی‌به‌شمار می‌رود. این شراکت، حوزه‌های متنوعی از جمله تجارت، سرمایه‌گذاری، انتقال دانش فنی و فناوری‌های نوین را در بر می‌گیرد و در سال‌های اخیر وارد مرحله‌ای پیشرفته و سازمان‌یافته شده است.

تحول رویکرد اتحادیه اروپا در قبال چین در چارچوب دکترین امنیت اقتصادی

اتحادیه اروپا در قبال چین وارد یک فاز جدید سیاست‌گذاری شده است که نقطه عزیمت آن دیگر آزادسازی تجاری نیست، بلکه امنیت اقتصادی و مدیریت ریسک است. این تحول بر بستر چند روند هم‌زمان شکل گرفته است. دکترین امنیت اقتصادی اتحادیه بر سه ستون استوار است: حفاظت از فناوری و زیرساخت‌های حیاتی، کاهش وابستگی‌های راهبردی، و ایجاد قابلیت پاسخ به فشار اقتصادی. بر این اساس، مجموعه‌ای از ابزارها فعال شده است: تقویت ابزارهای دفاع تجاری و تعرفه‌ای، کنترل سرمایه‌گذاری ورودی در زیرساخت‌ها و صنایع حساس، حرکت به سوی کنترل سرمایه‌گذاری‌های خروجی در فناوری‌های پیشرفته، مقررات شفاف‌سازی یارانه‌های خارجی و طراحی سازوکار پاسخ به اجبار اقتصادی. هدف این بسته، قطع رابطه با چین نیست، بلکه ریسک‌زدایی و تعامل کنترل‌شده و مشروط است.