معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

چشم‌انداز صنعت زغال‌سنگ قزاقستان و اهمیت آن برای سرمایه‌گذاران خارجی

قزاقستان یکی از مهم‌ترین کشورهای معدنی آسیای مرکزی و از بازیگران مهم بازار جهانی مواد خام است. منابع گسترده زغال‌سنگ، اورانیوم، نفت، گاز و فلزات، این کشور را به مقصدی مهم برای سرمایه‌گذاری در بخش استخراج تبدیل کرده است.در این میان، صنعت زغال‌سنگ جایگاه ویژه‌ای دارد. برخلاف روند جهانی حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر، زغال‌سنگ همچنان سهم قابل‌توجهی در تولید برق جهان دارد و تقاضای آن به‌ویژه در اقتصادهای بزرگی مانند چین و هند همچنان قابل‌توجه است.

جایگاه اقتصادی قزاقستان و نقش آن در رشد منطقه‌ای آسیای مرکزی

آسیای مرکزی در سال‌های اخیر به یکی از مناطق مهم در معادلات اقتصادی اوراسیا تبدیل شده است. افزایش تجارت منطقه‌ای، توسعه کریدورهای حمل‌ونقل، گسترش روابط اقتصادی با چین، اروپا و خاورمیانه و افزایش تلاش کشورهای منطقه برای جذب سرمایه خارجی، جایگاه اقتصادی این منطقه را ارتقا داده است.در چنین شرایطی، تفاوت قابل‌توجه میان اندازه اقتصادهای پنج کشور قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و تاجیکستان، اهمیت ویژه‌ای دارد. قزاقستان بدون تردید بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی منطقه است. این کشور حدود ۵۶ درصد GDP، حدود ۶۶ درصد صادرات و نزدیک به ۶۹ درصد سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی انباشته منطقه را در اختیار دارد، درحالی‌که تنها حدود یک‌چهارم جمعیت آسیای مرکزی در آن زندگی می‌کنند. البته برتری اقتصادی قزاقستان به‌تنهایی تضمین‌کننده رشد آسیای مرکزی نیست؛ اما اگر این برتری در خدمت اتصال اقتصادی منطقه قرار گیرد، می‌تواند یکی از مهم‌ترین موتورهای توسعه آسیای مرکزی در دهه پیش‌رو باشد. بنابراین، چشم‌انداز مطلوب منطقه نه «قزاقستان در برابر سایر کشورهای آسیای مرکزی»، بلکه قزاقستان به‌عنوان یکی از محورهای یک اقتصاد منطقه‌ای یکپارچه‌تر و چندقطبی است.

از غلات تا بازارهای جدید؛ قزاقستان در مسیر تبدیل‌شدن به‌هاب غذایی اوراسیا

قزاقستان با قرار گرفتن در میان بزرگ‌ترین کشورهای جهان از نظر مساحت، از ظرفیت قابل توجهی برای توسعه کشاورزی برخوردار است. ترکیب زمین‌های گسترده قابل استفاده برای کشاورزی و شرایط نسبتاً مناسب برای زراعت، این کشور را به یکی از تولیدکنندگان مهم محصولات کشاورزی در منطقه تبدیل کرده است. این کشور در حال اجرای یک تحول ساختاری در بخش کشاورزی است که در آن افزایش تولید، فرآوری عمیق، بومی‌سازی فناوری، توسعه نهاده‌ها، مدیریت آب و گسترش بازارهای صادراتی به یکدیگر پیوند خورده‌اند.داده‌ها نشان می‌دهد که این تحول در حال تبدیل‌شدن به یک روند عملی است: تولید کشاورزی در سال ۲۰۲۵ از ۱۸.۲ میلیارد دلار فراتر رفته، صادرات محصولات کشاورزی طی پنج سال تقریباً دو برابر شده، سهم محصولات فرآوری‌شده از صادرات در حال افزایش است و سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی در صنایع فرآوری، ماشین‌آلات و تولید کود در حال انجام است. از منظر راهبردی، مهم‌ترین تغییر، عبور از مدل «تولید و صادرات ماده خام» به مدل «تولید، فرآوری، ایجاد ارزش افزوده و اتصال به بازارهای منطقه‌ای و جهانی» است.موقعیت جغرافیایی قزاقستان نیز در این مدل نقش تعیین‌کننده دارد و امکان دسترسی به بازارهای آسیای مرکزی، چین، قفقاز، خاورمیانه و سایر بازارها را فراهم می‌کند. در عین حال، پایداری این مدل به توانایی قزاقستان در مدیریت محدودیت‌های منابع، به‌ویژه آب، وابسته خواهد بود. توسعه فناوری‌های صرفه‌جویی در مصرف آب و افزایش بهره‌وری زمین از همین رو بخش جدایی‌ناپذیر راهبرد جدید محسوب می‌شود.

قزاقستان و شکل‌گیری قطب دیجیتال آسیای مرکزی

در نخستین روزهای اکتبر ۲۰۲۶، آستانه میزبان رویداد AI amp Digital Bridge 2026 است؛ مجمعی که در قالب برنامه گسترده‌تر ماه هوش مصنوعی قزاقستان برگزار می‌شود و انتظار می‌رود بیش از ۲۰ هزار نفر و بیش از ۱۰۰ شرکت فناوری را گرد هم آورد. این رویداد از ۱ تا ۳ اکتبر برگزار می‌شود و برنامه امسال از ۲۳ سپتامبر با HackAlem AI powered by OpenAIآغاز شده است. در هفت دوره گذشته نیز بیش از ۱۲۷ هزار نفر از بیش از ۱۰۰ کشور در Digital Bridge شرکت کرده‌اند.

تحول در جایگاه اقتصادی خانوارهای قزاقستان؛ آیا طبقه متوسط در مسیر گسترش است؟

بر اساس جدیدترین نتایج نظرسنجی، بخش بسیار بزرگی از جامعه قزاقستان وضعیت اقتصادی خانوار خود را در محدوده متوسط یا بالاتر ارزیابی می‌کند.

پول قزاقستان (تِنگه) در صدر ارزهای اروپا و آسیا؛ روایت فایننشال تایمز از جهش پول ملی قزاقستان

سال ۲۰۲۶ برای پول ملی قزاقستان با تحول قابل‌توجهی همراه بوده است. تنگه به‌عنوان قوی‌ترین ارز اروپا و آسیا معرفی شده؛ منطقه‌ای که نزدیک به ۶ میلیارد نفر جمعیت دارد و ۷۶ ارز در آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تداوم رشد اقتصادی قزاقستان در سال ۲۰۲۶؛ شتاب‌گیری بخش غیرنفتی و گسترش پایه بنگاه‌های کوچک و متوسط

رشد اقتصادی قزاقستان در ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۶ به ۴.۱ درصد رسیده است. این رقم در شرایطی ثبت شده که: • تولید نفت ۸.۹ درصد کاهش یافته؛ • حجم تولید نفت به ۵۳.۲ میلیون تن رسیده؛ • بازارهای جهانی با نوسانات مواجه بوده‌اند. بنابراین، مطابق داده‌های ارائه‌شده، استمرار رشد اقتصادی طی این دوره بیش از گذشته به عملکرد بخش‌های غیرنفتی متکی بوده است.

راه‌اندازی پلتفرم ITALY و B5: چشم‌انداز همکاری اقتصادی قزاقستان و ایتالیا

در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، در آستانه، همایش بستر تجاری آسیای مرکزی و ایتالیا برگزار شد و در چارچوب این همایش، پلتفرم B5 و ITALY به‌طور رسمی آغاز به کار کرد.

تحولات و الزامات صنعت دارویی و مکمل‌های غذایی در جمهوری قزاقستان

قزاقستان در حال افزایش ظرفیت‌های تولید دارویی خود است. طی سه سال گذشته، حجم تولید محصولات این صنعت ۳۷ درصد افزایش یافته و به ۱۹۱ میلیارد تِنگه رسیده است.

متالورژی قزاقستان در مسیر گذار از منابع طبیعی به زنجیره‌های جهانی ارزش

متالورژی یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد صنعتی قزاقستان و یکی از مهم‌ترین حلقه‌های اتصال منابع طبیعی کشور به تولید، صادرات، اشتغال و سرمایه‌گذاری است. اهمیت این بخش در سال‌های اخیر نه‌ تنها کاهش نیافته، بلکه با افزایش رقابت جهانی بر سر فلزات و مواد معدنی حیاتی، اهمیت راهبردی آن بیشتر شده است. قزاقستان از ذخایر گسترده سنگ ‌آهن، مس، کرومیت، روی، سرب، بوکسیت، طلا، تیتانیوم و دیگر مواد معدنی برخوردار است و همین مزیت منابع، در کنار موقعیت جغرافیایی میان بازارهای بزرگ آسیا و اروپا، این کشور را به یکی از بازیگران مهم معدن و متالورژی اوراسیا تبدیل کرده است.