معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

جایگاه اقتصادی قزاقستان و نقش آن در رشد منطقه‌ای آسیای مرکزی

آسیای مرکزی در سال‌های اخیر به یکی از مناطق مهم در معادلات اقتصادی اوراسیا تبدیل شده است. افزایش تجارت منطقه‌ای، توسعه کریدورهای حمل‌ونقل، گسترش روابط اقتصادی با چین، اروپا و خاورمیانه و افزایش تلاش کشورهای منطقه برای جذب سرمایه خارجی، جایگاه اقتصادی این منطقه را ارتقا داده است.در چنین شرایطی، تفاوت قابل‌توجه میان اندازه اقتصادهای پنج کشور قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و تاجیکستان، اهمیت ویژه‌ای دارد. قزاقستان بدون تردید بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی منطقه است. این کشور حدود ۵۶ درصد GDP، حدود ۶۶ درصد صادرات و نزدیک به ۶۹ درصد سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی انباشته منطقه را در اختیار دارد، درحالی‌که تنها حدود یک‌چهارم جمعیت آسیای مرکزی در آن زندگی می‌کنند. البته برتری اقتصادی قزاقستان به‌تنهایی تضمین‌کننده رشد آسیای مرکزی نیست؛ اما اگر این برتری در خدمت اتصال اقتصادی منطقه قرار گیرد، می‌تواند یکی از مهم‌ترین موتورهای توسعه آسیای مرکزی در دهه پیش‌رو باشد. بنابراین، چشم‌انداز مطلوب منطقه نه «قزاقستان در برابر سایر کشورهای آسیای مرکزی»، بلکه قزاقستان به‌عنوان یکی از محورهای یک اقتصاد منطقه‌ای یکپارچه‌تر و چندقطبی است.

از غلات تا بازارهای جدید؛ قزاقستان در مسیر تبدیل‌شدن به‌هاب غذایی اوراسیا

قزاقستان با قرار گرفتن در میان بزرگ‌ترین کشورهای جهان از نظر مساحت، از ظرفیت قابل توجهی برای توسعه کشاورزی برخوردار است. ترکیب زمین‌های گسترده قابل استفاده برای کشاورزی و شرایط نسبتاً مناسب برای زراعت، این کشور را به یکی از تولیدکنندگان مهم محصولات کشاورزی در منطقه تبدیل کرده است. این کشور در حال اجرای یک تحول ساختاری در بخش کشاورزی است که در آن افزایش تولید، فرآوری عمیق، بومی‌سازی فناوری، توسعه نهاده‌ها، مدیریت آب و گسترش بازارهای صادراتی به یکدیگر پیوند خورده‌اند.داده‌ها نشان می‌دهد که این تحول در حال تبدیل‌شدن به یک روند عملی است: تولید کشاورزی در سال ۲۰۲۵ از ۱۸.۲ میلیارد دلار فراتر رفته، صادرات محصولات کشاورزی طی پنج سال تقریباً دو برابر شده، سهم محصولات فرآوری‌شده از صادرات در حال افزایش است و سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی در صنایع فرآوری، ماشین‌آلات و تولید کود در حال انجام است. از منظر راهبردی، مهم‌ترین تغییر، عبور از مدل «تولید و صادرات ماده خام» به مدل «تولید، فرآوری، ایجاد ارزش افزوده و اتصال به بازارهای منطقه‌ای و جهانی» است.موقعیت جغرافیایی قزاقستان نیز در این مدل نقش تعیین‌کننده دارد و امکان دسترسی به بازارهای آسیای مرکزی، چین، قفقاز، خاورمیانه و سایر بازارها را فراهم می‌کند. در عین حال، پایداری این مدل به توانایی قزاقستان در مدیریت محدودیت‌های منابع، به‌ویژه آب، وابسته خواهد بود. توسعه فناوری‌های صرفه‌جویی در مصرف آب و افزایش بهره‌وری زمین از همین رو بخش جدایی‌ناپذیر راهبرد جدید محسوب می‌شود.

تحول در جایگاه اقتصادی خانوارهای قزاقستان؛ آیا طبقه متوسط در مسیر گسترش است؟

بر اساس جدیدترین نتایج نظرسنجی، بخش بسیار بزرگی از جامعه قزاقستان وضعیت اقتصادی خانوار خود را در محدوده متوسط یا بالاتر ارزیابی می‌کند.

برگزاری Space Days Kazakhstan 2026- گسترش همکاری‌های فضایی قزاقستان با هدف ایفای نقش محوری در آسیای مرکزی

قزاقستان با توسعه ظرفیت‌های ماهواره‌ای و فضاپیما و تعمیق همکاری‌های منطقه‌ای، در حال تقویت جایگاه خود به‌عنوان یک قطب فضایی در آسیای مرکزی است و همزمان موضوع ایجاد یک آژانس فضایی آسیای مرکزی نیز در حال بررسی است. این رویکرد در جریان Space Days Kazakhstan 2026 که یک مجمع بین‌المللی در آستانه است و از ۷ تا ۹ سپتامبر برگزار می‌شود، مورد تأکید قرار گرفت.

سیاست‌های آبی و عملکرد وزارت منابع آب و آبیاری جمهوری قزاقستان 2026-2023

وزارت منابع آب و آبیاری جمهوری قزاقستان در سپتامبر ۲۰۲۳ به دستور رئیس‌جمهور این کشور ایجاد شد.این وزارتخانه اقدامات نظام‌مندی را با هدف تأمین امنیت آبی، افزایش بهره‌وری استفاده از منابع آب و نوسازی زیرساخت‌های آبی اجرا کرده است.وظایف مربوط به این حوزه در مفهوم توسعه نظام مدیریت منابع آب برای سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۰ و برنامه جامع توسعه بخش آب برای سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۸ تعیین و تثبیت شده‌اند.

پول قزاقستان (تِنگه) در صدر ارزهای اروپا و آسیا؛ روایت فایننشال تایمز از جهش پول ملی قزاقستان

سال ۲۰۲۶ برای پول ملی قزاقستان با تحول قابل‌توجهی همراه بوده است. تنگه به‌عنوان قوی‌ترین ارز اروپا و آسیا معرفی شده؛ منطقه‌ای که نزدیک به ۶ میلیارد نفر جمعیت دارد و ۷۶ ارز در آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تداوم رشد اقتصادی قزاقستان در سال ۲۰۲۶؛ شتاب‌گیری بخش غیرنفتی و گسترش پایه بنگاه‌های کوچک و متوسط

رشد اقتصادی قزاقستان در ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۶ به ۴.۱ درصد رسیده است. این رقم در شرایطی ثبت شده که: • تولید نفت ۸.۹ درصد کاهش یافته؛ • حجم تولید نفت به ۵۳.۲ میلیون تن رسیده؛ • بازارهای جهانی با نوسانات مواجه بوده‌اند. بنابراین، مطابق داده‌های ارائه‌شده، استمرار رشد اقتصادی طی این دوره بیش از گذشته به عملکرد بخش‌های غیرنفتی متکی بوده است.

پروژه ملی نوسازی بخش‌هایی انرژی قزاقستان برای خودکفایی در تولید برق تا سال 2027 و صادرات

قزاقستان در حال انجام یکی از بزرگترین ارتقاءهای زیرساخت انرژی خود می‌باشد. این کشور با چالش حفظ برق مقرون به صرفه در عین تضمین عرضه قابل اعتماد برای یک اقتصاد رو به رشد مواجه است. قزاقستان از طریق پروژه ملی نوسازی بخش‌های انرژی و خدمات رفاهی، قصد دارد ظرفیت تولید را گسترش دهد، شبکه‌های قدیمی را ارتقا دهد و مدیریت انرژی را دیجیتالی کند.

قزاقستان در مسیر بازطراحی نقشه ترانزیت اوراسیا؛ ۳۲.۶ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری تا ۲۰۳۵

بر اساس داده‌های رصدخانه پروژه‌های حمل‌ونقل چارچوب حمل‌ونقل اوراسیا وابسته به بانک توسعه اوراسیا، قزاقستان طی ۱۵ سال گذشته حدود ۳۵ میلیارد دلار در زیرساخت‌های حمل‌ونقل سرمایه‌گذاری کرده است. در این مدت بیش از ۲۵۰۰ کیلومتر خط‌آهن جدید در کشور ساخته شده است. اکنون مرحله جدید توسعه زیرساخت‌ها با اجرا یا برنامه‌ریزی ۵۵ پروژه بین‌المللی حمل‌ونقل تا سال ۲۰۳۵ دنبال می‌شود.

راه‌اندازی پلتفرم ITALY و B5: چشم‌انداز همکاری اقتصادی قزاقستان و ایتالیا

در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶، در آستانه، همایش بستر تجاری آسیای مرکزی و ایتالیا برگزار شد و در چارچوب این همایش، پلتفرم B5 و ITALY به‌طور رسمی آغاز به کار کرد.