وضعیت تجارت خارجی قزاقستان در 6 ماهه نخست 2026
در نیمه نخست سال، صادرات قزاقستان به ۴۰.۳ میلیارد دلار رسید که ۸.۶ درصد بیشتر از سال گذشته است. در مقابل، واردات با رشد ۵.۴ درصدی به ۳۱.۵ میلیارد دلار رسید. عملکرد تجارت خارجی قزاقستان در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نشاندهنده رشد سریعتر صادرات نسبت به واردات و افزایش سهم کالاهای غیرمنبعی و فرآوریشده است. صادرات با رشد ۸.۶ درصدی به ۴۰.۳ میلیارد دلار رسید و تراز تجاری کشور نیز ۸.۹ میلیارد دلار مثبت باقی ماند.
در کنار بازارهای اصلی مانند چین و ایتالیا، رشد صادرات به ترکیه و بریتانیا نشاندهنده گسترش جغرافیایی بازارهای صادراتی قزاقستان است. همزمان، افزایش صادرات مس، محصولات مسی، فروآلیاژها و محصولات کشاورزی نشان میدهد کالاهای صنعتی و فرآوریشده در حال تبدیل شدن به بخش مهمتری از ساختار صادراتی کشور هستند.رشد ۱۷.۶ درصدی صادرات کالاهای غیرمنبعی و فرآوریشده، در مقایسه با رشد ۳ درصدی واردات این گروه، مهمترین نشانه این تغییر محسوب میشود.با این حال، تداوم این روند به توانایی قزاقستان در توسعه فرآوری، زیرساخت، لجستیک و دسترسی به بازارهای جدید بستگی دارد. عملکرد نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که صادرات قزاقستان در حال حرکت به سمت تنوع بیشتر، ارزش افزوده بالاتر و حضور گستردهتر در بازارهای جهانی است.
حجم کل تجارت خارجی نیز با رشد ۷.۲ درصدی به ۷۱.۸ میلیارد دلار افزایش یافت و تراز تجاری کشور حدود 8.8 میلیارد دلار مثبت بود.
صادرات قزاقستان در مقایسه با نیمه نخست سال ۲۰۲۵ حدود ۳.۲ میلیارد دلار افزایش یافته است. رشد سریعتر صادرات نشان میدهد که توسعه تجارت خارجی در این دوره بیش از آنکه ناشی از افزایش واردات باشد، از تقاضای خارجی برای کالاهای قزاقستانی تأثیر گرفته است.
شتاب صادرات کالاهای غیرمنبعی و فرآوریشده
تحول مهمتر در ساختار صادرات، افزایش صادرات کالاهای غیرمنبعی و فرآوریشده است.صادرات این گروه در نیمه نخست سال به ۱۵.۲ میلیارد دلار رسید که رشد سالانه ۱۷.۶ درصدی را نشان میدهد. این نرخ تقریباً شش برابر رشد ۳ درصدی واردات در همین گروه بوده است.در مقایسه با دوره ژانویه تا ژوئن سال گذشته، صادرات کالاهای غیرمنبعی و فرآوریشده تقریباً دو برابر شده و به بالاترین سطح در دوره مورد بررسی رسیده است.این روند نشان میدهد رشد صادرات قزاقستان تنها بر کالاهای سنتی و منابع خام متکی نیست و کالاهایی با سطح بالاتر فرآوری و ارزش صنعتی نیز در حال افزایش سهم خود هستند.
تقویت بازارهای جدید
جغرافیای رشد صادرات نیز اهمیت ویژهای دارد.چین همچنان بزرگترین بازار صادراتی قزاقستان است و حدود ۷.۵۱ میلیارد دلار کالا از قزاقستان دریافت کرده که معادل ۱۸.۶ درصد کل صادرات کشور است.ایتالیا با ۶.۹۸ میلیارد دلار در جایگاه بعدی قرار دارد و روسیه، ترکیه، هلند، فرانسه و ازبکستان نیز از مقاصد اصلی صادرات قزاقستان هستند.
در میان بازارهای در حال رشد، ترکیه جایگاه ویژهای دارد. صادرات کلی قزاقستان به ترکیه ۹۴.۳ درصد افزایش یافته و صادرات کالاهای غیرمنبعی و فرآوریشده به این کشور تقریباً دو برابر شده و از ۹۵۰ میلیون دلار به ۱.۹۱ میلیارد دلار رسیده است.بریتانیا نیز رشد قابل توجهی ثبت کرده و صادرات قزاقستان به این کشور با افزایش ۲.۷ برابری به ۶۷۱.۸ میلیون دلار رسیده است.
جایگاه چین در صادرات کالاهای غیرمنبعی
صادرات کالاهای غیرمنبعی و فرآوریشده قزاقستان به چین نیز ۱۲.۱ درصد افزایش یافته و به ۳.۶۷ میلیارد دلار رسیده است.ترکیه، بریتانیا و چین در مجموع حدود ۱.۸ میلیارد دلار به صادرات قزاقستان در مقایسه با نیمه نخست سال ۲۰۲۵ اضافه کردهاند.ازبکستان، فرانسه، افغانستان و هنگکنگ نیز رشد قابل توجهی در واردات کالاهای قزاقستانی ثبت کردهاند.گسترش جغرافیای صادرات، دسترسی قزاقستان به بازارهای آسیایی، اروپایی و منطقهای را افزایش میدهد و وابستگی تجارت خارجی کشور به یک مقصد مشخص را کاهش میدهد.
محصولات صنعتی در صدر رشد صادرات
ترکیب کالاهای صادراتی نیز از افزایش ظرفیت صنعتی قزاقستان حکایت دارد.در نیمه نخست سال، صادرات مس و کاتد مس به ۲.۸۴ میلیارد دلار، اورانیوم به ۱.۵۱ میلیارد دلار و فروآلیاژها به ۱.۱ میلیارد دلار رسید.صادرات مس و محصولات مسی تقریباً ۵۸ درصد افزایش یافته و صادرات سنگ معدن و کنسانتره مس نیز حدود ۴۳ درصد رشد کرده است.روند حرکت به سوی صادرات با ارزش افزوده بالاتر در بخش کشاورزی نیز مشاهده میشود.
سریک ژومانگارین، معاون نخستوزیر و وزیر اقتصاد ملی، صنعت فرآوری دانههای روغنی قزاقستان را نمونهای موفق از تنوعبخشی اقتصادی توصیف کرده و اعلام کرده است درآمد صادراتی محصولات دانههای روغنی طی چهار سال چهار برابر شده و به ۹۶۳ میلیون دلار رسیده است.
صادرات روغن آفتابگردان نیز در نیمه نخست سال به ۵۳۳ میلیون دلار رسید و محصولات خوراک دام نیز ۴۳۸ میلیون دلار از صادرات را به خود اختصاص دادند.به این ترتیب، فلزات، محصولات فرآوریشده و کالاهای کشاورزی در کنار صادرات سنتی منابع، اهمیت بیشتری در تجارت خارجی قزاقستان پیدا کردهاند.
چالش حرکت به سمت زنجیره ارزش بالاتر
چالش اصلی برای قزاقستان این است که رشد صادرات را به دستاوردی پایدار در حوزه کالاهای با ارزش افزوده بالاتر تبدیل کند.تحقق این هدف به سرمایهگذاری در فرآوری، لجستیک، زیرساخت و دسترسی به بازارها بستگی دارد.مسئله اصلی این خواهد بود که آیا قزاقستان میتواند رشد صادرات محصولات فرآوریشده را حفظ کرده و حضور خود را در بازارهای جدید گسترش دهد یا خیر.
منبع
https://astanatimes.com/2026/08/kazakhstans-export-growth-signals-shift-toward-stronger-global-market-presence/