قزاقستان در میان ۳۵ بازار بزرگ تجارت الکترونیک جهان

جایگاه قزاقستان در بازار جهانی تجارت الکترونیک: تجارت الکترونیک به‌عنوان رویکردی هوشمند و نوین برای توسعه پایدار خرده‌فروشی مطرح است. با توجه به گسترش دیجیتالی‌سازی و نفوذ اینترنت در بخش‌های مختلف زندگی در قزاقستان، بازار تجارت الکترونیک این کشور در مقیاس منطقه‌ای و جهانی جایگاه قابل‌توجهی پیدا کرده است.

بر اساس داده‌های پایگاه ECDB، درآمد فروش آنلاین قزاقستان در سال ۲۰۲۵ به ۸٫۷ میلیارد دلار آمریکا رسیده است.

درآمد فروش آنلاین در سال ۲۰۲۵: ۸٫۷ میلیارد دلار

رتبه جهانی: ۳۵ از ۱۲۷

جایگاه در آسیای مرکزی: رتبه اول

جایگاه در حوزه CIS و اعضای سابق: رتبه دوم

قزاقستان از نظر حجم بازار تجارت الکترونیک، در آسیای مرکزی پیشتاز است و در میان کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، با احتساب اعضای سابق این مجموعه، تنها پس از روسیه قرار می‌گیرد.

سرانه تجارت الکترونیک:

سرانه سالانه فروش آنلاین در قزاقستان حدود ۴۱۸ دلار آمریکا برآورد شده است.این رقم ۴٫۴ برابر سرانه تجارت الکترونیک هند است؛ کشوری که به دلیل بزرگی بازار داخلی خود، از نظر مجموع درآمد فروش آنلاین در میان پنج بازار بزرگ جهان قرار دارد.

سهم تجارت الکترونیک از بازار خرده‌فروشی:

بر اساس داده‌های ECDB، سهم فروش آنلاین از بازار خرده‌فروشی قزاقستان در محدوده ۱۰ تا ۱۵ درصد قرار دارد.از میان ۱۲۵ اقتصاد دارای داده در این شاخص، ۲۴ اقتصاد در محدوده ۱۰ تا ۱۵ درصد قرار گرفته‌اند. تنها ۱۱ اقتصاد سهم بالاتری دارند که توزیع آن‌ها به شرح زیر است:

بر این اساس، قزاقستان از نظر ضریب نفوذ تجارت الکترونیک، به‌صورت تقریبی جایگاه دوازدهم را با ۲۳ اقتصاد دیگر به اشتراک می‌گذارد. ژاپن، فرانسه، کانادا، استرالیا و اسپانیا از جمله اقتصادهایی هستند که در همین گروه قرار دارند.

روند رشد تجارت الکترونیک در بازار داخلی قزاقستان

آمار دفتر ملی آمار وابسته به آژانس برنامه‌ریزی راهبردی و اصلاحات جمهوری قزاقستان، روند رشد تجارت الکترونیک در بازار داخلی را تأیید می‌کند.

حجم خرده‌فروشی آنلاین کالا در سال ۲۰۲۵ به ۳٫۷۷ تریلیون تنگه رسید؛ درحالی‌که این رقم در سال ۲۰۲۴ معادل ۳٫۱۶ تریلیون تنگه و در سال ۲۰۲۲ برابر ۱٫۹۶ تریلیون تنگه بود.

روند حجم خرده‌فروشی آنلاین کالا در قزاقستان(به ارز محلی قزاقستان تِنگه)

در فاصله سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، حجم خرده‌فروشی آنلاین کالا تقریباً دو برابر شده است. هم‌زمان، سهم تجارت الکترونیک از کل خرده‌فروشی کشور از ۱۲٫۵ درصد به ۱۴٫۳ درصد افزایش یافته است.

نقش مسلط بازارگاه‌های اینترنتی در تجارت الکترونیک کالا

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بازار تجارت الکترونیک قزاقستان، تمرکز بخش عمده فروش آنلاین کالا در بازارگاه‌های اینترنتی است.

در سال ۲۰۲۵، از مجموع ۳٫۷۷ تریلیون تنگه خرده‌فروشی الکترونیک کالا، ۳٫۲۴ تریلیون تنگه از طریق بازارگاه‌ها و ۵۳۱٫۳ میلیارد تنگه از طریق وب‌سایت‌ها و منابع اینترنتی اختصاصی بنگاه‌ها انجام شده است.

ساختار حضور بنگاه‌ها در کانال‌های فروش آنلاین:

بر اساس آمار رسمی سال ۲۰۲۵، معادل ۸۳٫۱ درصد بنگاه‌های فعال در تجارت الکترونیک از بازارگاه‌ها استفاده کرده‌اند. همچنین ۲۷٫۲ درصد از این بنگاه‌ها از طریق منابع اینترنتی اختصاصی خود فعالیت داشته‌اند و ۱۰٫۳ درصد نیز هر دو کانال را به‌صورت هم‌زمان به کار گرفته‌اند.

با حذف هم‌پوشانی میان دو کانال، ترکیب بنگاه‌ها به شرح زیر است:

ترکیب بنگاه‌های تجارت الکترونیک بر اساس کانال فروش

درصد از بنگاه‌های فعال، سال ۲۰۲۵

■ فقط بازارگاه‌ها

■فقط وب‌سایت اختصاصی

■ هر دو کانال

این ساختار نشان می‌دهد که بازارگاه‌ها برای بخش عمده بنگاه‌های فعال در تجارت الکترونیک، کانال اصلی یا تنها کانال فروش آنلاین هستند.

اهمیت بازارگاه‌ها برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط:

بازارگاه‌ها برای بنگاه‌ها، یک کانال آماده ورود به تجارت آنلاین فراهم می‌کنند. در این پلتفرم‌ها، فروشندگان، خریداران، ابزارهای پرداخت و زیرساخت‌های مرتبط در یک محیط مشترک گردآوری شده‌اند.

این ویژگی‌ها به‌ویژه برای کسب‌وکارهای خرد، کوچک و متوسط اهمیت دارند و امکان حضور آن‌ها در بازار آنلاین را از طریق زیرساخت‌های موجود فراهم می‌کنند.

منبع اصلی پیش‌تر نیز در گزارشی مستقل به نقش بازارگاه‌ها در توسعه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط قزاقستان پرداخته است.(گزارش Finprom درباره نقش بازارگاه‌ها در توسعه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط)

عملکرد Halyk Market و روند توسعه بازارگاه‌های داخلی

روند رشد بازارگاه‌های قزاقستان را می‌توان در عملکرد Halyk Market (eCom)، بازارگاه وابسته به بزرگ‌ترین بانک قزاقستان، Halyk Bank، مشاهده کرد.

رشد ارزش ناخالص کالاهای معامله‌شده:

ارزش ناخالص کالاهای معامله‌شده (GMV) که بیانگر مجموع ارزش کالاهای فروخته‌شده از طریق یک پلتفرم آنلاین است، در Halyk Market طی سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ افزایش یافته است.

روند ارزش ناخالص معاملات Halyk Market:

ارزش ناخالص معاملات این بازارگاه از ۶۳٫۹ میلیارد تنگه در سال ۲۰۲۳ به ۱۰۰٫۶ میلیارد تنگه در سال ۲۰۲۴ و ۱۲۳٫۶ میلیارد تنگه در سال ۲۰۲۵ رسیده است. بنابراین، این شاخص طی دو سال تقریباً دو برابر شده است.

 افزایش تعداد فروشندگان و تنوع کالاها:

هم‌زمان با رشد ارزش معاملات، تعداد شرکای تجاری و تنوع اقلام عرضه‌شده در Halyk Market نیز افزایش یافته است.

تعداد شرکای فروش Halyk Market تنها در سال ۲۰۲۵ تقریباً دو برابر شده و تعداد اقلام کالایی آن نیز بیش از دو برابر افزایش یافته است.

تحول مدل کسب‌وکار بازارگاه‌ها و توسعه خدمات جدید

روند توسعه بازارگاه‌های اینترنتی در قزاقستان دیگر صرفاً به افزایش تعداد فروشندگان و تنوع کالاها محدود نیست. این پلتفرم‌ها به‌تدریج در حال گسترش فعالیت خود به حوزه‌های جدید، خدمات تکمیلی، مدل‌های لجستیکی و ابزارهای دیجیتال هستند.

این تحول موجب شده است بازارگاه‌ها بخش گسترده‌تری از نیازهای روزمره و خریدهای بزرگ مصرف‌کنندگان را پوشش دهند.

توسعه فعالیت‌های Halyk Market در سال ۲۰۲۶:

در سال ۲۰۲۶، Halyk Market چندین مسیر توسعه فعالیت را دنبال کرده است.

گسترش عرضه کالا و حمایت از تولید داخلی: این پلتفرم در حال افزایش تنوع کالاهای وارداتی از چین و ترکیه است و هم‌زمان از طریق پروژه Made in Kazakhstan از تولیدکنندگان قزاقستانی حمایت می‌کند.

ورود به حوزه خودرو: Halyk Market در حال توسعه تنوع محصولات مرتبط با خودرو و راه‌اندازی ویترین فروش خودروهای نو است.

ورود به بازار املاک و خدمات مالی مرتبط: این بازارگاه با همکاری BI Group وارد بازار املاک شده است. کاربران می‌توانند ملک موردنظر خود را انتخاب کنند، درخواست وام مسکن دیجیتال Halyk Bank را ثبت کنند، تأیید اولیه دریافت کنند، پیش‌پرداخت را انجام دهند و وضعیت درخواست خود را پیگیری کنند.

توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و تحویل کالا:

Halyk Market توجه ویژه‌ای به توسعه خدمات تحویل کالا دارد.

این بازارگاه در حال توسعه سرویس Halyk Fresh با امکان تحویل ظرف یک ساعت است. همچنین شبکه‌های لجستیکی اختصاصی و مشارکتی خود را گسترش می‌دهد و مراکز دریافت سفارش و صندوق‌های خودکار تحویل مرسوله را، از جمله از طریق یکپارچه‌سازی با Jana Post، به خدمات خود اضافه می‌کند.

توسعه ابزارهای دیجیتال و خدمات فروشندگان:

در کنار توسعه کالاها و زیرساخت‌های تحویل، Halyk Market اقدامات دیگری را نیز دنبال می‌کند که شامل توسعه دستیار هوش مصنوعی برای کاربران، ایجاد امکان پیش‌سفارش و معرفی سازوکارهای جدید خرید است.

برای فروشندگان نیز شرایط فعالیت در پلتفرم بهبود می‌یابد و کانال‌های فروش و فرصت‌های جذب مشتری از طریق اکوسیستم دیجیتال Halyk گسترش پیدا می‌کند.

در نتیجه، بازارگاه‌ها به‌تدریج از چارچوب فروشگاه‌های اینترنتی معمول فراتر رفته و فروش کالا، تحویل سفارش، خدمات مالی و سایر خدمات را در یک پلتفرم یکپارچه می‌کنند.

نقش بازارگاه‌ها در تجارت الکترونیک خدمات

آمار رسمی قزاقستان نشان می‌دهد که نقش بازارگاه‌ها در بخش خدمات نیز مشابه بخش فروش کالا است.

در سال ۲۰۲۵، حجم فروش آنلاین خدمات در قزاقستان به ۲٫۴۸ تریلیون تنگه رسید.

از این میزان، ۲٫۰۳ تریلیون تنگه از طریق بازارگاه‌ها و ۴۵۱٫۸ میلیارد تنگه از طریق منابع اینترنتی اختصاصی بنگاه‌ها انجام شده است.

ساختار فروش آنلاین خدمات در سال ۲۰۲۵

بازارگاه‌ها: ۸۱٫۸٪

۲٫۰۳ تریلیون تنگه

منابع اختصاصی: ۱۸٫۲٪

۴۵۱٫۸ میلیارد تنگه

مقایسه ساختار تجارت الکترونیک کالا و خدمات:

این آمار نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۵، بازارگاه‌ها در هر دو بخش کالا و خدمات سهم غالب را داشته‌اند.

توسعه تدریجی بازارگاه‌ها از یک سو کانال‌های فروش دیجیتال را برای بنگاه‌ها گسترش می‌دهد و از سوی دیگر تنوع کالاها و خدمات در دسترس مصرف‌کنندگان را در فضای آنلاین افزایش می‌دهد.

ارتباط توسعه تجارت الکترونیک با سیاست دیجیتالی‌سازی اقتصاد قزاقستان

روند توسعه بازارگاه‌ها و تجارت الکترونیک با سیاست دولت قزاقستان در زمینه دیجیتالی‌سازی اقتصاد همسو است.

قاسم ژومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، اعلام کرده است که بانک‌های دیجیتال و شرکت‌های فناوری مالی (Fintech) تاکنون اکوسیستم‌هایی ایجاد کرده‌اند که خدمات مالی، تجارت و خدمات دولتی را در یک مجموعه به یکدیگر متصل می‌کنند.

وی همچنین اشاره کرده است که بازار تجارت الکترونیک قزاقستان طی پنج سال گذشته تقریباً هشت برابر شده و این روند همچنان در مراحل ابتدایی توسعه خود قرار دارد.

رئیس‌جمهور قزاقستان در چارچوب اهداف مرحله بعدی دیجیتالی‌سازی کشور، بر سه محور اصلی تأکید کرده است:

• افزایش بهره‌وری؛
• توسعه کسب‌وکارها؛
• ادغام قزاقستان در اقتصاد دیجیتال جهانی آینده.

متن سخنرانی رئیس‌جمهور قزاقستان در وب‌سایت رسمی ریاست‌جمهوری

بررسی داده‌های بین‌المللی و آمار رسمی قزاقستان نشان می‌دهد که تجارت الکترونیک این کشور در سال‌های اخیر از نظر حجم بازار، نفوذ در خرده‌فروشی و توسعه زیرساخت‌های فروش آنلاین رشد قابل‌توجهی داشته است.

قرار گرفتن قزاقستان در رتبه سی‌وپنجم جهانی با درآمد ۸٫۷ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۵، کسب جایگاه نخست آسیای مرکزی و رتبه دوم در حوزه کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و اعضای سابق آن، بیانگر جایگاه این کشور در بازار منطقه‌ای و جهانی تجارت الکترونیک است.

همچنین سرانه سالانه ۴۱۸ دلاری تجارت الکترونیک و قرار گرفتن سهم فروش آنلاین در محدوده ۱۰ تا ۱۵ درصد از کل بازار خرده‌فروشی، نشان‌دهنده سطح نفوذ این بخش در اقتصاد قزاقستان است.

در بازار داخلی، افزایش حجم خرده‌فروشی آنلاین کالا از ۱٫۹۶ تریلیون تنگه در سال ۲۰۲۲ به ۳٫۷۷ تریلیون تنگه در سال ۲۰۲۵، همراه با رشد سهم تجارت الکترونیک از کل خرده‌فروشی از ۱۲٫۵ درصد به ۱۴٫۳ درصد، از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه این بخش به شمار می‌رود.

ویژگی اصلی ساختار تجارت الکترونیک قزاقستان، تسلط بازارگاه‌های اینترنتی بر کانال‌های فروش آنلاین است. سهم ۸۶ درصدی این پلتفرم‌ها در فروش کالا و سهم ۸۱٫۸ درصدی آن‌ها در فروش خدمات نشان می‌دهد که بازارگاه‌ها زیرساخت اصلی تجارت الکترونیک کشور را تشکیل می‌دهند. استفاده ۸۳٫۱ درصد از بنگاه‌های فعال در تجارت الکترونیک از این پلتفرم‌ها نیز جایگاه آن‌ها را در فعالیت کسب‌وکارها تأیید می‌کند.

عملکرد Halyk Market نمونه‌ای از این روند توسعه است. رشد تقریباً دوبرابری ارزش ناخالص معاملات طی سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، افزایش تعداد شرکای فروش به ۱۸٫۵ هزار و گسترش تنوع کالاها به ۵٫۵ میلیون قلم، با توسعه فعالیت‌های این پلتفرم همراه بوده است.

در مرحله جدید، بازارگاه‌ها علاوه بر فروش کالا، به سمت ارائه خدمات مالی، معاملات خودرو و املاک، توسعه لجستیک، تحویل سریع و استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی حرکت کرده‌اند. این روند، مدل فعالیت آن‌ها را از فروش آنلاین سنتی به اکوسیستم‌های دیجیتال چندخدمتی گسترش می‌دهد.

در سطح سیاست‌گذاری نیز توسعه تجارت الکترونیک با برنامه دیجیتالی‌سازی اقتصاد قزاقستان ارتباط دارد. تأکید رئیس‌جمهور بر رشد تقریباً هشت‌برابری این بازار طی پنج سال گذشته و ضرورت افزایش بهره‌وری، توسعه کسب‌وکارها و حضور در اقتصاد دیجیتال جهانی، بیانگر جایگاه این بخش در اهداف توسعه اقتصادی کشور است.

در مجموع، داده‌های گزارش نشان می‌دهد که رشد تجارت الکترونیک قزاقستان بر افزایش حجم معاملات، گسترش استفاده بنگاه‌ها از بازارگاه‌ها، توسعه تنوع کالا و خدمات و حرکت پلتفرم‌ها به سمت اکوسیستم‌های دیجیتال یکپارچه استوار است.

منبع:

https://finprom.kz/ru/article/kazahstan-voshyol-v-top-35-krupnejshih-rynkov-e-commerce-v-mire