بحران اقلیم و گذار انرژی؛ دفاع اقتصاددان برجسته آمریکایی از تعامل صربستان و چین
در جریان مجمع بینالمللی «هورایزنز» در بلگراد، جفری ساکس، اقتصاددان برجسته و متخصص توسعه پایدار، ضمن هشدار نسبت به شتابگرفتن گرمایش زمین و احتمال عبور دما از مرز ۲ درجه سانتیگراد ظرف دو دهه آینده، توسعه همکاریهای استراتژیک صربستان با شرکتهای چینی در حوزه انرژیهای پاک را اقدامی «هوشمندانه و درست» ارزیابی کرد.
به گزارش پایگاه اینترنتی نین، در جریان مجمع بینالمللی «هورایزنز» در بلگراد، جفری ساکس، اقتصاددان برجسته و متخصص توسعه پایدار، ضمن هشدار نسبت به شتابگرفتن گرمایش زمین و احتمال عبور دما از مرز ۲ درجه سانتیگراد ظرف دو دهه آینده، توسعه همکاریهای استراتژیک صربستان با شرکتهای چینی در حوزه انرژیهای پاک را اقدامی «هوشمندانه و درست» ارزیابی کرد. وی با انتقاد شدید از بیعملی، روزمرهمرگی و فقدان برنامهریزی ساختاری در کشورهای غربی—بهویژه ایالات متحده که آن را یکی از ضعیفترین کشورها در سیاستگذاری اقلیمی دانست—بر برتری برنامهریزی بلندمدت در چین و شرق آسیا تأکید نمود. ساکس دستیابی فوری به نرخ انتشار خالص صفر، برنامهریزی راهبردی، نوآوری تکنولوژیک و توسعه همبستگی و شبکههای انرژی منطقهای را تنها مسیر نجات از بحران فاجعهبار اقلیمی عنوان کرد و فشارهای غربی علیه همکاری صربستان و چین را بینتیجه خواند. جفری ساکس، اقتصاددان برجسته آمریکایی، استاد دانشگاه کلمبیا و از شناختهشدهترین متخصصان جهان در حوزه توسعه پایدار، در جریان مجمع هورایزنز در بلگراد نسبت به وضعیت نگرانکننده تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی هشدار داد. او همچنین تأکید کرد که صربستان با وجود فشارها و انتقادهای کشورهای غربی، با گسترش همکاری و تعامل با شرکتهای چینی، انتخابی هوشمندانه و منطقی داشته است.
هشدار درباره شتاب گرفتن گرمایش زمین
ساکس در پنل تخصصی «انقلاب سبز؛ توانمندسازی آینده» که در مرکز ساوا برگزار شد، اظهار داشت که دمای زمین اکنون حدود ۱.۵ درجه سانتیگراد نسبت به دوران پیشاصنعتی افزایش یافته و اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، گرمایش جهانی طی دو دهه آینده از مرز ۲ درجه سانتیگراد عبور خواهد کرد. او معتقد است که کشورهای غربی و بهویژه اروپا هنوز ابعاد واقعی این بحران را بهدرستی درک نکردهاند و فوریت اقدامات لازم را جدی نمیگیرند. به گفته وی، در مقابل، چین از توانایی قابلتوجهی در برنامهریزی بلندمدت برخوردار است و تنها تعداد محدودی از کشورهای جهان چنین رویکرد راهبردیای دارند. ساکس افزود که کشورهای شرق آسیا بهطور کلی بسیار مؤثرتر از اروپا و ایالات متحده برنامهریزی میکنند؛ زیرا در غرب، سیاستگذاریها بیش از حد تحت تأثیر تحولات روزمره و فضای رسانهای قرار گرفته است. او گفت: «زمان بسیار اندک است. صربستان کاملاً حق دارد که مسیر همکاری و ارتباطات گسترده را انتخاب کند و از حضور شرکتهای پیشروی چینی استقبال نماید؛ حتی اگر اتحادیه اروپا در این زمینه تردید داشته باشد یا آمریکا نسبت به چنین همکاریهایی انتقاد کند. این رویکرد منفی غرب در نهایت راه به جایی نخواهد برد.» ساکس تأکید کرد که جهان امروز بیش از هر زمان دیگری به همکاری، روابط سازنده، صلح و برنامهریزی دقیق و بلندمدت نیاز دارد.
گازهای گلخانهای؛ بزرگترین تهدید پیش روی بشریت
این اقتصاددان سرشناس، دیاکسید کربن و سایر گازهای گلخانهای را مهمترین چالش زیستمحیطی جهان دانست و توضیح داد که حدود ۸۵ درصد از انتشار دیاکسید کربن ناشی از مصرف سوختهای فسیلی شامل نفت، گاز و زغالسنگ برای تولید انرژی است. به گفته او، ۱۵ درصد باقیمانده نیز عمدتاً از فعالیتهای صنعتی و استفاده از هیدروکربنها و زغالسنگ ناشی میشود. او تصریح کرد: «برای مقابله با این بحران به مجموعه گستردهای از فناوریهای نوین نیاز داریم. وضعیت کنونی بسیار بحرانیتر از سال ۱۹۹۲ است و دیگر فرصتی برای تعلل وجود ندارد.» ساکس افزود که تنها متوقف کردن رشد انتشار آلایندهها کافی نیست و جهان باید به سمت دستیابی به انتشار خالص صفر یا حتی انتشار خالص منفی حرکت کند.
به گفته او، دیاکسید کربن برای صدها سال در جو باقی میماند و تا زمانی که انتشار آن ادامه داشته باشد، غلظت این گاز نیز افزایش خواهد یافت. بنابراین هدف نهایی باید رساندن میزان انتشار به صفر یا حتی کمتر از آن باشد. وی یادآور شد که رسیدن گرمایش زمین به سطح ۱.۵ درجه سانتیگراد، همان مرزی است که جامعه جهانی در توافقنامه پاریس تلاش داشت از آن عبور نکند؛ موضوعی که به گفته او بسیار نگرانکننده و هشداردهنده است. ساکس همچنین تأکید کرد که روند گرمایش زمین در سالهای اخیر شتاب بیشتری گرفته است. او گفت: «دانشمندان هنوز درباره دلایل دقیق این شتاب بحث میکنند، اما به نظر من محتملترین توضیح این است که اقلیم زمین نسبت به گازهای گلخانهای حساستر از آن چیزی است که مدلهای پیشین پیشبینی میکردند.» او افزود: «در حال حاضر دمای زمین با نرخی بیش از ۰.۳ درجه سانتیگراد در هر دهه در حال افزایش است. اگر اکنون در سطح ۱.۵ درجه قرار داشته باشیم، طی ده سال آینده به حدود ۱.۸ درجه خواهیم رسید و ظرف بیست سال آینده از مرز ۲ درجه عبور خواهیم کرد. این مسئله پیامدهای بسیار جدی و بالقوه فاجعهباری برای جهان به همراه خواهد داشت.»
افزایش سطح دریاها و ضعف سیاستگذاری جهانی
ساکس هشدار داد که ذوب و فروپاشی صفحات عظیم یخی میتواند موجب افزایش چندمتری سطح آب دریاها شود؛ پدیدهای که پیامدهای گستردهای برای اروپا و سایر مناطق جهان خواهد داشت. او با انتقاد از عملکرد دولتها گفت: «بسیاری از سیاستمداران جهان نه عمق این بحران را درک میکنند و نه میدانند چگونه باید با آن مقابله کرد. از این نظر، ایالات متحده آمریکا را میتوان یکی از ضعیفترین نمونهها در میان ۱۹۳ کشور جهان دانست. آمریکا از توافقنامه پاریس و کنوانسیون چارچوب سازمان ملل درباره تغییرات اقلیمی خارج شده است و این موضوع اصلاً قابل شوخی نیست.» به اعتقاد او، نخستین گام برای مقابله با بحران اقلیمی، برنامهریزی صحیح و بلندمدت است. ساکس در ادامه گفت: «در آمریکا عملاً برنامهریزی منسجمی وجود ندارد. فضای سیاسی کشور بیش از حد تحت تأثیر واکنشها به رویدادهای روزمره قرار گرفته است. هرچه عمیقتر به ساختار دولت آمریکا نگاه کنید، نشانههای کمتری از برنامهریزی راهبردی مشاهده میشود. این مسئله واقعاً نگرانکننده است.»
او همچنین خاطرنشان کرد که همکاری منطقهای، دومین عنصر حیاتی در گذار به انرژی پاک است؛ زیرا زیرساختهای انرژی باید میان کشورها به اشتراک گذاشته شوند و بهصورت یکپارچه عمل کنند.به گفته ساکس، صربستان به تنهایی قادر به ایجاد یک شبکه کامل انرژی پاک نیست و برای موفقیت در این مسیر باید با کشورهای بالکان، اتحادیه اروپا، خاورمیانه و شمال آفریقا ارتباط و همکاری نزدیک داشته باشد.
نوآوری؛ موتور محرک گذار انرژی
شرکتکنندگان این نشست بر این باور بودند که پیشرفتهای سریع در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، انرژیهای تجدیدپذیر، فناوریهای ذخیرهسازی انرژی، حملونقل برقی و فرآیندهای صنعتی نوین، در حال دگرگون کردن بنیانهای اقتصاد جهانی هستند و کشورها باید خود را با این تحولات تطبیق دهند. آنها همچنین به چالشهای مهمی مانند تأمین مالی پروژههای گذار انرژی، تضمین دسترسی عادلانه به منابع انرژی و همسوسازی روند توسعه اقتصادی با اهداف پایداری اشاره کردند. در این نشست تأکید شد که چین با سرعت قابل توجهی در حال توسعه برنامههای فضایی خود است؛ برنامههایی که میتوانند در آینده فرصتهای تازهای برای توسعه و بهرهبرداری از منابع انرژی فراهم کنند. هدف نهایی، یکپارچهسازی کامل سیستمهای انرژی تا سال ۲۰۳۵ و استفاده هماهنگ از این زیرساختها در مقیاس گسترده است.
درباره مجمع هورایزنز
نخستین دوره «مجمع هورایزنز» در بلگراد با حضور حدود ۵۰۰ شرکتکننده و بیش از ۲۰ کارشناس بینالمللی از حوزههای اقتصاد، فناوری، انرژی و هوش مصنوعی برگزار میشود. این رویداد بر بررسی روندهای اقتصاد جهانی، تحولات روابط بینالملل و چالشهای سیاسی و نهادی عصر حاضر تمرکز دارد. از جمله چهرههای برجسته حاضر در این مجمع میتوان به کای-فو لی، از پیشگامان هوش مصنوعی در چین، دیوید گورودزانسکی و برانکو میلانویچ، اقتصاددان شناختهشده و متخصص نابرابری جهانی، اشاره کرد. این نشست به ابتکار «مرکز روابط بینالملل و توسعه پایدار» و «اتاق بازرگانی و صنعت صربستان» و با هدف گسترش گفتوگو درباره روندهای کلیدی اقتصاد و فناوری جهان، توسعه پایدار و تحولات ژئوپلیتیکی برگزار شده است. این رویداد از ۱۸ ژوئن در بلگراد آغاز شده و همچنان ادامه دارد.
منبع: پایگاه اینترنتی نین مورخ 19/06/2026
https://www.nin.rs/ekonomija/vesti/116149/saks-srbija-ispravno-jaca-saradnju-sa-kinom-u-borbi-sa-klimatskim-promenama