تصویر کلی اقتصاد صربستان در پنج ماه نخست 2026: پیشتازی خدمات و فشارهای بینالمللی بر صنعت
اقتصاد صربستان در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد واقعی ۳.۶ درصدی تولید ناخالص داخلی (GDP) - شامل رشد ۳.۲ درصدی در سهماهه اول - در زمره سریعترین اقتصادهای در حال رشد اروپا قرار گرفته است.
تصویر کلی اقتصاد صربستان در پنج ماه نخست 2026: پیشتازی خدمات و فشارهای بینالمللی بر صنعت
بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی پولتیکا، اقتصاد صربستان در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد واقعی ۳.۶ درصدی تولید ناخالص داخلی (GDP) - شامل رشد ۳.۲ درصدی در سهماهه اول - در زمره سریعترین اقتصادهای در حال رشد اروپا قرار گرفته است. این رشد عمدتاً تحت تأثیر عملکرد قوی بخشهای خدمات، تجارت و خردهفروشی (با کسب رتبه نخست اروپا در رشد حجم خردهفروشی) و بهبود تراز تجاری از طریق پیشیگرفتن سرعت رشد صادرات بر واردات (پوشش ۸۳.۱ درصدی) تحقق یافته است با این وجود، بخش ساختوساز افت ۰.۵۵ درصدی را تجربه کرده و صنایع تولیدی و کل بخش صنعت به دلیل چالشهای خارجی - نظیر تحریمهای آمریکا علیه شرکت NIS و محدودیتهای اتحادیه اروپا بر کارخانه فولاد اسمدروو - با کندی رشد مواجه شدهاند . همچنین نرخ تورم با وجود ماندن در محدوده هدف بانک مرکزی، در ماه مه به ۳.۸ درصد رسیده و به دلیل افزایش قیمت انرژی و رشد چهار ماهه پیاپی، بالاتر از میانگین منطقه یورو قرار گرفته است.
دادههای ارائه شده نشاندهنده تابآوری بالا و ساختار دوگانه در اقتصاد صربستان است؛ از یک سو، تقاضای داخلی قوی (با پشتوانه رشد حقوق بالاتر از سبد مصرفکننده) و پویایی بخش خدمات، موتورهای اصلی محرک رشد اقتصادی هستند. از سوی دیگر، وابستگی شدید بخشهای کلیدی صنعت (مانند نفت و فلزات اساسی) به زنجیرههای تأمین خارجی و سیاستهای بینالمللی، نقطه ضعفی ساختاری محسوب میشود که به دلیل پیوندهای گسترده این صنایع با سایر بخشها، اثرات تنزلی متقابلی بر کل اقتصاد میگذارد. روند نزولی سرعت رشد صنایع تولیدی از ۸.۴ درصد در مارس به ۱.۴ درصد در مه و هشدارها در خصوص روند صعودی تورم غیراصلی (انرژی)، نشان میدهد که برای حفظ روند رشد مثبت و پایداری اقتصادی در نیمه دوم سال، مدیریت ریسکهای برونزا و کنترل فشارهای تورمی ضروری خواهد بود.
تحلیلگران نشریه روندها و تحلیلهای اقتصاد کلان (MAT) اعلام کردند که رشد اقتصادی صربستان در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ عمدتاً بر پایه عملکرد بخشهای تجارت و خدمات شکل گرفته است. در مقابل، بخش ساختوساز با افتی جزئی مواجه بوده و بخش صنعت نیز همچنان از مشکلات شرکت صنعت نفت صربستان NIS و کارخانه فولاد اسمدروو تأثیر میپذیرد. در همین حال، صادرات با سرعتی بیشتر از واردات در حال افزایش است.
بر اساس این گزارش، تولید ناخالص داخلی (GDP) واقعی صربستان در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۳.۶ درصد رشد کرده است. از میان بخشهای مختلف اقتصادی، تنها بخش ساختوساز کاهش فعالیت را تجربه کرد و با ثبت سهم منفی ۰.۵۵ درصدی، عملکردی ضعیفتر از سایر بخشها داشت. در مقابل، سایر بخشهای اقتصادی رشد واقعی سالانه را ثبت کردند که در این میان، خدمات، مالیاتهای خالص و همچنین تجارت عمدهفروشی و خردهفروشی بیشترین نقش را در رشد اقتصادی ایفا کردند.
تحلیلگران MAT در تازهترین شماره این نشریه تأکید کردهاند که رشد ۳.۲ درصدی تولید ناخالص داخلی در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶، صربستان را در میان سریعترین اقتصادهای در حال رشد اروپا قرار داده است.
در همین دوره، تولید کل بخش صنعت ۰.۶ درصد و تولید صنایع تولیدی ۱.۶ درصد افزایش یافته است.
ایوان نیکولیچ، سردبیر نشریه MAT، با اشاره به پیامدهای تحریمهای آمریکا علیه مالکیت روسیه در شرکت NIS، اظهار داشت این تحریمها به دلیل ایجاد محدودیت در تأمین مواد اولیه و اختلال در تداوم تولید، این شرکت را با مشکلات جدی مواجه کرده است. به گفته او، اگر وضعیت صنایع بهصورت تفکیکشده بررسی شود، تولید کُک و فرآوردههای نفتی تصفیهشده دیگر مهمترین عامل کندی رشد صنایع تولیدی محسوب نمیشود و اکنون این جایگاه به بخش تولید فلزات اساسی تعلق دارد.
نیکولیچ همچنین تأکید کرد که به دلیل ارتباط گسترده صنعت فلزات اساسی با سایر بخشهای تولیدی، رکود در این حوزه آثار مستقیم، غیرمستقیم و القایی قابل توجهی بر عملکرد کلی صنایع تولیدی بر جای میگذارد.
وی در ادامه افزود که اشکال مختلف حمایتهای اتحادیه اروپا نیز بهطور قابل توجهی فعالیت کارخانه فولاد اسمدروو را محدود کرده است. به گفته او، هر دو بخش تولید فرآوردههای نفتی و فولاد، عمدتاً به دلیل عوامل و محدودیتهای خارجی با مشکلات تولید مواجه هستند.
در حوزه تجارت خارجی نیز روند مثبتی مشاهده میشود. صادرات همچنان با سرعتی بیشتر از واردات رشد میکند که این موضوع به بهبود تراز تجاری و افزایش نسبت صادرات به واردات منجر شده است.
بر اساس گزارش MAT، در فاصله ژانویه تا مه ۲۰۲۶، ارزش صادرات کالا معادل ۸۳.۱ درصد ارزش واردات بوده است؛ رقمیکه نسبت به مدت مشابه سال قبل، با پوشش ۷۷.۹ درصدی واردات، بهبود قابل توجهی را نشان میدهد.
آمارهای یورواستات نیز نشان میدهد که صربستان در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ از نظر رشد سالانه حجم واقعی معاملات خردهفروشی، رتبه نخست اروپا را به خود اختصاص داده است.
همچنین در ماه مارس، میانگین حقوق خالص در صربستان ۱۰.۹ درصد بالاتر از ارزش سبد مصرفکننده متوسط بود و نسبت به سبد مصرفکننده حداقلی، ۱۱۵.۱ درصد برتری داشت.
در حوزه تورم، نرخ تورم همچنان در محدوده هدف تعیینشده بانک مرکزی صربستان قرار دارد و احتمال میرود تنها در اواخر سال جاری، بهطور موقت از سقف هدفگذاریشده فراتر رود.
تحلیلگران MAT با این حال هشدار دادهاند که نرخ تورم سالانه برای چهارمین ماه پیاپی افزایش یافته است. به اعتقاد آنان، این روند عمدتاً ناشی از افزایش قیمت انرژی در بخش تورم غیراصلی بوده و در کنار آن، رشد محدود تورم هستهای نیز در این افزایش نقش داشته است.
در ماه مه ۲۰۲۶، نرخ تورم سالانه صربستان به ۳.۸ درصد رسید؛ رقمیکه بالاتر از میانگین ۳.۳ درصدی اتحادیه اروپا و ۳.۲ درصدی منطقه یورو بود. در میان ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا، تنها هشت کشور نرخ تورمیبالاتر از صربستان ثبت کردند که رومانی با ۹.۷ درصد، بلغارستان با ۶.۳ درصد و لیتوانی با ۵.۱ درصد در صدر قرار داشتند.
همچنین تورم سالانه در منطقه یورو طی ماه مه نسبت به آوریل ۲۰۲۶، ۰.۲ واحد درصد افزایش یافت، در حالی که این افزایش در سطح کل اتحادیه اروپا ۰.۱ واحد درصد بود.
ادامه روند مثبت در صنایع تولیدی
نشریه MAT در پایان سال گذشته پیشبینی کرده بود که صنایع تولیدی در سال ۲۰۲۶ با شرایط دشوارتری روبهرو خواهند شد و کاهش سرعت فعالیتها، بهویژه به دلیل مشکلات پالایشگاه NIS، اجتنابناپذیر خواهد بود. با این حال، عملکرد ماه فوریه روندی مثبت را رقم زد و نتایج ماههای مارس و آوریل حتی از خوشبینانهترین برآوردها نیز فراتر رفت.
بخش صنایع تولیدی در ماه مه نیز به رشد سالانه خود ادامه داد، هرچند سرعت این رشد نسبت به ماههای قبل به شکل محسوسی کاهش یافت. این بخش در ماه مارس رشد قابل توجه ۸.۴ درصدی را تجربه کرد، در آوریل رشد به ۵.۳ درصد رسید و در ماه مه به ۱.۴ درصد کاهش یافت.
در ماه مه، حجم فیزیکی تولید در ۱۳ بخش از مجموع ۲۴ بخش صنایع تولیدی که در مجموع ۶۱.۸ درصد از کل این صنعت را تشکیل میدهند، افزایش یافت. در میان این بخشها، همانند ماههای مارس و آوریل، تولید کُک و فرآوردههای نفتی تصفیهشده نیز همچنان روندی صعودی داشت.
نویسنده: ماریا براکوچویچ
منبع: پایگاه اینترنتی پولیتیکا مورخ 08/07/2026
https://www.politika.rs/sr/clanak/769021/bdp-porastao-3-6-odsto-srbija-medu-najbrze-rastucim-ekonomijama