توافق پاکستان و ترکیه برای تسریع همکاری‌های اقتصادی و تجاری

در جریان سفر محمد شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، به ترکیه، وی با رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، دیدار و درباره راه‌های توسعه همکاری‌های اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری میان دو کشور گفت‌وگو کرد. دو طرف بر تحقق هدف مشترک افزایش حجم تجارت دوجانبه به ۵ میلیارد دلار تأکید کرده و سرمایه‌گذاری، مناطق ویژه اقتصادی، صنایع دفاعی، انرژی، حمل‌ونقل، فناوری اطلاعات و مواد معدنی راهبردی را به عنوان محورهای اصلی همکاری‌های آینده تعیین کردند. تاریخ این سفر ۳ تا ۴ ژوئیه ۲۰۲۶ بود. نخست‌وزیر پاکستان به دعوت رسمی رئیس‌جمهور ترکیه به استانبول سفر کرد و در ۴ ژوئیه ۲۰۲۶ با رجب طیب اردوغان دیدار، در نشست مشترک هیئت‌ها شرکت و در کنفرانس خبری مشترک حضور یافت. همچنین در جریان این سفر، مجمع تجاری پاکستان–ترکیه (Pakistan–T#252rkiye Business Forum) نیز برگزار شد.

در این دیدار، رئیس‌جمهور ترکیه اعلام کرد که وزارتخانه‌های بازرگانی دو کشور مأمور شده‌اند روند ایجاد منطقه ویژه اقتصادی ویژه شرکت‌های ترکیه‌ای در کراچی را تسریع کرده و مذاکرات مربوط به توسعه موافقت‌نامه تجارت ترجیحی (PTA) را ادامه دهند. وی همچنین از شرکت‌های ترکیه‌ای خواست حضور خود در بازار پاکستان را گسترش دهند و بر تداوم همکاری‌های گسترده دو کشور در حوزه صنایع دفاعی تأکید کرد.

طرفین همچنین بر توسعه همکاری‌ها در حوزه‌های انرژی، حمل‌ونقل، فناوری اطلاعات و مواد معدنی راهبردی توافق کردند. نخست‌وزیر پاکستان نیز ضمن تمجید از دستاوردهای اقتصادی ترکیه، ابراز امیدواری کرد که مشارکت اقتصادی دو کشور به سطحی متناسب با روابط سیاسی ممتاز تهران و آنکارا ارتقا یابد. وی همچنین از حمایت مستمر ترکیه از مواضع پاکستان در موضوع کشمیر قدردانی و بر حمایت پاکستان از مواضع ترکیه در مسئله قبرس تأکید کرد.

رئیس‌جمهور ترکیه نیز ضمن قدردانی از تلاش‌های دیپلماتیک پاکستان در کاهش تنش‌های منطقه‌ای، بر حمایت آنکارا از ابتکارات صلح‌آمیز اسلام‌آباد تأکید کرد و دو طرف روابط دوجانبه را مبتنی بر پیوندهای تاریخی، فرهنگی و مذهبی توصیف کردند.

این توافق نشان می‌دهد که پاکستان در چارچوب راهبرد تنوع‌بخشی به شرکای اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، به دنبال تعمیق همکاری با اقتصادهای منطقه‌ای است. تمرکز بر ایجاد منطقه ویژه اقتصادی اختصاصی برای شرکت‌های ترکیه‌ای، توسعه موافقت‌نامه تجارت ترجیحی و حمایت سازمان‌یافته از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، بیانگر آن است که اسلام‌آباد از مرحله صرف تجارت کالا عبور کرده و به دنبال ایجاد حضور صنعتی و سرمایه‌گذاری بلندمدت شرکای خارجی در اقتصاد خود است.

در این چارچوب، فرصت‌های زیر قابل بررسی است:

• تدوین نقشه راه سرمایه‌گذاری مشترک ایران و پاکستان با تمرکز بر صنایع دارای مزیت نسبی از جمله پتروشیمی، مصالح ساختمانی، صنایع غذایی و دارویی.
• ایجاد شهرک یا منطقه صنعتی مشترک ایران و پاکستان در مناطق مرزی یا یکی از مناطق ویژه اقتصادی پاکستان با هدف تولید مشترک و صادرات به کشورهای ثالث.
• تسریع مذاکرات موافقت‌نامه تجارت ترجیحی یا تجارت آزاد میان ایران و پاکستان به‌منظور افزایش رقابت‌پذیری کالاهای ایرانی در بازار پاکستان.
• تشویق شرکت‌های بزرگ ایرانی به حضور مستقیم در بازار پاکستان از طریق تأسیس دفتر، سرمایه‌گذاری مشترک و انتقال فناوری، به جای اتکا صرف به صادرات.
• استفاده از ظرفیت کریدورهای حمل‌ونقل و همکاری‌های لجستیکی برای تبدیل مرزهای مشترک به مراکز تجارت و تولید منطقه‌ای.

در مجموع، همکاری‌های رو به گسترش پاکستان و ترکیه نشان می‌دهد که رقابت اقتصادی در بازار پاکستان از مرحله تجارت سنتی عبور کرده و به سمت سرمایه‌گذاری، تولید مشترک و حضور بلندمدت شرکت‌های خارجی در حال حرکت است. این روند می‌تواند هشداری برای ایران باشد تا ضمن رفع موانع موجود در روابط اقتصادی دوجانبه، راهبرد خود را از «صادرات‌محوری» به «مشارکت اقتصادی و سرمایه‌گذاری مشترک» ارتقا دهد.