ثبت رکورد صادرات شیلات پاکستان در سال مالی 2026-2025

بخش شیلات پاکستان در سال مالی 2025-2026 رکورد صادرات 568 میلیون دلاری را ثبت کرد. ماهی منجمد، ماهی مرکب، پودر ماهی، میگو، خرچنگ، ساردین، ماهی خال خالی، کفشک‌ماهی، هشت پا و گوشت چرخ کرده ماهی (سوریمی) مهمترین محصولات شیلاتی پاکستان در سال گذشته مالی بودند. چین با 255 میلیون دلار و تایلند با 105 میلیون دلار در جایگاه اول و دوم بزرگ‌ترین بازارهای صادراتی پاکستان قرار دارند. ورود به بازار روسیه و تمدید مجوز آمریکا از دستاوردهای کلیدی پاکستان در بخش شیلات در سال گذشته مالی بود. این کشور با وجود موفقیت‌ها، چالش‌هایی نظیر قطعی برق، صید بی‌رویه، تلفات بالای پس از صید و تمرکز زیرساخت‌ها در کراچی مواجه است که تداوم رشد را تهدید می‌کنند.

بخش شیلات پاکستان در سال مالی  2025-2026[1] عملکردی فراتر از تمام پیش‌بینی‌ها را به ثبت رسانده است. این صنعت، علی‌رغم اختلالات جدی در تجارت منطقه‌ای و لجستیک دریایی ناشی از تحولات منطقه خلیج‌فارس، موفق شد با تکیه بر اصلاحات ساختاری، تنوع‌بخشی به بازارهای هدف و ارتقای استانداردهای بین‌المللی رکوردهای تاریخی را در صادرات محصولات دریایی شکسته و جایگاه خود را به عنوان یکی از ارکان کلیدی اقتصاد آبی این کشور تثبیت کند.

صادرات ماهی و فرآورده‌های ماهی این کشور در سال مالی 2025-2026 رکورد 568 میلیون دلاری را ثبت کرد. آقای محمد انور چودری، وزیر دریانوردی پاکستان با اعلام این آمار، این موفقیت را مدیون تلاش‌های دولت برای تقویت اقتصاد آبی و رعایت استانداردهای بین‌المللی ایمنی و کیفیت مواد غذایی دانست. با این رقم صادرات بخش شیلات از رقم هدفگذاری شده 500 میلیون دلاری که پاکستان مدت‌ها به دنبال آن بود، عبور کرد و رکورد قبلی 496 میلیون دلار ثبت شده در سال‌های 2022-2023  را شکست. صادرات محصولات دریایی پاکستان طی دو سال با رشد 38 درصدی مواجه شده است. شیلات همچنان سهم کوچکی از کل صادرات پاکستان را تشکیل می‌دهد، اما دولت اقتصاد آبی را به عنوان یک اولویت رشد شناسایی کرده است، زیرا به دنبال بهبودی مبتنی بر صادرات از یک بحران اقتصادی طولانی مدت است.

تنوع محصولات صادراتی بخش شیلات پاکستان به طور قابل توجهی افزایش یافته است. ماهی منجمد با درآمد 105.09 میلیون دلار همچنان کالای صادراتی پیشرو است و پس از آن ماهی مرکب و ماهی مرکب منجمد با 103.71 میلیون دلار، پودر ماهی با 83.12 میلیون دلار، میگو با 62.14 میلیون دلار و خرچنگ با 36.89 میلیون دلار قرار دارند. ساردین با 30.62 میلیون دلار، ماهی خال خالی[2] با 22.67 میلیون دلار، کفشک‌ماهی[3] با 17.24 میلیون دلار، هشت پا[4] با 15.18 میلیون دلار و گوشت چرخ کرده ماهی یا سوریمی[5] با 14.63 میلیون دلار  محصولات اولی شیلاتی صادراتی پاکستان را تشکیل می دهند.

انواع محصولات شیلاتی صادراتی پاکستان در سال مالی 2026-2025

ردیف	نوع صادرات	میزان (میلیون دلار)
1	ماهی منجمد	105.09
2	ماهی مرکب و ماهی مرکب منجمد	103.71
3	پودر ماهی	83.12
4	میگو	62.14
5	خرچنگ	36.89
6	ساردین	30.62
7	ماهی خال‌خالی (مکرل)	22.67
8	ماهی پهن	17.24
9	اختاپوس (هشت پا)	15.18
10	سوریمی (گوشت چرخ‌شده ماهی)	14.63
مجموع		568

 

 بازارهای هدف و تنوع‌بخشی مقاصد صادراتی

بازارهای اصلی صادرات محصولات دریایی پاکستان در سالی مالی قبل شامل چین، تایلند، مالزی، امارات متحده عربی، ژاپن، ویتنام، عربستان سعودی، کره جنوبی، اندونزی و ایالات متحده بودند. چین با اختلاف زیاد بزرگترین مقصد صادراتی پاکستان می‌باشد که مجموع صادرات پاکستان به این کشور به 255 میلیون دلار افزایش یافته است. پاکستان در این مسیر موفق شده است از روسیه و اندونزی پیشی گرفته و به عنوان بزرگترین صادرکننده محصولات دریایی به چین تبدیل شود. تایلند با 105 میلیون دلار (عمدتاً میگوی فرآوری‌شده با استاندارد HACCP ) در رتبه دوم مقاصد صادراتی پاکستان قرار دارد. کشورهای مالزی، امارات متحده عربی، ژاپن، ویتنام، عربستان سعودی، کره جنوبی، اندونزی و ایالات متحده دیگر بازارهای صادراتی مهم پاکستان در سال گذشته مالی بودند. صادرات به اتحادیه اروپا نیز در سال گذشته مالی با رشد 44.4 درصدی به 13 میلیون دلار رسیده است. همچنین صادرات به ویتنام، کویت و دیگر کشورهای حوزه خلیج‌فارس نیز گسترش یافته است.

دستاورد مهم دیگر پاکستان در سال گذشته دسترسی به بازار روسیه بود. برای نخستین‌بار 16 کارخانه فرآوری محصولات دریایی پاکستان برای صادرات به روسیه تأیید شده‌اند. پیش‌بینی می‌شود صادرات به روسیه سالانه 300 میلیون دلار درآمد داشته باشد و زمینه‌ساز ورود به بازار اتحادیه اقتصادی اوراسیا شود که می‌تواند کل صادرات را به 800 میلیون دلار برساند. محصولات از طریق مسیرهای دریایی، هوایی و زمینی، از جمله کریدورهای زمینی به آسیای مرکزی (قزاقستان، ازبکستان و ترکمنستان) صادر خواهند شد.

  پاکستان همچنین موفق به دریافت تمدید چهارساله مجوز صادرات محصولات دریایی به آمریکا شده است. اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا تمامی‌شیلات پاکستان را تحت قانون حفاظت از پستانداران دریایی در رده «قابل مقایسه» طبقه‌بندی کرده است. این تأییدیه نشان‌دهنده پذیرش بین‌المللی استانداردهای پایداری پاکستان است.

پاکستان برای تحقق و تداوم این موفقیت مجموعه‌ای از اقدامات ساختاری به اجرا گذاشته شده است:

ایجاد منطقه ویژه فرآوری و صادرات در کراچی:  برنامه احداث یک منطقه ویژه فرآوری و صادرات محصولات دریایی به وسعت 100 هکتار در بندر کراچی (کورنگی) با سرمایه‌گذاری 60 تا 80 میلیون دلار در دست اجراست. این پروژه شامل 20 تا 25 واحد فرآوری متوسط و بزرگ، سردخانه‌های بزرگ، تأسیسات انجماد سریع (با قابلیت دمایی از منفی 18 تا منفی 40 درجه سانتی‌گراد)، کارخانه‌های یخ‌سازی با ظرفیت 50 تا 100 تن در روز و تصفیه‌خانه فاضلاب خواهد بود. هدف این پروژه، حرکت از صادرات مواد خام به سمت محصولات فرآوری‌شده با ارزش افزوده بالاتر و رعایت استانداردهای بین‌المللی نظیر HACCP و ISO است. نرخ بازده داخلی این پروژه بین 13 تا 17 درصد پیش‌بینی شده است.

ایجاد مرکز تحقیقات شیلات و آبزی‌پروری: برنامه احداث مرکز تحقیقات شیلات و آبزی‌پروری در کراچی به مساحت 10 هکتار با هدف یکپارچه‌سازی زنجیره تأمین (از پرورش ماهی تا فرآوری و صادرات)، افزایش بهره‌وری، کنترل بیماری‌ها و تبدیل این بخش به صنعتی چندمیلیارددلاری اعلام شده است. این مرکز از سیستم‌های پیشرفته آبزی‌پروری با گردش مجدد آب بهره خواهد برد.

همکاری با چین:  مذاکرات با شرکای چینی برای گسترش آبزی‌پروری، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین فرآوری و توسعه محصولات منجمد و خشک‌شده انجمادی در دست انجام است. پاکستان به عنوان سومین صادرکننده بزرگ خرچنگ گل‌دار در جهان با صادرات بیش از 3,000 تن زنده به چین، جایگاه ویژه‌ای در این بازار دارد.

توسعه بندر گوادر: بندر گوادر ظرفیت تولید سالانه 850 میلیون دلار از طریق صادرات محصولات دریایی و خرما را دارد. در حال حاضر 34 کارخانه فرآوری ماهی در بلوچستان فعال است که بسیاری از آنها نیازمند به‌روزرسانی فناوری برای انطباق با الزامات صادراتی هستند. ظرفیت سالانه صید ماهی در بلوچستان حدود 300,000 تن برآورد شده که با ارزش‌افزایی مناسب می‌تواند 645 میلیون دلار درآمد ایجاد کند؛ هرچند تولید فعلی به دلیل تجهیزات قدیمی و موانع نظارتی تقریباً نصف این مقدار است.

با وجود این موفقیت‌ها، بخش شیلات پاکستان با چالش‌های ساختاری متعددی مواجه است که تداوم این رشد را با ریسک مواجه می‌سازد. عمده چالش های پیش روی این صنعت شامل موارد ذیل می‌باشد:

برق:  قطع‌های مکرر برق و قیمت‌های بالای انرژی، رقابت‌پذیری صنعت شیلات پاکستان را به شدت تضعیف کرده و پتانسیل صادراتی آن را محدود می‌سازد. تأمین برق بدون وقفه، خوراک ارزان‌قیمت و تولید کارآمد انرژی برای رشد این بخش حیاتی است

صید بی رویه: صید بی‌رویه و کاهش ذخایر دریایی چالش دیگر پیش روی صنعت شیلات پاکستان است.  ارزیابی‌های علمی نشان می‌دهد که 60 تا 90 درصد از ذخایر ماهیان دریایی یا به طور کامل بهره‌برداری شده‌اند یا بیش از حد صید شده‌اند. صید غیرقانونی و گزارش‌نشده نیز منابع دریایی را تهدید می‌کند.

 تلفات بالا پس از صید: سالانه 20 تا 30 درصد از صید (معادل حدود 200,000 تن) به دلیل حمل‌ونقل نامناسب، کمبود زنجیره سرد و نگهداری نامطلوب از دست می‌رود.

- تمرکز زیرساخت‌ها: بیش از 100 کارخانه فرآوری و حدود 400 صادرکننده ثبت‌شده در کشور وجود دارد، اما اکثر تأسیسات در کراچی متمرکز هستند و توسعه در بلوچستان، خیبر پختونخوا و پنجاب به شدت محدود است.

کمبود ارزش‌افزوده: در حال حاضر محصولات دریایی پاکستان به طور میانگین 2 دلار به ازای هر کیلوگرم به فروش می‌رسد که نشان‌دهنده غلبه صادرات خام بر فرآوری‌شده است.

تغییرات اقلیمی: اثرات اقلیمی‌بر گونه‌های مهاجر دریایی، چالشی جدی برای پیش‌بینی‌پذیری تولید ایجاد کرده است.

- Seafood exports jump to $568m, https://tribune.com.pk/story/2617440/seafood-exports-jump-to-568m

- Seafood exports hit record $568m, says Maritime Minister, https://www.app.com.pk/national/seafood-exports-hit-record-568m-says-maritime-minister

- Fish exports cross $500m for first time, https://tribune.com.pk/story/2608534/fish-exports-cross-500m-for-first-time

- Pakistan’s seafood exports hit record $568 million in FY2025-26, https://profit.pakistantoday.com.pk/2026/07/09/pakistans-seafood-exports-hit-record-dollar568-million-in-fy2025-26

-Pakistan’s seafood exports reached record $568 million in last fiscal year, says maritime minister, Pakistan’s seafood exports reached record $568 million in last fiscal year, says maritime minister | Arab News

[1].  سال مالی پاکستان از اول جولای هر سال شروع شده و پایان ژوئن سال آینده به پایان می رسد و شروع سال مالی در این کشور با  سال میلادی همزمان  نیست.

[2]. Mackerel

[3] . Flat fish

[4] . Octopus

[5]. surimi