معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

بندر گوادر

نوزده سال پیش، در 6 فوریه 2007، دولت پاکستان با واگذاری امتیاز بهره‌برداری تجاری بندر گوادر به مدت 40 سال، مدیریت و آینده تجاری این بندر را به یک شرکت خصوصی سپرد. بر اساس این قرارداد، دولت متعهد شد زیرساخت‌های اصلی مورد نیاز، از جمله جاده‌ها، فرودگاه، بزرگراه ارتباطی و موج‌شکن بندر را احداث کند. در مقابل، شرکت بهره‌بردار موظف بود بندر را اداره کند، منطقه آزاد تجاری را توسعه دهد، خطوط اصلی کشتیرانی بین‌المللی را به گوادر جذب کند و این بندر آب‌عمیق در ساحل دریای عرب را به دروازه تجارت منطقه‌ای تبدیل کند هدفی که در طرح جامع توسعه بندر و شهر گوادر برای آن پیش‌بینی شده بود. اکنون دولت پاکستان با انتشار یک آمار، تصویری روشن از نتیجه این توافق ارائه کرده است. از زمان آغاز فعالیت بندر گوادر تاکنون، مجموع کانتینرهای جابه‌جا شده در این بندر تنها 4789 کانتینر (معادل 20 فوت) بوده در حالی که ظرفیت اسمی‌بندر 240 هزار کانتینر در سال برآورد می‌شود. باید دقت کرد این رقم به عملکرد یک سال مربوط نمی‌شود، بلکه مجموع تخلیه و بارگیری کانتینر در طول 19 سال، از سال 2007 تاکنون است.

پیشرفت در مذاکرات تجاری پاکستان و آمریکا

پاکستان و آمریکا پس از دو دور مذاکره در واشنگتن از پیشرفت قابل‌توجهی برای انعقاد توافق تجارت متقابل خبر دادند. در این مذاکرات دو طرف بر تقویت تجارت، سرمایه‌گذاری و همکاری در معادن و انرژی تأکید کردند. بخش خصوصی پاکستان با استقبال از روند رو به جلو مذاکرات، آن را گامی امیدوارکننده برای بهبود دسترسی صادرکنندگان به بازار آمریکا ارزیابی کرده است.

عملکرد صادراتی بخش فناوری اطلاعات پاکستان در سال مالی 2026

صادرات فناوری اطلاعات پاکستان در سال مالی 2026 با رشد 21 درصدی به رکورد 4.6 میلیارد دلار رسید و این بخش را به یکی از مهم‌ترین منابع درآمد ارزی و صادرات خدمات کشور تبدیل کرد. رشد تقاضای جهانی برای خدمات دیجیتال، توسعه فریلنسری، نرم‌افزار، برون‌سپاری و حمایت‌های دولتی از عوامل اصلی این موفقیت بوده‌اند. با این حال، دستیابی به هدف 10 میلیارد دلار صادرات IT تا سال مالی 2029 نیازمند سرمایه‌گذاری بیشتر در مهارت‌های دیجیتال، زیرساخت، هوش مصنوعی، اینترنت پرسرعت و تسهیل فعالیت شرکت‌های فناوری است.

چشم‌اندازهای اقتصادی رو به رشد پاکستان

اشارات حسین رئیس اسبق بانک مرکزی پاکستان و مدیر سابق بانک جهانی در جمهوری‌های آسیای مرکزی در مقاله ای در روزنامه داون به فرصت های جدید اقتصادی در منطقه در پی مذاکرات صلح ایران و آمریکا پرداخته است. وی توصیه کرده پاکستان به جای آنکه موفقیت دیپلماتیک خود را با میزان کمک‌های مالی دریافتی بسنجد، باید بر گسترش تجارت، جذب سرمایه‌گذاری مولد در بخش‌های تولیدی و انتقال فناوری متمرکز شود. در این راستا، ایران با اولویت‌بندی بهبود اقتصادی و هدف افزایش تجارت دوجانبه به ۱۰ میلیارد دلار تا سال ۲۰۲۸، می‌تواند زمینه‌ساز همکاری در حوزه‌های صادرات کشاورزی، بازسازی پس از جنگ و ترانزیت کالا از طریق کریدورهای آسیای مرکزی شود. همچنین پاکستان و ترکیه متعهد شده‌اند تجارت خود را به ۵ میلیارد دلار برسانند و شرکت‌های ترکی‌ای می‌توانند با انتقال بخشی از تولیدات خود به پاکستان، به کاهش هزینه‌ها و ایجاد اشتغال کمک کنند. در کنار اینها، اولویت سرمایه‌گذاری عربستان سعودی، احداث پالایشگاه و مجتمع پتروشیمی‌با تبدیل سپرده‌های مالی به مشارکت سهامی است که می‌تواند صنایع پایین‌دستی پاکستان را متحول کند. با این حال، تحقق همه این فرصت‌ها منوط به اجرای جدی و منظم اصلاحات داخلی از جمله بهبود امنیت، رقابتی‌سازی قیمت انرژی، خصوصی‌سازی، دیجیتالی‌سازی اقتصاد و کاهش اندازه دولت است و موفقیت نهایی در گرو نظارت مستمر، پاسخگویی شفاف و هماهنگی مؤثر میان نهادهای مسئول خواهد بود.

اخبار اقتصادی پاکستان- بلوچستان

گزیده اخبار اقتصادی پاکستان- بلوچستان در هفته چهارم تیر ماه 1405مندرج در روزنامه‌ها و سایر رسانه‌های این کشور به شرح زیر ارائه می‌گردد:

کریدور واخان؛ تقاطع آرزوها و واقعیت‌های ژئوپلیتیک در قلب آسیا

در سال‌های اخیر، به‌ویژه پس از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان و روی کار آمدن طالبان، کریدور واخان به کانون توجه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تبدیل شده است. اهمیت این مسیر زمانی دوچندان می‌شود که بدانیم بر اساس گزارش‌ها، حجم تجارت چین با افغانستان در سال 2023 حدود 1.33 میلیارد دلار بوده که عمدتاً از طریق مسیرهای دریایی و از پاکستان انجام شده است. این در حالی است که طالبان پیش‌بینی می‌کنند با افتتاح کریدور واخان، سالانه 60 میلیارد دلار[1] از محل ترانزیت این مسیر درآمد کسب کنند.این نوشتار به بررسی جایگاه دهلیز واخان در محاسبات راهبردی کشورهای منطقه می‌پردازد و شکاف عمیق میان نگاه افغانستان و چین به این دالان راهبردی را به همراه دیدگاه کشورهای پاکستان، ایران و آسیای مرکزی به تفصیل مورد واکاوی قرار می‌دهد. پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه تضاد منافع و رویکردهای کشورهای منطقه، آینده کریدور واخان را تحت تأثیر قرار داده و چه پیامدهایی بر نظم ژئوپلیتیک آسیا خواهد داشت؟

مرحله دوم انقلاب سلولهای خورشیدی پاکستان از نصب پنل تا ذخیره‌سازی انرژی

بازار انرژی خورشیدی پاکستان پس از چند سال رشد انفجاری، وارد مرحله‌ای تازه از بلوغ شده است. هرچند واردات پنل‌های خورشیدی کاهش یافته، اما این موضوع بیش از آنکه نشانه افت بازار باشد، بیانگر کاهش سرعت رشد و تغییر جهت سرمایه‌گذاری از نصب پنل به سمت ذخیره‌سازی انرژی با استفاده از باتری است. بخش قابل توجهی از پنل‌های وارداتی نیز در سامانه‌های مستقل از شبکه، به‌ویژه در واحدهای صنعتی، تجاری و کشاورزی، مورد استفاده قرار می‌گیرند که نشان‌دهنده افزایش گرایش به خودتأمینی انرژی است. در بخش کشاورزی نیز انرژی خورشیدی به مهم‌ترین منبع تأمین برق چاه‌های آبیاری تبدیل شده و وابستگی به سوخت‌های فسیلی را کاهش داده است.با این حال، گسترش نیروگاه‌های خورشیدی خارج از شبکه، ضمن کاهش هزینه انرژی برای مصرف‌کنندگان، درآمد شرکت‌های توزیع برق را کاهش داده و چالش‌هایی برای پایداری مالی و فنی شبکه سراسری ایجاد کرده است. از این رو، آینده بازار انرژی خورشیدی پاکستان بیش از آنکه به توسعه پنل‌ها وابسته باشد، به گسترش سامانه‌های ذخیره‌سازی، اصلاح ساختار صنعت برق و مدیریت آثار این تحول بر شبکه وابسته خواهد بود.

عملکرد تجارت خارجی پاکستان در سال مالی 2026

بر اساس آمار دفتر آمار پاکستان، در سال مالی 2025-2026 [1]واردات این کشور با رشد 8 درصدی به 69.6 میلیارد دلار و صادرات با کاهش 6 درصدی به 30.13 میلیارد دلار رسید که نتیجه آن افزایش کسری تجاری به 39.47 میلیارد دلار بود که بالاترین سطح در چهار سال اخیر است. کاهش صادرات عمدتاً ناشی از رکود اقتصاد جهانی، افت رقابت‌پذیری، هزینه‌های بالای تولید و انرژی و کاهش صادرات برنج بود، در حالیکه رشد واردات تحت تأثیر افزایش قیمت نفت، کاهش نرخ بهره و افزایش واردات کالاهای سرمایه‌ای و مواد اولیه قرار داشت. در مقابل، صادرات خدمات به‌ویژه در حوزه فناوری اطلاعات رشد قابل توجهی داشت، اما نتوانست ضعف تجارت کالا را جبران کند. تداوم این روند، وابستگی پاکستان به منابع مالی خارجی و حواله‌های ارزی را افزایش داده و ضرورت اصلاح سیاست‌های تجاری، ارتقای بهره‌وری و تقویت رقابت‌پذیری صادرات را بیش از پیش آشکار ساخته است.

توافق پاکستان و ترکیه برای تسریع همکاری‌های اقتصادی و تجاری

در جریان سفر محمد شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، به ترکیه، وی با رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، دیدار و درباره راه‌های توسعه همکاری‌های اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری میان دو کشور گفت‌وگو کرد. دو طرف بر تحقق هدف مشترک افزایش حجم تجارت دوجانبه به ۵ میلیارد دلار تأکید کرده و سرمایه‌گذاری، مناطق ویژه اقتصادی، صنایع دفاعی، انرژی، حمل‌ونقل، فناوری اطلاعات و مواد معدنی راهبردی را به عنوان محورهای اصلی همکاری‌های آینده تعیین کردند. تاریخ این سفر ۳ تا ۴ ژوئیه ۲۰۲۶ بود. نخست‌وزیر پاکستان به دعوت رسمی رئیس‌جمهور ترکیه به استانبول سفر کرد و در ۴ ژوئیه ۲۰۲۶ با رجب طیب اردوغان دیدار، در نشست مشترک هیئت‌ها شرکت و در کنفرانس خبری مشترک حضور یافت. همچنین در جریان این سفر، مجمع تجاری پاکستان–ترکیه (Pakistan–T#252rkiye Business Forum) نیز برگزار شد.

خاک، مرز اقتصادی بعدی پاکستان

در زیر دشت‌های ناهموار بلوچستان، غولی خفته نهفته است؛ کمربندی عظیم از ذخایر طلا و مس که ارزش آن حدود ۸ تریلیون دلار برآورد می‌شود. این ثروت عظیم طی دهه‌ها نه به دلیل محدودیت‌های زمین‌شناسی، بلکه به سبب بی‌ثباتی‌های ساختاری دست‌نخورده باقی مانده است. از تغییرات سیاسی و اختلافات داخلی گرفته تا دعاوی حقوقی بین‌المللی، داستان بخش معدن پاکستان نمونه‌ای از چگونگی کند شدن مسیر توسعه اقتصادی یک کشور است.