نقش پروژه‌های راهبردی سال ۲۰۲۶ در نوسازی و رشد اقتصادی اردن

سال ۲۰۲۶ به‌عنوان نقطه عطفی در مسیر توسعه و نوسازی اقتصادی اردن مطرح شده است. بر اساس دیدگاه کارشناسان اقتصادی و مسئولان بخش‌های مختلف، این سال با تمرکز بر اجرای پروژه‌های راهبردی کلان در حوزه‌های آب، انرژی، حمل‌ونقل و زیرساخت، نقش محوری در تحقق اهداف چشم‌انداز نوسازی اقتصادی اردن ایفا خواهد کرد. این پروژه‌ها به‌عنوان ابزارهای اصلی تحریک رشد اقتصادی، افزایش بهره‌وری و تقویت تاب‌آوری اقتصاد ملی شناخته می‌شوند.

اهمیت پروژه‌های راهبردی در رشد اقتصادی

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که اجرای پروژه‌های بزرگ زیرساختی در سال ۲۰۲۶، از طریق تحریک تقاضای کل، گسترش پایه تولیدی و ایجاد فرصت‌های شغلی مستقیم و غیرمستقیم، به افزایش نرخ رشد اقتصادی منجر خواهد شد. این آثار به‌ویژه در بخش‌های وابسته به زنجیره‌های تأمین، خدمات پشتیبان، صنایع تولیدی و لجستیک نمود بیشتری خواهد داشت.

بهبود کیفیت زیرساخت‌ها و خدمات عمومی نیز زمینه‌ساز ایجاد محیطی جذاب برای سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی است و نقش مهمی در ارتقای اعتماد سرمایه‌گذاران و بهبود فضای کسب‌وکار ایفا می‌کند.

 هم‌سویی با چشم‌انداز نوسازی اقتصادی

پروژه‌های پیش‌بینی‌شده برای سال ۲۰۲۶ کاملاً با اهداف چشم‌انداز نوسازی اقتصادی هم‌راستا هستند. این چشم‌انداز، سرمایه‌گذاری کلانی در حدود ۴۱ میلیارد دینار اردنی را هدف‌گذاری کرده که حدود ۷۲ درصد آن توسط بخش خصوصی هدایت می‌شود. سال ۲۰۲۶ در این چارچوب، سال پروژه‌های راهبردی و «ساخت‌وساز توسعه‌ای» تلقی می‌شود و تداوم عملی اجرای اصلاحات ساختاری و اقتصادی کشور را نمایندگی می‌کند.

 پروژه‌های کلیدی بخش انرژی و آب

بخش انرژی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی، در کانون توجه پروژه‌های راهبردی قرار دارد. تمرکز بر امنیت انرژی، توسعه میادین گازی، انتقال و ذخیره‌سازی گاز (به‌ویژه پروژه گاز ریشه)، و نیز توافق‌های منطقه‌ای مانند فروش گاز از طریق خط لوله گاز عربی، می‌تواند به کاهش هزینه‌های تولید در بخش‌های مختلف اقتصادی و افزایش ثبات اقتصادی منجر شود.

در حوزه آب، پروژه «انتقال ملی آب» با ظرفیت انتقال سالانه حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب و طول تقریبی ۴۳۸ کیلومتر، نه‌تنها پاسخ‌گوی شکاف ساختاری منابع آبی کشور است، بلکه آثار توسعه‌ای گسترده‌ای در اشتغال‌زایی، صنایع وابسته و امنیت آب و انرژی به همراه دارد.

 حمل‌ونقل و زیرساخت

پروژه راه‌آهن ملی اردن با سرمایه‌گذاری حدود ۲.۳ میلیارد دلار، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های زیرساختی سال ۲۰۲۶ به شمار می‌رود. این پروژه با کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، افزایش رقابت‌پذیری بخش‌های معدن و لجستیک و اتصال مؤثر به بازارهای منطقه‌ای، نقشی کلیدی در رشد اقتصادی پایدار ایفا خواهد کرد.

 نقش سیاست‌های مالی، پولی و حکمرانی

تحقق اهداف پروژه‌های راهبردی مستلزم هم‌سویی مؤثر سیاست‌های مالی و پولی و هدایت آن‌ها به سمت هزینه‌های سرمایه‌گذاری مولد است. کارشناسان تأکید دارند که دستیابی به رشد پایدار ۵ تا ۶ درصدی در سال، منوط به تحقق سرمایه‌گذاری واقعی، بهبود کارایی مدیریتی در بخش‌های دولتی و خصوصی، کنترل بدهی عمومی و ارتقای حکمرانی اقتصادی است.

 تحول دیجیتال و نوآوری

تحول دیجیتال و نوآوری به‌عنوان موتورهای مکمل پروژه‌های راهبردی مطرح هستند. ادغام نظام‌مند فناوری‌های نوین مانند اتوماسیون، کلان‌داده، هوش مصنوعی، اینترنت اشیا[1] و تجارت الکترونیک در پروژه‌های بزرگ، موجب افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها، بهبود شفافیت و ارتقای کیفیت خدمات می‌شود. این رویکرد همچنین فرصت‌های جدیدی برای شرکت‌های نوپا و کارآفرینان ایجاد کرده و دامنه مشارکت در رشد اقتصادی را گسترش می‌دهد.

مشارکت بخش خصوصی و محتوای محلی

کارشناسان تأکید دارند که بیشترین اثرگذاری پروژه‌های راهبردی زمانی محقق می‌شود که با سیاست‌های مؤثر "محتوای محلی"، حمایت هدفمند از بنگاه‌های کوچک و متوسط و توسعه مهارت‌های تخصصی نیروی انسانی همراه باشد. مشارکت فعال بخش خصوصی و بهره‌گیری از الگوهای مشارکت عمومی- خصوصی، نقش مهمی در تضمین پایداری مالی و افزایش کارایی عملیاتی پروژه‌ها دارد.

بر اساس ارزیابی‌های کارشناسی، سال ۲۰۲۶ فرصتی راهبردی برای تبدیل پروژه‌های بزرگ زیرساختی به اهرمی مؤثر در نوسازی اقتصادی اردن است. موفقیت این مسیر در گرو برنامه‌ریزی یکپارچه، هماهنگی سیاست‌های اقتصادی، تقویت حکمرانی، توسعه سرمایه انسانی و بهره‌گیری هدفمند از تحول دیجیتال است. در صورت تحقق این الزامات، پروژه‌های راهبردی می‌توانند به سکویی برای افزایش بهره‌وری، تحریک سرمایه‌گذاری خصوصی و دستیابی به رشد اقتصادی پایدار و فراگیر در اردن و حتی منطقه تبدیل شوند.[2]

 

[1] - اینترنت اشیا Internet of Things یا ( IoT)  به شبکه‌ای از اشیای فیزیکی گفته می‌شود که به حسگر، نرم‌افزار و اتصال اینترنت مجهز هستند و می‌توانند داده جمع‌آوری کنند، با هم تبادل اطلاعات داشته باشند و حتی به‌صورت خودکار تصمیم بگیرند یا عمل کنند؛ بدون اینکه حتماً دخالت مستقیم انسان لازم باشد یعنی وسایل «معمولی» مثل یخچال، کنتور برق، خودرو، چراغ راهنمایی یا دستگاه‌های صنعتی، هوشمند می‌شوند و از طریق اینترنت با هم یا با یک سیستم مرکزی ارتباط برقرار می‌کنند.

[2] - منبع: الغد شمارگان 1فوریه 2026.