جهش شش‌برابری صادرات خودروی صربستان با تکیه بر فیات

بر اساس پایگاه اینترنتی بلومبرگ، صنعت خودروسازی صربستان با تجربه رشد ۳۵.۴ درصدی در تولید و جهش شش‌برابری صادرات نسبت به سال ۲۰۲۴، به موتور محرک اصلی اقتصاد این کشور تبدیل شده و سهمی ۰.۲ واحد درصدی در رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) ایفا کرده است. این شکوفایی که عمدتاً حاصل تولید انبوه مدل فیات گراند پاندا در کارخانه استلانتیس کراگویواتس است، توانسته پس از مدت‌ها تراز تجاری صربستان با ایتالیا را مثبت کند و حجم صادرات به این کشور را در سه‌ماهه نخست سال به ۷۹۰ میلیون یورو برساند. مزیت رقابتی بی‌نظیر گراند پاندا در عرضه هم‌زمان سه نوع پیشرانه (برقی، هیبریدی و بنزینی)، انعطاف‌پذیری بالایی برای جذب مشتریان مختلف در بازار رقابتی اروپا ایجاد کرده است؛ هرچند بانک مرکزی صربستان نسبت به رقابت فشرده با بیش از ۲۰ رقیب سرسخت اروپایی و حضور فزاینده خودروسازان چینی هشدار می‌دهد.

صنعت خودروسازی در سال گذشته یکی از مهم‌ترین موتورهای رشد اقتصادی صربستان بود. افزایش ۳۵.۴ درصدی تولید وسایل نقلیه موتوری، که عمدتاً در کارخانه استلانتیس در شهر کراگویواتس محقق شد، نقش تعیین‌کننده‌ای در شتاب گرفتن تولید صنعتی این کشور داشت. هم‌زمان، صادرات خودرو نسبت به سال ۲۰۲۴ تقریباً شش برابر افزایش یافت و برآورد می‌شود که سهم این بخش در رشد تولید ناخالص داخلی صربستان حدود ۰.۲ واحد درصد بوده باشد.

رشد تولید در این شاخه صنعتی طی دو سال اخیر، عمدتاً حاصل تولید انبوه دو مدل از کلاس خودروهای کوچک، یعنی فیات گراند پاندا و سیتروئن C3 بوده است.  بر اساس گزارش تورم ماه مه بانک مرکزی صربستان، شرکت فیات در سال ۲۰۲۵ مجموعاً ۲۷۱ هزار دستگاه خودرو در اتحادیه اروپا، کشورهای عضو منطقه تجارت آزاد اروپا (EFTA) و بریتانیا به فروش رساند؛ رقمی‌که بیش از ۱۰ درصد کمتر از سال قبل است. پیش از آن نیز فروش این برند در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۰ درصد کاهش یافته بود.

در این گزارش تأکید شده است که تمرکز فیات بر خودروهای کوچک با عرضه مدل گراند پاندا است، تصمیمی منطقی و استراتژیک محسوب می‌شود؛ زیرا این بخش یکی از بزرگ‌ترین و رقابتی‌ترین بخش‌های بازار خودروی اروپا است. از مجموع ۱۳.۳ میلیون خودروی جدیدی که در سال ۲۰۲۵ در اروپا شماره‌گذاری شدند، حدود ۱۵ درصد به خودروهای کوچک اختصاص داشت. همچنین فروش این خودروها نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود هشت درصد افزایش نشان می‌دهد. خودروهای کوچک یا نوع B به همراه خودروهای نوع  A، که شامل خودروهای شهری کوچک می‌شود، در مجموع نزدیک به یک‌پنجم کل بازار خودروی اروپا را در اختیار دارند.

رشد صادرات «گراند پاندا» از صربستان؛ تنها مدل با سه نوع پیشرانه

اعلامیه اخیر شرکت استلانتیس نیز چشم‌انداز مثبت‌تری برای موفقیت گراند پاندا ایجاد کرده است. طبق گزارش بانک مرکزی صربستان، این مدل از ابتدای سال جاری میلادی به سومین خودروی پرفروش بازار ایتالیا تبدیل شده است. این موفقیت هم‌زمان با رشد قابل‌توجه تجارت میان صربستان و ایتالیا رخ داده است؛ به‌طوری‌که صادرات صربستان به ایتالیا در سه‌ماهه نخست سال به ۷۹۰ میلیون یورو رسید که تقریباً دو برابر رقم ۴۳۶ میلیون یورویی مدت مشابه سال گذشته است.

علاوه بر این، گزارش شده است که حجم تجارت خارجی صربستان در مقایسه با سه‌ماهه نخست سال قبل، با رشد ۳.۳ درصدی به بیش از ۱۹ میلیارد یورو رسیده است. در همین بازه، کسری تجاری کشور به دلیل کاهش واردات انرژی به شکل محسوسی کاهش یافت. صادرات صربستان نیز ۷.۱ درصد افزایش داشت و برای نخستین بار پس از مدت‌ها، این کشور در تجارت با ایتالیا به مازاد تجاری دست یافت؛ اتفاقی که عمدتاً نتیجه صادرات خودرو بود. همچنین مبادلات تجاری با آلمان، بزرگ‌ترین شریک تجاری خارجی صربستان، نیز افزایش پیدا کرد. یکی از مهم‌ترین مزیت‌های فیات گراند پاندا، به گفته بانک مرکزی صربستان، این است که در حال حاضر تنها خودروی کوچک بازار اروپا به شمار می‌رود که با سه نوع پیشرانه مختلف عرضه می‌شود:

نسخه کاملاً الکتریکی

نسخه هیبریدی

نسخه بنزینی

بیشتر رقبای موجود در بازار تنها یک یا نهایتاً دو گزینه پیشرانه ارائه می‌کنند و تقریباً هیچ خودروساز دیگری به طور هم‌زمان نسخه‌های هیبریدی و الکتریکی را در این کلاس عرضه نکرده است. در گزارش تورم بانک مرکزی آمده است که این تنوع، با توجه به ساختار مشتریان این نوع خودرو، اهمیت ویژه‌ای دارد. از یک سو، بخشی از خریداران که توان مالی بیشتری دارند و به دنبال خودروی دوم یا سوم خانوادگی هستند، به‌تدریج به سمت نسخه‌های هیبریدی و الکتریکی گرایش پیدا می‌کنند. از سوی دیگر، مشتریانی که قیمت برایشان عامل اصلی تصمیم‌گیری است، معمولاً نسخه‌های بنزینی را به‌عنوان مقرون‌به‌صرفه‌ترین انتخاب ترجیح می‌دهند.

نقاط ضعف گراند پاندا

با وجود مزیت‌های یادشده، بانک مرکزی صربستان هشدار می‌دهد که بازار خودروهای کوچک در اروپا به‌شدت رقابتی است و تعداد زیادی از برندها و مدل‌ها در این بخش حضور دارند. بسیاری از خودروهای هیبریدی و الکتریکی موجود در بازار، از موتورهای قوی‌تر و گیربکس‌های سریع‌تر نسبت به گراند پاندا برخوردارند. تقریباً تمامی‌برندهای فعال در بازار اروپا حداقل یک مدل در کلاس خودروهای کوچک دارند و در حال حاضر بیش از ۲۰ رقیب مستقیم برای گراند پاندا قابل شناسایی است. برای دومین سال متوالی، «داچیا ساندرو» پرفروش‌ترین خودروی کوچک اروپا بود و در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۴۴ هزار دستگاه از آن به فروش رسید. رتبه دوم نیز به «رنو کلیو» اختصاص داشت که فروش آن به حدود ۲۳۰ هزار دستگاه رسید. علاوه بر این، در سال گذشته بیش از ۱۰۰ هزار دستگاه از مدل‌هایی مانند تویوتا یاریس، اوپل کورسا، سیتروئن C3، اشکودا فابیا و فولکس‌واگن پولو فروخته شد. در همین حال، «رنو ۵ الکتریکی» نیز تنها در دومین سال تولید خود توانست بیش از ۸۰ هزار دستگاه فروش داشته باشد و به موفقیت قابل‌توجهی دست پیدا کند. یکی دیگر از تهدیدهای بالقوه برای گراند پاندا، حضور روزافزون خودروسازان چینی در بازار اروپا است؛ روندی که رقابت را برای برندهای اروپایی دشوارتر می‌کند.

با این حال، بانک مرکزی صربستان معتقد است که پایین بودن میزان وفاداری مشتریان در نوع خودروهای کوچک، در مقایسه با کلاس‌های بالاتر خودرو، می‌تواند به فرصتی مهم برای گراند پاندا تبدیل شود؛ به‌ویژه اگر فیات بتواند سیاست قیمت‌گذاری مناسبی اتخاذ کند. این نهاد همچنین تأکید می‌کند که توسعه بازار در کشورهایی که فیات پیش‌تر در آن‌ها جایگاه قدرتمندی داشته، فرصت مهم دیگری برای افزایش فروش محسوب می‌شود؛ به‌ویژه در برزیل که نزدیک به ۵۰ درصد کل فروش جهانی فیات در آن انجام می‌شود، و همچنین در بازارهایی مانند ترکیه و الجزایر که جایگاه خوبی دارد.

یکی از ایده‌هایی که برای افزایش فروش خودروهای کوچک مطرح شده، توسعه یک «خانواده کامل پاندا» توسط فیات است. بر اساس گزارش بانک مرکزی صربستان، این خانواده می‌تواند شامل مدل «گیگا پاندا» نیز باشد که انتظار می‌رود نسخه اولیه آن در نمایشگاه خودروی پاریس در ماه اکتبر امسال رونمایی شود. برای صربستان، این موضوع می‌تواند اهمیت ویژه‌ای داشته باشد؛ زیرا گسترش خانواده مدل‌های پاندا احتمالاً به افزایش حجم تولید در کارخانه کراگویواتس، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و تقویت جایگاه صنعت خودروسازی داخلی منجر خواهد شد.

با وجود تمام چالش‌ها، بانک مرکزی صربستان تأکید می‌کند که فیات گراند پاندا همچنان ظرفیت بالایی برای موفقیت در بازار اروپا دارد؛ موضوعی که رشد قابل‌توجه فروش این مدل در سه‌ماهه نخست سال جاری نیز آن را تأیید می‌کند. در این گزارش آمده است که موفقیت گراند پاندا اهمیت ویژه‌ای برای صربستان دارد، زیرا این خودرو در داخل صربستان تولید می‌شود و از این طریق به توسعه صنعت خودروسازی، افزایش صادرات و رشد کلی اقتصاد کمک می‌کند. برآوردها نشان می‌دهد که تولید هر ۱۰ هزار دستگاه خودرو می‌تواند حدود ۰.۱ واحد درصد به رشد تولید ناخالص داخلی صربستان اضافه کند.

 نویسنده: آنیکا بچکی

منبع: پایگاه اینترنتی بلومبرگ 

https://rs.bloombergadria.com/biznis/kompanije/104286/kako-grande-panda-jaca-srpsku-auto-industriju-i-gde-su-njene-slabosti/news