معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

تهیه پیش نویس قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده صربستان با هدف انطباق با نظام مالیاتی اتحادیه اروپا

بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی بیزنس.آر اس،‌ پیش‌نویس قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده صربستان، که همزمان با عضویت این کشور در اتحادیه اروپا اجرایی خواهد شد، با هدف انطباق کامل نظام مالیاتی صربستان با مقررات اتحادیه اروپا توسط وزارت دارایی این کشور تدوین شده و مهم‌ترین تغییر آن، جایگزینی مفهوم واردات از کشورهای عضو با تحصیل درون‌اتحادیه‌ای کالا است که الزامات جدیدی برای فعالان اقتصادی ایجاد می‌کند. این قانون ضمن ارائه تعاریف جدید از قلمروهای مالیاتی و تعیین قواعد ویژه برای برخی مناطق خاص اروپا، چارچوب مالیات‌ستانی از عرضه کالا و خدمات، واردات، خریدهای درون‌اتحادیه‌ای، وسایل حمل‌ونقل جدید و کالاهای مشمول مالیات‌های غیرمستقیم را بازتعریف می‌کند. همچنین معافیت‌هایی برای برخی کالاها، آثار هنری، کالاهای دست‌دوم، کشاورزان و برخی اشخاص حقوقی پیش‌بینی شده و برای خریدهای درون‌اتحادیه‌ای تا سقف معادل ۱۰ هزار یورو نیز آستانه معافیت تعیین شده است. در مجموع، این قانون یکی از مهم‌ترین اصلاحات ساختاری نظام مالیاتی صربستان محسوب می‌شود که ضمن تسهیل ادغام این کشور در بازار واحد اروپا، مستلزم آمادگی و تطبیق شرکت‌ها و مؤدیان با الزامات جدید مالیاتی و حسابداری خواهد بود.

جهش شش‌برابری صادرات خودروی صربستان با تکیه بر فیات

بر اساس پایگاه اینترنتی بلومبرگ، صنعت خودروسازی صربستان با تجربه رشد ۳۵.۴ درصدی در تولید و جهش شش‌برابری صادرات نسبت به سال ۲۰۲۴، به موتور محرک اصلی اقتصاد این کشور تبدیل شده و سهمی ۰.۲ واحد درصدی در رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) ایفا کرده است. این شکوفایی که عمدتاً حاصل تولید انبوه مدل فیات گراند پاندا در کارخانه استلانتیس کراگویواتس است، توانسته پس از مدت‌ها تراز تجاری صربستان با ایتالیا را مثبت کند و حجم صادرات به این کشور را در سه‌ماهه نخست سال به ۷۹۰ میلیون یورو برساند. مزیت رقابتی بی‌نظیر گراند پاندا در عرضه هم‌زمان سه نوع پیشرانه (برقی، هیبریدی و بنزینی)، انعطاف‌پذیری بالایی برای جذب مشتریان مختلف در بازار رقابتی اروپا ایجاد کرده است؛ هرچند بانک مرکزی صربستان نسبت به رقابت فشرده با بیش از ۲۰ رقیب سرسخت اروپایی و حضور فزاینده خودروسازان چینی هشدار می‌دهد.

عملکرد بانک‌های صربستان در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶

بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی داناس، بررسی عملکرد ۱۹ بانک فعال در صربستان در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که با وجود تداوم رشد دارایی‌ها و افزایش ۲.۵ درصدی حجم تسهیلات (تا حدود ۳۶ میلیارد یورو)، سودآوری شبکه بانکی نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته است. مجموع سود بانک‌ها به حدود ۳۵۰ میلیون یورو رسید که ۵۶ میلیون یورو کمتر از سال ۲۰۲۵ است. در این میان، Alta Bank بیشترین رشد وام‌دهی را ثبت کرد، اما سود آن ۸۵ درصد کاهش یافت. Banca Intesa با ۶۹ میلیون یورو همچنان سودآورترین بانک و صاحب بیشترین حجم دارایی باقی ماند و پس از آن Raiffeisen Bank، OTP Bank و UniCredit Bank قرار گرفتند. همچنین ساختار بازار همچنان بسیار متمرکز است؛ به‌گونه‌ای که پنج بانک بزرگ بیش از ۶۱ درصد دارایی‌ها و حدود ۵۳ درصد کل سود نظام بانکی را در اختیار دارند، در حالی که تنها دو بانک در این دوره زیان‌ده بودند. عملکرد سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که نظام بانکی صربستان وارد مرحله‌ای شده است که در آن رشد حجم فعالیت دیگر لزوماً به رشد سودآوری منجر نمی‌شود. کاهش سود همزمان با افزایش وام‌دهی می‌تواند ناشی از افت حاشیه سود، افزایش هزینه تأمین مالی، تشدید رقابت و رشد هزینه‌های عملیاتی باشد. در عین حال، تمرکز بالای بازار در اختیار چند بانک بزرگ همچنان حفظ شده و تحرکات مربوط به تملک احتمالی Addiko Bank توسط Alta Bank می‌تواند این روند تمرکز را بیش از پیش تقویت کند. در مجموع، هرچند شاخص‌های رشد اعتباری و دارایی‌ها همچنان مثبت است، اما کاهش سودآوری بیانگر ورود شبکه بانکی صربستان به مرحله‌ای رقابتی‌تر و با حاشیه سود محدودتر است که احتمالاً در سال‌های آینده نیز ادامه خواهد یافت.

سامان‌دهی کارگران مهاجر در صربستان

بر اساس گزارش RTS، ورود کارگران خارجی به صربستان طی یک دهه اخیر حدود ۱۰ برابر شده و با عبور درخواست‌های مجوز از مرز ۱۰۰ هزار مورد در سال گذشته، بازار کار این کشور به این نیروی کار وابستگی حیاتی پیدا کرده است. در پاسخ به این موج، دولت صربستان روند جابه‌جایی قانونی نیروی کار را با آغاز مذاکرات توافق‌نامه با ازبکستان وارد فاز راهبردی جدیدی کرده است؛ کشوری که کارگران آن به دلیل سخت‌کوشی، نرخ جرم صفر درصد در صربستان، و آموزش‌های پیش از اعزام متمایز هستند. این توافق‌نامه که انتظار می‌رود در جریان سفر پاییز رئیس‌جمهور ازبکستان به بلگراد امضا شود، در کنار اصلاحات قانونی فوریه ۲۰۲۴، با هدف تشدید کنترل‌های قانونی، تضمین رفتار برابر و آگاهی‌بخشی به کارگران خارجی درباره حقوقشان اجرا می‌شود.

اخبار اقتصادی صربستان

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی صربستان درهفته سوم تیر ماه 1405، مندرج در رسانه‌ها و روزنامه‌های این کشور به شرح ذیل ارائه می‌گردد.

دولت صربستان در چارچوب برنامه توسعه صربستان ۲۰۳۵، یک استراتژی ۱۴.۴ میلیارد یورویی را برای گذار تدریجی به انرژی‌های سبز تدوین کرده است

وزیر انرژی صربستان در گفتگو با مجله کورد تاکید می‌کند دولت صربستان در چارچوب برنامه توسعه صربستان ۲۰۳۵، یک استراتژی ۱۴.۴ میلیارد یورویی را برای گذار تدریجی به انرژی‌های سبز تدوین کرده است که هدف آن ایجاد تعادل میان کربن‌زدایی، حفظ رقابت‌پذیری صنعتی و تامین امنیت انرژی بار پایه (Baseload) است. در واکنش به قوانین سخت‌گیرانه اتحادیه اروپا و مکانیسم موازنه مرز کربن (CBAM)، این کشور مالیات اولیه و پایینی (۴ یورو به ازای هر تن) بر انتشار گازهای گلخانه‌ای وضع کرده تا از شوک‌های اقتصادی به شهروندان و صنایع وابسته به زغال‌سنگ جلوگیری کند. محورهای اصلی این استراتژی بر اصلاح و نوسازی ساختاری شرکت ملی برق (EPS)، افزایش ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر به بیش از ۱۲۰۰ مگاوات، نوسازی نیروگاه‌های تلمبه‌ذخیره‌ای، و همچنین بستر‌سازی برای ورود به حوزه‌های نوین مانند انرژی هسته‌ای و هیدروژن استوار است تا صربستان را به یک هاب انرژی پایدار در جنوب شرقی اروپا تبدیل کند. از دیدگاه تحلیل استراتژیک، رویکرد صربستان یک است؛ چرا که این کشور به درستی درک کرده است که قطع ناگهانی وابستگی به زغال‌سنگ بدون جایگزین‌های پایدار، امنیت شبکه برق و زیرساخت‌های حیاتی (مانند دیتاسنترها و صنایع هوش مصنوعی) را به خطر می‌اندازد. شکاف عمیق میان قیمت کربن صربستان (۴ یورو) و اتحادیه اروپا (۷۰ یورو) نشان‌دهنده یک چالش جدی در فرآیند ادغام اروپایی است؛ این سیاست اگرچه در کوتاه‌مدت از صنایع داخلی محافظت می‌کند، اما در میان‌مدت با اجرای کامل CBAM، صادرات صربستان به اروپا را با جریمه‌های سنگین مواجه خواهد کرد. نقطه قوت این برنامه، تنوع‌بخشی هوشمندانه به سبد انرژی (ترکیب گاز، هسته‌ای و هیدروژن) و تلاش برای بهبود رتبه اعتباری EPS جهت جذب سرمایه‌های بین‌المللی و اوراق قرضه سبز است، هرچند موفقیت نهایی آن کاملاً به حل ناسازگاری‌های ساختاری میان بازار برق صربستان و قوانین نظارتی اتحادیه اروپا بستگی دارد.

اخبار اقتصادی صربستان

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی صربستان در هفته دوم تیر ماه 1405 مندرج در رسانه‌های این کشور به شرح زیر ارائه می‌گردد:

تعدیل نیرو در بخش IT صربستان

بنابر گزارش پایگاه خبری بلومبرگ آدریا، بخش فناوری اطلاعات (IT) صربستان پس از رونق چشمگیر دوران همه‌گیری، اکنون در حال طی کردن یک دوره اصلاح ساختاری، بازتنظیمی و بلوغ است که با تعدیل نیروهای گسترده در شرکت‌های بزرگی نظیر Levi9، Playstudios، Zendesk و Lottomatica همراه شده است. بر خلاف تصور عمومی‌که هوش مصنوعی (AI) را عامل اصلی این اخراج‌ها می‌داند، کارشناسان معتقدند AI بیشتر به یک توجیه یا ابزار جانبی تبدیل شده و ریشه اصلی این تحولات را باید در ترکیبی از عوامل اقتصادی جستجو کرد؛ عواملی چون فشار بر حاشیه سود شرکت‌های بین‌المللی، افزایش قابل‌توجه هزینه نیروی کار تخصصی در صربستان، احتیاط سرمایه‌گذاران و تغییر در زنجیره تأمین جهانی که صربستان را از یک مقصد ارزان‌قیمت به بازاری باکیفیت اما گران تبدیل کرده و برخی شرکت‌ها را به سمت بازارهای ارزان‌تر (مانند هند یا آفریقا) سوق داده است. با این حال، کارشناسان وضعیت فعلی را نه یک بحران، بلکه پایانی بر رشد بی‌رویه و آغاز رقابت بر سر تخصص عمیق، توسعه محصول و سازگاری هوشمندانه با فناوری‌های نوین می‌دانند.

اخبار اقتصادی صربستان

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی صربستان درهفته اول تیر ماه 1405، مندرج در رسانه‌ها و روزنامه‌های این کشور به شرح ذیل ارائه می‌گردد.

چشم انداز رشد اقتصادی کند غرب بالکان در گزارش کمیسیون اروپا

به گزارش پایگاه اینترنتی فوربس، گزارش کمیسیون اروپا نشان می‌دهد که فعالیت‌های اقتصادی در غرب بالکان طی سال ۲۰۲۵ به دلیل رکود در صربستان و کاهش سرمایه‌گذاری‌های خارجی با کندی مواجه شده است، اما پیش‌بینی می‌شود میزبانی رویداد اکسپو ۲۰۲۷ در بلگراد و تمرکز بر نوسازی زیرساخت‌ها و فناوری، محرک جدیدی برای رشد اقتصادی منطقه در سال‌های آینده باشد. علی‌رغم چالش‌هایی نظیر نوسانات تورمی و فشارهای بودجه‌ای، شاخص‌های اولیه در ماه‌های نخست سال ۲۰۲۶ از بهبود تدریجی اعتماد مصرف‌کنندگان و تداوم رونق در بخش‌هایی مانند تولید خودرو حکایت دارند.