معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

تعدیل نیرو در بخش IT صربستان

بنابر گزارش پایگاه خبری بلومبرگ آدریا، بخش فناوری اطلاعات (IT) صربستان پس از رونق چشمگیر دوران همه‌گیری، اکنون در حال طی کردن یک دوره اصلاح ساختاری، بازتنظیمی و بلوغ است که با تعدیل نیروهای گسترده در شرکت‌های بزرگی نظیر Levi9، Playstudios، Zendesk و Lottomatica همراه شده است. بر خلاف تصور عمومی‌که هوش مصنوعی (AI) را عامل اصلی این اخراج‌ها می‌داند، کارشناسان معتقدند AI بیشتر به یک توجیه یا ابزار جانبی تبدیل شده و ریشه اصلی این تحولات را باید در ترکیبی از عوامل اقتصادی جستجو کرد؛ عواملی چون فشار بر حاشیه سود شرکت‌های بین‌المللی، افزایش قابل‌توجه هزینه نیروی کار تخصصی در صربستان، احتیاط سرمایه‌گذاران و تغییر در زنجیره تأمین جهانی که صربستان را از یک مقصد ارزان‌قیمت به بازاری باکیفیت اما گران تبدیل کرده و برخی شرکت‌ها را به سمت بازارهای ارزان‌تر (مانند هند یا آفریقا) سوق داده است. با این حال، کارشناسان وضعیت فعلی را نه یک بحران، بلکه پایانی بر رشد بی‌رویه و آغاز رقابت بر سر تخصص عمیق، توسعه محصول و سازگاری هوشمندانه با فناوری‌های نوین می‌دانند.

چشم انداز رشد اقتصادی کند غرب بالکان در گزارش کمیسیون اروپا

به گزارش پایگاه اینترنتی فوربس، گزارش کمیسیون اروپا نشان می‌دهد که فعالیت‌های اقتصادی در غرب بالکان طی سال ۲۰۲۵ به دلیل رکود در صربستان و کاهش سرمایه‌گذاری‌های خارجی با کندی مواجه شده است، اما پیش‌بینی می‌شود میزبانی رویداد اکسپو ۲۰۲۷ در بلگراد و تمرکز بر نوسازی زیرساخت‌ها و فناوری، محرک جدیدی برای رشد اقتصادی منطقه در سال‌های آینده باشد. علی‌رغم چالش‌هایی نظیر نوسانات تورمی و فشارهای بودجه‌ای، شاخص‌های اولیه در ماه‌های نخست سال ۲۰۲۶ از بهبود تدریجی اعتماد مصرف‌کنندگان و تداوم رونق در بخش‌هایی مانند تولید خودرو حکایت دارند.

جهش هوشمند و پایدار در اقتصاد گردشگری وویوودینا: هم‌افزایی زیرساختی، تحول دیجیتال و توانمندسازی کارآفرینان

دبیرخانه اقتصاد و گردشگری استان خودمختار وویوودینا در صربستان بر اساس بودجه سال ۲۰۲۶ و پشتوانه سرمایه‌گذاری حدود ۱۵.۷ میلیون دلاری خود در پنج سال گذشته، برنامه جامعی را برای ارتقای زیرساخت‌ها، تحول دیجیتال و تقویت رقابت‌پذیری اقتصادی منطقه دنبال می‌کند که اختصاص حدود ۴.۶ میلیون دلار به توسعه ظرفیت‌های گردشگری (از جمله بهره‌وری انرژی و نوسازی مراکز اطلاعاتی) و بیش از ۲.۱ میلیون دلار برای ارتقای بنگاه‌های کوچک و متوسط از ارکان اصلی آن است. این سیاست‌های فعال، در کنار تنوع‌بخشی به بیش از هزار رویداد محلی، توسعه گردشگری مذهبی، اجرای پروژه فرامرزی گردشگری هوشمند با مجارستان و توانمندسازی ساختاری کارآفرینی زنان از طریق پلتفرم بین‌المللی Osnažene، پویایی بالایی به بازار تزریق کرده است؛ به‌طوری‌که با وجود چالش‌های کلان مانند تورم، نرخ بهره بالا و کمبود نیروی کار، در دو ماه نخست سال ۲۰۲۶ تعداد گردشگران استان ۸.۸ درصد و میزان اقامت‌های شبانه ۱۰.۲ درصد رشد داشته که این جهش دورقمی، ضمن پشت سر گذاشتن رکود سال گذشته، فراتر از میانگین رشد ملی صربستان (۶.۶ درصد) ثبت شده است.

چشم‌انداز بازار املاک صربستان؛ فرصت‌ها، چالش‌های زیرساختی و افق های جدید رشد‌

به گزارش پایگاه اینترنتی نین، بازار املاک و مستغلات صربستان با محوریت بلگراد روندی رو به رشد را تجربه می‌کند؛ به طوری که ارزش کل معاملات فصلی بخش مسکن (عمدتاً آپارتمان‌ها) به رکورد بی‌سابقه ۲.۴ میلیارد یورو رسیده و تعداد درخواست‌های مجوز ساخت نیز در سال ۲۰۲۵ رشد ۶ درصدی داشته است. با این حال، ساختار این بازار دستخوش تغییرات ساختاری عمیقی شده است؛ سهم سرمایه‌گذاران خارجی در پی کاهش ۵۴ درصدی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) به‌ویژه از سوی چین در بخش‌های ساخت‌وساز و املاک، از ۷۰ درصد به ۴۰ درصد تنزل یافته و فضا برای نقش‌آفرینی بیشتر سرمایه‌گذاران داخلی در پروژه‌های کوچک‌تر فراهم شده است. در همین حال، در بخش املاک تجاری، اداری و لجستیکی کمبود شدید فضا در مقایسه با تقاضای بالا (به‌ویژه پس از مهاجرت شرکت‌های فناوری اطلاعات) مشهود است، اما چشم‌انداز آینده بازار به لطف برنامه‌های توسعه فضاهای اداری و موج ساخت هتل‌های لوکس بین‌المللی برای آمادگی جهت میزبانی از رویداد بزرگ EXPO 2027، مثبت و صعودی ارزیابی می‌شود. این گزارش نشان‌دهنده یک انتقال پارادایم در پیشران‌های اقتصادی بازار املاک صربستان است؛ جایی که بازار از وابستگی شدید به سرمایه کلان خارجی (که در برابر تکانه‌های کلان اقتصادی و ژئوپلیتیک آسیب‌پذیر است) به سمت تاب‌آوری مبتنی بر سرمایه داخلی حرکت می‌کند. کاهش چشمگیر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI)، به جای ایجاد رکود، تا حدودی توسط بخش خصوصی داخلی جذب و جبران شده است. با این حال، تحلیل داده‌ها یک عدم توازن ساختاری عمیق میان عرضه و تقاضا را نشان می‌دهد؛ بازار در بخش‌های استراتژیک مانند فضاهای اداری مدرن و مراکز لجستیکی به شدت تشنه توسعه است و متراژهای ساخته‌شده فعلی پاسخگوی نیاز شرکت‌های بین‌المللی نیست. هر چند اتکای صربستان به رویدادهای بین‌المللی مانند EXPO 2027 به عنوان کاتالیزور توسعه شهری و هتل‌داری، یک استراتژی هوشمندانه برای تزریق نقدینگی به بازار املاک است، اما برای حفظ این رشد در آینده، صربستان باید سرعت صدور مجوزهای ساختمانی را بالا ببرد و زیرساخت‌های خود را مدرن‌تر کند.

موانع اشتغال جدید در صربستان

به گزارش پایگاه اینترنتی بلومبرگ، گزارش‌های رسمی اداره آمار صربستان و دانشگاه بلگراد نشان می‌دهند که پس از چند سال رشد پایدار، دوره رونق اشتغال و کاهش بیکاری در صربستان در سال ۲۰۲۵ به پایان رسیده و نرخ بیکاری با روندی صعودی از ۸.۶٪ در سال ۲۰۲۴ به ۸.۷٪ (و ۸.۹٪ در سه ماهه پایانی سال) افزایش یافته است. این زوال بازار کار که بیش از نوسانات فصلی ناشی از ریشه‌های ساختاری است، عمدتاً از افزایش شدید دستمزدها و سقف‌های قانونی حداقل حقوق نشأت می‌گیرد که بسیار سریع‌تر از نرخ بهره‌وری رشد کرده و هزینه واحد نیروی کار را بالا برده‌اند؛ امری که کارفرمایان را در بخش‌های کم‌مهارت، تولیدی (نظیر نساجی و سیم‌کشی خودرو) و تجارت مجبور به تعدیل نیرو کرده است. علاوه بر این، نفوذ هوش مصنوعی در وظایف روزمره بخش فناوری اطلاعات و کاهش شدید بهره‌وری در صنایع تولیدی در برابر رشد ۶۵ درصدی دستمزدهای واقعی طی یک دهه گذشته، بازار کار صربستان را با بحران جدی مواجه کرده و نرخ بیکاری آن را در سطحی دو برابر کشورهای اروپای مرکزی و شرقی تثبیت نموده است. تثبیت نرخ بیکاری صربستان در کانال ۸.۵٪ (که دو برابر کشورهای همسایه در اروپای شرقی است) زنگ خطری جدی است که نشان می‌دهد مدل رشد اقتصادی مبتنی بر نیروی کار ارزان و صنایع مونتاژی در صربستان به بن‌بست رسیده و این کشور چاره‌ای ندارد جز اینکه با بهبود محیط کسب‌وکار و جذب سرمایه‌های خصوصی، ساختار خود را به سمت زنجیره‌های ارزش بالاتر و صنایع دانش‌بنیان سوق دهد؛ در غیر این صورت، اصرار بر افزایش اداری دستمزدها تنها به بیکاری بیشتر کارگران کم‌مهارت دامن خواهد زد.

اخبار اقتصادی صربستان

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی صربستان در هفته چهارم خرداد ماه 1405، مندرج در رسانه‌ها و روزنامه‌های این کشور به شرح ذیل ارائه می‌گردد.

چشم‌انداز فناوری اطلاعات در صربستان در سال ۲۰۲۶

بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی فوربس، صنعت فناوری اطلاعات صربستان در سال ۲۰۲۶ با چالش‌هایی نظیر رکود سرمایه‌گذاری جهانی، وابستگی به بازارهای غربی و احتمال ترکیدن حباب مالی هوش مصنوعی روبروست که منجر به کاهش پروژه‌های جدید و تعدیل استراتژی‌های استخدام به نفع نیروهای ارشد و متخصص شده است. در این فضای رقابتی و گزینش‌گر، شرکت‌هایی موفق خواهند بود که از مدل‌های صرفاً برون‌سپاری فاصله گرفته و با ارائه راهکارهای نوآورانه در حوزه‌هایی چون امنیت سایبری، بهینه‌سازی ابری و مهندسی داده، ارزش افزوده و بازگشت سرمایه سریعی را برای مشتریان تضمین کنند؛ به طوری که سال ۲۰۲۶ بیش از آنکه سال رشد کمی‌باشد، سال تثبیت، بهینه‌سازی ساختارها و تمرکز بر حل نیازهای واقعی کسب‌وکار خواهد بود.

اخبار اقتصادی صربستان

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی صربستان در هفته سوم خرداد ماه 1405، مندرج در رسانه‌ها و روزنامه‌های این کشور به شرح ذیل ارائه می‌گردد.

اهمیت راهبردی منابع معدنی بور صربستان

گزارش پایگاه خبری B92 به بررسی اهمیت راهبردی منابع معدنی صربستان، به‌ویژه ذخایر بور (Boron) در منطقه پیسکانیا (نزدیک راشکا) می‌پردازد که ارزش آن بر اساس قیمت‌های جهانی حدود ۵.۵ میلیارد دلار برآورد شده است. این پروژه که توسط شرکت کانادایی Boron One Holdings Inc مدیریت می‌شود، به دلیل خلوص بالا و آلودگی بسیار کم به آرسنیک، به عنوان یک منبع حیاتی برای استقلال صنعتی اروپا ارزیابی می‌شود؛ چرا که کشورهای اروپایی در صنایع مدرن خود نظیر انرژی‌های تجدیدپذیر، فیبر نوری، باتری‌ها و خودروهای برقی ۱۰۰ درصد به واردات بور وابسته‌اند. این شرکت پس از تکمیل مطالعات اقتصادی، امکان‌سنجی و زیست‌محیطی در سال‌های گذشته، اکنون در فاز دوم دریافت مجوزهای بهره‌برداری قرار دارد و هم‌زمان برنامه احیای معدن قدیمی‌کولمانیت در منطقه پوبرجه را با همکاری شرکت‌های محلی برای تسریع در درآمدزایی پیش می‌برد تا بتواند در بازار جهانی با غول‌هایی چون Rio Tinto رقابت کند. از منظر اقتصاد بین‌الملل و زنجیره تأمین، پروژه بور صربستان فراتر از یک فعالیت معدنی ساده، یک دارایی ژئواستراتژیک برای امنیت انرژی اروپا در دوران گذار به اقتصاد سبز محسوب می‌شود. در حال حاضر، زنجیره تأمین جهانی بور در انحصار چند بازیگر محدود است و اتحادیه اروپا آسیب‌پذیری شدیدی در برابر زنجیره‌های تأمین خارجی دارد. ورود این معدن به فاز بهره‌برداری، صربستان را به یک هاب تأمین مواد اولیه کلیدی تبدیل کرده و موقعیت چانه‌زنی سیاسی-اقتصادی بلگراد را در قبال بروکسل به شدت ارتقا می‌دهد.

توسعه مدل بومی هوش مصنوعی تجاری صربستان

اتاق بازرگانی صربستان (PKS) و شرکت اوریون تلکام (Orion Telekom) که شریک رسمی‌کارخانه هوش مصنوعی انویدیا در این کشور است، تفاهم‌نامه‌ای را برای توسعه مجموعه‌ای از مدل‌های بومی و تخصصی هوش مصنوعی تجاری بر پایه معماری نموترون انویدیا (NVIDIA Nemotron) امضا کرده‌اند. این مدل هوش مصنوعی که به‌طور ویژه برای اقتصاد صربستان طراحی شده است، زبان صربی را با هر دو خط سیریلیک و لاتین کاملاً درک می‌کند و با اصطلاحات تجاری محلی، چارچوب‌های قانونی و ویژگی‌های صنایع داخلی این کشور سازگار است. این پروژه با بهره‌گیری از زیرساخت حاکمیتی هوش مصنوعی اوریون تلکام (نخستین در نوع خود در جنوب شرقی اروپا) اجرا می‌شود تا امنیت داده‌ها تضمین شده و تمامی اطلاعات در داخل مرزهای صربستان باقی بمانند؛ هدفی که علاوه‌بر افزایش ۳۰ درصدی بهره‌وری کسب‌وکارهای داخلی، صربستان را به عنوان یک مقصد کلیدی منطقه‌ای برای توسعه فناوری‌های پیشرفته مطابق با استانداردهای جهانی معرفی می‌کند. این همکاری بین اتاق بازرگانی صربستان و اوریون تلکام، یک گام استراتژیک هوشمندانه برای دستیابی به حاکمیت دیجیتال (Digital Sovereignty) در عصر هوش مصنوعی است. توسعه یک مدل بومی‌بر پایه معماری پیشرفته انویدیا، نه تنها وابستگی صربستان را به غول‌های فناوری خارجی کاهش می‌دهد، بلکه دغدغه حیاتی امنیت و محرمانگی داده‌های تجاری را با نگهداری آن‌ها در داخل مرزهای کشور حل می‌کند. از سوی دیگر، تمرکز بر بومی‌سازی زبانی (پشتیبانی از هر دو خط سیریلیک و لاتین) و انطباق با قوانین محلی، برگ برنده این پروژه است؛ چرا که مدل‌های بزرگ جهانی معمولاً در درک ظرایف زبانی و حقوقی بازارهای کوچک‌تر دچار ضعف هستند.