معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

الحاق صربستان به منطقه واحد پرداخت‌های یورویی

بر اساس گزارش پایگاه خبری N1، الحاق رسمی صربستان به منطقه واحد پرداخت‌های یورویی (SEPA) از تاریخ 5 مه ۲۰۲۶، تحولی راهبردی در نظام مالی این کشور محسوب می‌شود که با حذف واسطه‌های بانکی متعدد، زمان انتقال وجوه ارزی را به یک روز کاری کاهش داده و هزینه‌های تراکنش را برای شهروندان و صاحبان کسب‌وکار به‌طور چشمگیری تقلیل می‌دهد. این گام که با مشارکت بانک مرکزی و ۱۸ بانک تجاری صربستان عملیاتی شده، علاوه بر تسهیل مراودات تجاری و حواله‌های ارسالی از خارج، نقشی کلیدی در همسویی با استانداردهای اتحادیه اروپا و تقویت زیرساخت‌های اقتصادی صربستان در مسیر ادغام اروپایی ایفا می‌کند.

چالش های صنعت فناوری اطلاعات صربستان

بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی فوربس ، بخش فناوری اطلاعات در صربستان، علیرغم رشد سریع و سهم ۵.۵ درصدی در تولید ناخالص داخلی، عمدتاً بر مدل برون‌سپاری خدمات ارزان استوار است و به جای نوآوری و خلق محصول، بر پایه عرضه نیروی کار متخصص اما کم‌هزینه فعالیت می‌کند. تسلط ۷۰ درصدی شرکت‌های خارجی بر درآمد این حوزه و سرمایه‌گذاری ناچیز در تحقیق و توسعه (تنها ۶ درصد از بودجه پژوهشی کشور) باعث شده تا بهره‌وری این بخش بسیار کمتر از استانداردهای اروپایی باقی بماند. در حال حاضر، با افزایش دستمزدها و ظهور هوش مصنوعی، مدل فعلی نیروی کار ارزان کارایی خود را از دست داده و این صنعت برای بقا و گذار از یک معدن استخراج دانش به یک اقتصاد خلاق، نیازمند تحول ساختاری و نهادهای حامی نوآوری است تا از رکود ناشی از هزینه‌های بالا و ارزش افزوده پایین مصون بماند.

تثبیت نرخ بهره در صربستان؛ راهبرد محافظه‌کارانه در برابر نوسانات جهانی انرژی

بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی بزینس، شورای اجرایی بانک مرکزی صربستان در آخرین نشست خود تصمیم گرفت نرخ بهره بانکی را در سطح ۵.۷۵ درصد ثابت نگه دارد و تغییری در نرخ‌های تسهیلات سپرده (۴.۵٪) و اعتباری (۷.۰٪) ایجاد نکند. این تصمیم با هدف مهار تورم و حفظ ثبات قیمت‌ها اتخاذ شده است؛ چرا که با وجود روند کاهشی تورم و قرارگیری آن در محدوده هدف (۳ درصد با نوسان ۱.۵ واحدی)، همچنان نگرانی‌هایی بابت تنش‌های ژئوپلیتیک جهانی، نوسان قیمت انرژی و رشد دستمزدها وجود دارد. بانک مرکزی اعلام کرده است که تا زمان اطمینان کامل از ثبات مسیر تورم، سیاست پولی احتیاطی خود را ادامه خواهد داد. رویکرد احتیاطی بانک مرکزی صربستان در تثبیت نرخ بهره، بیانگر ترجیح سیاست‌گذاران برای حفظ ثبات پولی و مهار تورم در برابر محرک‌های رشد اقتصادی است. این نهاد با وجود تمایل بازارهای جهانی به کاهش نرخ بهره، به دلیل وابستگی ساختاری صربستان به واردات انرژی و حساسیت نرخ برابری دینار، از اتخاذ سیاست‌های انبساطی زودهنگام خودداری کرده است. اگرچه تداوم این سیاست موجب فشار بر بخش خصوصی و افزایش هزینه‌های تأمین مالی می‌گردد، اما با کنترل نقدینگی و جلوگیری از شوک‌های ارزی، بستری پیش‌بینی‌پذیر برای معیشت عمومی و پروژه‌های زیرساختی کلان فراهم می‌آورد.

چرا صربستان گران‌ترین قیمت بنزین بالکان را دارد؟

پایگاه اینترنتی رادار در گزارشی به شکاف عمیق قیمت سوخت در صربستان نسبت به سایر کشورهای منطقه بالکان می‌پردازد و نشان می‌دهد که شهروندان صربستان همچنان گران‌ترین بنزین و گازوئیل را به نسبت همسایگان منطقه ای خود خریداری می‌کنند. در حالی که قیمت نفت خام در بازارهای جهانی نوسانات متعادلی داشته، در صربستان به دلیل نرخ بالای مالیات غیرمستقیم (آکسیز) و سیاست‌های کنترلی دولت بر بازار، قیمت‌ها در سطحی بالا تثبیت شده‌اند. تفاوت قیمت هر لیتر سوخت در صربستان با کشورهایی مثل بوسنی و هرزگوین یا مقدونیه شمالی، فراتر از هزینه‌های لجستیک است و مستقیماً به سیاست‌های درآمدزایی دولت از سبد سوخت مربوط می‌شود.

امنیت انرژی صربستان در ترازوی سبز؛ آیا زغال‌سنگ جایگزینی دارد؟

بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی بزینس، صربستان در مسیر گذار انرژی با چالش‌های ساختاری عمیقی روبروست، چرا که بخش بزرگی از تولید برق این کشور همچنان به زغال‌سنگ (لیگنیت) وابسته است. اگرچه پتانسیل بالایی در منابع تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی و بادی وجود دارد، اما جایگزینی کامل سوخت‌های فسیلی نیازمند سرمایه‌گذاری‌های کلان در زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و نوسازی شبکه انتقال است. کارشناسان معتقدند که صربستان نمی‌تواند به سرعت و به طور کامل سوخت‌های فسیلی را حذف کند و برای حفظ امنیت انرژی، ناگزیر است ترکیبی از انرژی‌های سبز، گاز طبیعی به عنوان سوخت انتقالی و احتمالاً انرژی هسته‌ای را در برنامه‌های بلندمدت خود بگنجاند.

اخبار اقتصادی صربستان

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی صربستان در هفته سوم اردیبهشت ماه 1405، مندرج در رسانه‌ها و روزنامه‌های این کشور به شرح ذیل ارائه می‌گردد.

ممنوعیت ترانزیت گاز روسیه از طریق اتحادیه اروپا

بسته چهاردهم تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه روسیه، با هدف قرار دادن بخش کلیدی گاز طبیعی مایع (LNG)، ممنوعیت‌های جدیدی را وضع کرده است که به موجب آن، خدمات بازبارگیری و ترانزیت گاز روسیه از طریق بنادر کشورهای عضو اتحادیه به مقاصد خارج از این بلوک (کشورهای ثالث) غیرقانونی می‌شود. این مصوبه با هدف کاهش سود مالی کرملین از صادرات انرژی طراحی شده و علاوه بر ممنوعیت ترانزیت، سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید ال‌ان‌جی روسیه در قطب شمال و دریای بالتیک را نیز متوقف می‌کند؛ اگرچه این تحریم‌ها واردات مستقیم گاز برای مصرف داخلی خود اروپا را به طور کامل قطع نکرده است، اما این تحریم ها برای صربستان، یک چالش ژئوپلیتیک جدی است؛ زیرا اگرچه این کشور عضو اتحادیه اروپا نیست و قراردادهای مستقیم خود را با روسیه تمدید کرده، اما برای ترانزیت انرژی به شدت به زیرساخت‌های کشورهای همسایه (عضو اتحادیه) مانند بلغارستان و مجارستان وابسته است. فشار بروکسل بر این همسایگان برای مسدود کردن مسیرهای ترانزیت گاز روسیه و تحریم‌های موازی آمریکا بر شرکت‌های انرژی فعال در صربستان (مانند شرکت نفتی NIS که تحت مالکیت روسیه است)، بلگراد را در تنگنای شدیدی قرار داده که می‌تواند منجر به بحران عرضه سوخت، افزایش هزینه‌های انرژی و فشار بی‌سابقه برای ملی‌سازی صنایع کلیدی یا تغییر کامل شرکای تجاری به سمت آذربایجان و پایانه‌های گاز مایع غیرروسی شود.

گزارش بانک مرکزی صربستان

بر اساس گزارش جدید بانک مرکزی صربستان، پیش‌بینی می‌شود نرخ تورم این کشور تحت تأثیر قیمت مواد غذایی و تغییرات سیاست‌های بازرگانی تا پایان سال جاری به حدود ۴ درصد برسد، در حالی که رشد اقتصادی تحت تدابیر زیرساختی برنامه اکسپو ۲۰۲۷ شتاب خواهد گرفت. یورگووانکا تاباکوویچ، رئیس کل بانک مرکزی صربستان، ضمن اشاره به چالش‌های ژئوپلیتیک جهانی و تحریم‌های بخش انرژی، از پایداری رشد تولید ناخالص داخلی در محدوده ۳.۵ تا ۵ درصد در سال‌های آتی خبر داد و همزمان بر مقابله با شیوه‌های تجاری ناعادلانه و خروج غیرقانونی سرمایه توسط برخی شرکت‌های بزرگ تأکید کرد.

انتقادات شورای مالی صربستان از بودجه پیشنهادی 2026

بر اساس گزارش وب‌سایت eKapija، شورای مالی صربستان در نقد بررسی بودجه پیشنهادی سال ۲۰۲۶، این لایحه را غیرشفاف توصیف کرده و نسبت به کاهش سهم سرمایه‌گذاری‌های عمومی هشدار داده است. این شورا معتقد است که دولت در برنامه‌ریزی مالی جدید، جزئیات کافی درباره نحوه هزینه‌کرد پروژه‌های بزرگ ملی ارائه نداده و کاهش بودجه پروژه‌های زیربنایی می‌تواند در بلندمدت بر رشد اقتصادی کشور تأثیر منفی بگذارد؛ لذا این نهاد نظارتی از دولت خواسته است تا با شفاف‌سازی ردیف‌های بودجه‌ای، از انضباط مالی و کارایی مخارج عمومی اطمینان حاصل کند.

اخبار اقتصادی صربستان

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی صربستان در هفته دوم اردیبهشت ماه 1405، مندرج در رسانه‌ها و روزنامه‌های این کشور به شرح ذیل ارائه می‌گردد.