اقتصاد و امنیت انرژی در محور گفتوگوهای نروژ و اتحادیۀ اروپا
ینس استولتنبرگ، وزیر دارایی نروژ، در دیدار با وزیران دارایی اتحادیۀ اروپا بر پیوند روزافزون میان اقتصاد، امنیت و انرژی تأکید کرد و گفت جنگها و بحرانهای ژئوپولیتیک، اقتصادهای اروپایی را آسیبپذیرتر کردهاند. سخنان او نشان میدهد دولت نروژ تحولات غرب آسیا، بستهشدن تنگۀ هرمز، جنگ اوکراین و گسترش فناوریهایی مانند هوش مصنوعی را نه فقط مسائل امنیتی، بلکه چالشهایی مستقیم برای ثبات اقتصادی و تجارت جهانی میداند.
استولتنبرگ روز ۹ ژوئیۀ ۲۰۲۶ در یک شام کاری با وزیران دارایی اتحادیۀ اروپا شرکت کرد و سخنرانی افتتاحیۀ نشست را به ارتباط میان اقتصاد و امنیت اختصاص داد. نروژ معمولاً در نشستهای گروه یورو حضور ندارد، اما این بار از وزیر دارایی این کشور دعوت شده بود تا دربارۀ اقتصاد، امنیت و انرژی سخن بگوید.
او گفت: «افزایش جنگ و مناقشه در جهان، اقتصادهای ما را آسیبپذیرتر میکند و باعث میشود تصمیمهای امنیتی و اقتصادی بیش از پیش با یکدیگر درآمیزند.»
استولتنبرگ برای توضیح این ارتباط به استفاده روسیه از صادرات گاز بهعنوان ابزار فشار پس از حمله به اوکراین اشاره کرد. به گفتۀ او، اروپا پیشتر مشاهده کرده است که چگونه وابستگی انرژی میتواند به یک آسیبپذیری امنیتی تبدیل شود.
او افزود: «این وضعیت را زمانی دیدیم که روسیه پس از حمله به اوکراین، گاز را بهعنوان ابزار فشار علیه کشورهای اروپایی به کار گرفت. امروز نیز آن را در بستهشدن تنگۀ هرمز مشاهده میکنیم.»
اشارۀ وزیر دارایی نروژ به تنگۀ هرمز اهمیت این گذرگاه راهبردی را برای بازار جهانی انرژی برجسته میکند. اختلال در عبور نفت و گاز از این منطقه میتواند به افزایش قیمتها، بیثباتی بازار و فشار اقتصادی بر کشورهای واردکنندۀ انرژی منجر شود.
استولتنبرگ همچنین هوش مصنوعی را نمونۀ دیگری از درهمتنیدگی اقتصاد و امنیت دانست. او تأکید کرد دولتها باید ضمن کاهش آسیبپذیریهای اقتصادی و فناورانه، از بستهشدن بازارها و تضعیف تجارت آزاد جلوگیری کنند.
او گفت: «هوش مصنوعی نیز نشان میدهد اقتصاد و امنیت تا چه اندازه به یکدیگر وابستهاند. وظیفۀ ما کاهش آسیبپذیری اقتصادی است، اما در عین حال باید اقتصادهای باز و تجارت آزاد را حفظ کنیم.»
این موضع بازتابدهندۀ یکی از چالشهای اصلی دولتهای اروپایی است: چگونه میتوان از زیرساختها، زنجیرههای تأمین و فناوریهای حساس حفاظت کرد، بدون آنکه محدودیتهای امنیتی به کاهش شدید تجارت و همکاریهای اقتصادی بینالمللی منجر شود.
استولتنبرگ پیش از شام کاری با فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی، دیدار کرد. محور اصلی این گفتوگو امنیت جهانی انرژی و تأثیر مناقشۀ غرب آسیا بر بازارهای انرژی بود.
وزیر دارایی نروژ گفت: «ما در جهانی ناآرام زندگی میکنیم که دسترسی به انرژی و قیمت آن اهمیتی کاملاً اساسی دارد. تحولات روزهای اخیر در تنگۀ هرمز این موضوع را برجسته میکند.»
در چنین شرایطی، جایگاه نروژ بهعنوان یکی از مهمترین تأمینکنندگان انرژی اروپا اهمیت بیشتری پیدا کرده است. استولتنبرگ گفت نروژ در حال حاضر حدود ۳۰ درصد از مصرف گاز اروپا را تأمین میکند و همچنان میخواهد شریکی باثبات و قابلپیشبینی باقی بماند.
او گفت: «نروژ تولیدکنندهای مهم و باثبات در حوزۀ انرژی است و در حال حاضر حدود ۳۰ درصد از مصرف گاز اروپا را تأمین میکند. ما همچنان شریکی قابلپیشبینی و خوب برای اروپا در حوزۀ انرژی خواهیم بود.»
نقش نروژ پس از کاهش وابستگی اروپا به انرژی روسیه برجستهتر شده است. تأکید استولتنبرگ بر ثبات و قابلیت پیشبینی نشان میدهد اسلو میکوشد خود را نهتنها بهعنوان یک صادرکنندۀ انرژی، بلکه بهعنوان بخشی از ساختار امنیت اقتصادی اروپا معرفی کند.
او افزود: «در بازار ناآرام انرژی امروز، اعتماد و قابلیت پیشبینی اهمیتی اساسی دارند. نروژ تاکنون این ویژگیها را فراهم کرده و در آینده نیز به همین روند ادامه خواهد داد.»
سخنان وزیر دارایی نروژ همچنین نشان میدهد همکاری با اتحادیۀ اروپا برای اسلو تنها به روابط تجاری محدود نیست. انرژی، امنیت، فناوری و سیاست اقتصادی اکنون به حوزههایی بههمپیوسته تبدیل شدهاند که تصمیمگیری دربارۀ هر یک از آنها میتواند بر دیگری تأثیر بگذارد.
استولتنبرگ بر ضرورت گفتوگوی بینالمللی در شرایط بحران تأکید کرد و گفت: «همکاری بینالمللی و گفتوگوی خوب همیشه مهم است، اما در روزگار ناآرام کنونی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد که در ورای مرزهای ملی، اختلافهای سیاسی و منافع متفاوت با یکدیگر گفتوگو کنیم.»
او همچنین روابط نروژ با کشورهای اروپایی و متحدان این کشور را نزدیک و سازنده توصیف کرد و گفت: «ما با اروپا و متحدان خود گفتوگویی نزدیک و خوب داریم.»
حضور استولتنبرگ در این نشست را میتوان نشانهای از افزایش اهمیت نروژ در مباحث اقتصادی و امنیت انرژی اروپا دانست. هرچند نروژ عضو اتحادیۀ اروپا نیست، نقش این کشور در تأمین گاز و ثبات بازار انرژی باعث شده است در گفتوگوهای راهبردی اروپا جایگاه مهمتری پیدا کند.
برای نروژ، این شرایط هم فرصت و هم مسئولیت ایجاد میکند. افزایش اهمیت انرژی نروژ میتواند جایگاه سیاسی و اقتصادی این کشور را در اروپا تقویت کند، اما در عین حال انتظارها از اسلو برای حفظ تولید پایدار، قیمتهای قابلپیشبینی و همکاری نزدیک با متحدان نیز افزایش خواهد یافت.
لینکها
- خبر دولت نروژ دربارۀ سخنرانی وزیر دارایی پیرامون اقتصاد، امنیت و انرژی:
https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/finansministeren-innledet-om-okonomi-og-sikkerhet/id3169026/