ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری در ایالت خیبرپختونخوا

ایالت خیبرپختونخوا، به‌ویژه در کنار دیگر مناطق پاکستان، از ظرفیت‌های گسترده‌ای در حوزه منابع طبیعی، معادن، گردشگری، کشاورزی و انرژی برخوردار است. این ایالت با دارا بودن منابع غنی طبیعی، ذخایر معدنی، جاذبه‌های گردشگری و فرصت‌های متنوع سرمایه‌گذاری، بستر مناسبی برای رشد و توسعه اقتصادی فراهم نموده است. ذخایر معدنی فراوان، رودخانه‌های متعدد با قابلیت اجرای طرح‌های کوچک برق‌آبی، و همچنین ظرفیت‌های قابل‌توجه در بخش نفت و گاز، از مهم‌ترین مزیت‌های اقتصادی این ایالت به شمار می‌روند. افزون بر این، زیبایی‌های طبیعی، تنوع پوشش گیاهی و حیات‌وحش، و میراث فرهنگی خیبرپختونخوا، ظرفیت‌های ارزشمندی برای جذب سرمایه‌گذاری و توسعه صنعت گردشگری ایجاد نموده است که بهره‌برداری مطلوب از آن‌ها نیازمند پژوهش‌ها و برنامه‌ریزی‌های بیشتر است.

ایالت خیبرپختونخوا، به‌ویژه در کنار دیگر مناطق پاکستان، از ظرفیت‌های گسترده‌ای در حوزه منابع طبیعی، معادن، گردشگری، کشاورزی و انرژی برخوردار است. این ایالت با دارا بودن منابع غنی طبیعی، ذخایر معدنی، جاذبه‌های گردشگری و فرصت‌های متنوع سرمایه‌گذاری، بستر مناسبی برای رشد و توسعه اقتصادی فراهم نموده است. ذخایر معدنی فراوان، رودخانه‌های متعدد با قابلیت اجرای طرح‌های کوچک برق‌آبی، و همچنین ظرفیت‌های قابل‌توجه در بخش نفت و گاز، از مهم‌ترین مزیت‌های اقتصادی این ایالت به شمار می‌روند. افزون بر این، زیبایی‌های طبیعی، تنوع پوشش گیاهی و حیات‌وحش، و میراث فرهنگی خیبرپختونخوا، ظرفیت‌های ارزشمندی برای جذب سرمایه‌گذاری و توسعه صنعت گردشگری ایجاد نموده است که بهره‌برداری مطلوب از آن‌ها نیازمند پژوهش‌ها و برنامه‌ریزی‌های بیشتر است. در عین حال، این ایالت به دلیل هم‌مرزی با افغانستان و دسترسی به کشورهای آسیای مرکزی، از جایگاه راهبردی ویژه‌ای برخوردار بوده و می‌تواند بار دیگر، همانند مسیر تاریخی جاده ابریشم، به یکی از کانون‌های مهم تجارت و ترانزیت منطقه تبدیل شود. ایالت خیبرپختونخوا که در شمال‌غرب پاکستان واقع شده است، با مساحت 74 هزار و 521 کیلومتر مربع، بر اساس سرشماری سال 1998 دارای 17 میلیون و 744 هزار نفر جمعیت بوده و نرخ رشد سالانه جمعیت آن 2.28 درصد برآورد شده است که در مقایسه با سایر ایالت‌های پاکستان بالاترین میزان را نشان می‌دهد. بخش عمده‌ای از این ایالت را رشته‌کوه‌های پوشیده از برف، مراتع سرسبز و دره‌های چشم‌نواز تشکیل می‌دهد و شهرها و مناطق پیشاور، چارسده، سوات، کمرات، دیر، ایبت‌آباد، مانسهره و کاغان از مهم‌ترین مقاصد طبیعی آن به شمار می‌روند. همچنین مناطق کرک، بنو، لکی مروت و دیره اسماعیل‌خان از طریق شبکه گسترده راه‌های ارتباطی به سایر نقاط متصل بوده و به‌واسطه ظرفیت‌های کشاورزی، جنگل‌داری، نهالستان‌ها و صنایع وابسته، از جایگاه اقتصادی قابل‌توجهی برخوردار هستند. خیبرپختونخوا از منظر موقعیت جغرافیایی و زمین‌شناسی، از ذخایر ارزشمند معدنی و دیگر منابع طبیعی بهره‌مند است. افزون بر این، وجود رودخانه‌ها و شبکه‌های آبی گسترده در مناطق مختلف ایالت، زمینه اجرای ده‌ها طرح کوچک و بزرگ تولید برق‌آبی را فراهم نموده است. همچنین، کشف منابع جدید گاز طبیعی، چشم‌انداز توسعه اقتصادی و سرمایه‌گذاری در این ایالت را بیش از پیش تقویت نموده و انتظار می‌رود در آینده نزدیک فرصت‌های تازه‌ای در این بخش ایجاد شود. این ایالت، به دلیل برخورداری از طبیعت کم‌نظیر و جاذبه‌های طبیعی، از جایگاه ویژه‌ای در صنعت گردشگری پاکستان برخوردار است. علاوه بر این، وجود نیروی کار فراوان، کم‌هزینه و پایدار، از دیگر مزیت‌های مهم خیبرپختونخوا برای جذب سرمایه‌گذاری و توسعه فعالیت‌های اقتصادی محسوب می‌شود.

ترکیب صادرات ایالت خیبرپختونخوا شامل محصولات شیمیایی و پتروشیمی، منسوجات، فرآورده‌های غذایی، کبریت، ظروف آلومینیومی، فرش، سیمان، آرد، سنگ‌های قیمتی و زیورآلات، صنایع‌دستی، گرانیت، میوه‌های خشک، سبزیجات، گیاهان دارویی، آنغوزه، مصالح ساختمانی، عسل، محصولات چرمی، دام و طیور، مرمر، محصولات پلاستیکی، میوه‌های تازه و مبلمان است. در ایالت خیبرپختونخوا، افزون بر شهرک صنعتی حیات‌آباد پیشاور، سه شهرک صنعتی بزرگ در حطار، هری‌پور، رشکئی و گدون آمازئی صوابی ایجاد شده است و یک شهرک صنایع کوچک نیز در جاده کوهات شهر پیشاور فعالیت دارد. همچنین، 10 شهرک صنعتی کوچک در مناطق مختلف پیشاور، مردان، ایبت‌آباد، مانسهره، هری‌پور، کوهات، دیره اسماعیل‌خان، سوات، بنو و چارسده تأسیس شده و شمار واحدهای صنعتی فعال این ایالت به حدود 2 هزار و 100 واحد می‌رسد. تنوع اقلیمی و ویژگی‌های جغرافیایی خیبرپختونخوا، ظرفیت‌های گسترده‌ای برای سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف فراهم نموده است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به تولید برق‌آبی، گردشگری، اکتشاف معادن و صنایع مبتنی بر کشاورزی اشاره کرد. همچنین توسعه شبکه‌های ارتباطی، مسیرهای جدیدی را برای گسترش فعالیت‌های اقتصادی گشوده و جایگاه این منطقه را در تعاملات اقتصادی و بازرگانی در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی تقویت نموده است. تردیدی نیست که خیبرپختونخوا از ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی برخوردار است؛ با این حال، تحقق این ظرفیت‌ها مستلزم تقویت اعتماد سرمایه‌گذاران و فراهم‌سازی بسترهای مناسب برای حضور آنان است. در همین چارچوب، ارائه مشوق‌های هدفمند و تسهیلات لازم به سرمایه‌گذاران، از الزامات اساسی برای افزایش سرمایه‌گذاری خارجی در این ایالت به شمار می‌رود.

در این میان، اساسی‌ترین پیش‌نیاز برای جذب سرمایه‌گذاری، برقراری امنیت و ثبات است. پس از تحقق امنیت، مهم‌ترین عامل، ایجاد اطمینان نزد سرمایه‌گذاران از سوی دولت است؛ به‌گونه‌ای که اطمینان یابند در صورت سرمایه‌گذاری در بخش‌های تحت مدیریت دولت، نه‌تنها در مراحل مختلف اجرای طرح‌ها با موانع و مشکلات مواجه نخواهند شد، بلکه سرمایه آنان نیز از امنیت کافی برخوردار بوده و بازدهی و سودآوری مناسبی برای آنان فراهم خواهد شد. در این زمینه، همچنان نیاز به اقدامات بیشتری در ایالت خیبرپختونخوا احساس می‌شود. با درک این ضرورت، دولت ایالتی حزب تحریک انصاف در دوره مسئولیت خود، برای فراهم‌سازی الزامات مورد نیاز به‌منظور ترغیب سرمایه‌گذاران به حضور در این ایالت، اقدامات متعددی را در دستور کار قرار داد و کابینه ایالتی نیز به‌طور مستمر طرح‌ها و سیاست‌هایی را به تصویب رساند که می‌توانست زمینه جذب سرمایه‌گذاری در خیبرپختونخوا را تقویت کند. از این رو، می‌توان گفت که این دولت در زمینه توسعه سرمایه‌گذاری و ارائه مشوق‌های لازم به سرمایه‌گذاران، اقدامات قابل‌توجهی انجام داد و توجه ویژه‌ای به فراهم‌سازی زیرساخت‌ها و الزامات اساسی برای رونق سرمایه‌گذاری در ایالت معطوف ساخت. خیبرپختونخوا از موهبت منابع طبیعی ارزشمند و متنوع برخوردار است و ظرفیت گسترده‌ای برای سرمایه‌گذاری در پروژه‌های تولید برق‌آبی دارد. بر اساس نتایج مطالعات و گزارش‌های مختلف، در صورت بهره‌برداری از ظرفیت‌های آبی این ایالت، امکان تولید حدود 50 هزار مگاوات برق ارزان‌قیمت از طریق نیروگاه‌های برق‌آبی وجود دارد. در مسیر رودخانه‌های این ایالت، نقاط متعددی برای احداث نیروگاه‌های کوچک برق‌آبی شناسایی شده است. دولت ایالتی تاکنون ده‌ها پروژه از این دست را به بهره‌برداری رسانده و اجرای شمار دیگری از این طرح‌ها نیز در مراحل مختلف قرار دارد.

ظرفیت‌های تولید نفت و گاز نیز در مناطق جنوبی ایالت خیبرپختونخوا شناسایی شده و روند توسعه این بخش ادامه دارد. در حال حاضر، تولید نفت و گاز از میدان‌های واقع در شهرستان کرک جریان دارد و در شهرستان کوهات و مناطق پیرامونی آن نیز ذخایر جدید نفت و گاز کشف شده است. هرچند در گذشته معادن سنگ‌های قیمتی و ذخایر معدنی این ایالت با چالش‌هایی از جمله بهره‌برداری‌های غیرقانونی مواجه بوده‌اند، اما این معادن همچنان از ذخایر ارزشمند سنگ‌های قیمتی و مواد معدنی برخوردارند و ظرفیت اکتشاف و بهره‌برداری از معادن جدید نیز وجود دارد. از این رو، این بخش می‌تواند زمینه مناسبی برای جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی فراهم سازد. بخش کشاورزی نیز، به‌ویژه توسعه کشت زیتون در مناطق مختلف نواحی قبایلی ادغام‌شده، از دیگر حوزه‌هایی است که می‌تواند مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گیرد. علاوه بر این، بخش گردشگری نیز از ظرفیت‌های گسترده‌ای برای جذب سرمایه‌گذاری برخوردار است. در جریان نمایشگاه «اکسپو 2020 دبی»، ارائه‌های مقام‌های دولتی درباره فرصت‌های سرمایه‌گذاری در خیبرپختونخوا با استقبال روبه‌رو شد و یادداشت‌های تفاهمی‌به ارزش بیش از 40 میلیارد دلار به امضا رسید؛ با این حال، روند اجرای این تفاهم‌نامه‌ها تاکنون رضایت‌بخش نبوده است. از این‌رو، ضروری است دولت کنونی با تداوم رویکرد دولت پیشین حزب تحریک انصاف، اقدامات عملی لازم را برای تسهیل سرمایه‌گذاری خارجی، به‌ویژه از طریق فراهم‌سازی الزامات اجرای یادداشت‌های تفاهم امضا شده در اکسپو دبی، در دستور کار قرار دهد تا اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی نسبت به ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری در ایالت خیبرپختونخوا بیش از پیش تقویت شود. بی‌تردید، در صورت بهبود شرایط امنیتی، مقابله مؤثر با تروریسم و ایجاد ثبات پایدار، ایالت خیبرپختونخوا با تکیه بر موقعیت راهبردی خود، این ظرفیت را خواهد داشت که به یکی از مهم‌ترین دروازه‌های تجاری و اقتصادی منطقه تبدیل شود.

منبع: روزنامه کسوتی