پارک‌های علم و فناوری صربستان

پارک‌های علم و فناوری در صربستان به عنوان ستون‌های کلیدی توسعه اقتصادی و نوآوری عمل می‌کنند و نقش مهمی در اتصال علم، مهندسی و بازار ایفا می‌نمایند. از سال ۲۰۱۵ که اولین پارک در بلگراد تأسیس شد، این مراکز به تدریج گسترش یافته‌اند و اکنون چهار پارک اصلی را شامل می‌شوند که منجر به ایجاد شغل، افزایش صادرات و تقویت اقتصاد دانش‌بنیان شده است. با این حال، چالش‌هایی مانند تأمین مالی پایدار و رقابت جهانی وجود دارد که ممکن است پیشرفت در این زمینه را تحت تأثیر قرار دهد.

 در حال حاضر چهار پارک اصلی فعال عبارتند از پارکهای فن آوری در بلگراد، نووی ساد، نیش (با تمرکز بر جنوب و شرق صربستان) و چاچاک. این پارک‌ها عمدتا توسط وام‌های بانک سرمایه‌گذاری اروپا (EIB) و بانک بازسازی و توسعه اروپا (EBRD) تأمین مالی شده‌اند و بیش از ۸۰ میلیون یورو برای ساخت و گسترش آنها سرمایه‌گذاری شده است. در حال حاضر صربستان بر گسترش این زیرساخت‌ها و اتصال آنها به پارک های فن آوری با اولویت منطقه جنوب شرقی اروپا تمرکز دارد.

۱. پارک علم و فناوری بلگراد (Naučno-tehnološki park Beograd - NTP Beograd)

این پارک توسط دولت صربستان، شهر بلگراد، دانشگاه بلگراد و با حمایت دولت سوئیس (پروژه ۲۰۱۵-۲۰۱۷ برای افزایش صادرات فناوری) در سال ۲۰۱۵ تأسیس شد. فضای ساختمان ۱۶٬۴۴۶ مترمربع و با سرمایه‌گذاری ۱۴٫۴ میلیون یورو احداث شد. هدف آن هم حمایت از استارتاپ‌ها و تجاری‌سازی نوآوری‌ها می‌باشد.

فعالیت‌ها

فعالیت این پارک بر حمایت از استارتاپ‌ها (آموزش، نظارت، دسترسی به سرمایه)، همکاری با شرکت‌های در حال رشد (شبکه‌سازی بین‌المللی) و همکاری با دانشجویان (تبدیل ایده به کسب‌وکار) متمرکز می‌باشد و تسهیلاتی مانند فضای اداری، آزمایشگاه‌های ۳D، لیزر، CNC، سالن کنفرانس، فضای کار اشتراکی در اختیار دارد.

مدیر این مرکز از سال 2015 تاکنون  Gordana Danilović Grkovićمی‌باشد.

این مرکز با آژانس توسعه سوئیس، EIB، AWS، Serbian Entrepreneurs، CIPS (هاب نوآوری دیجیتال اروپا)، و Samuel Institute و VentureLab  کانادا دارد.

از ویژگی‌های این مرکز همکاری با ۲۴۰ شرکت، داشتن ۲۸۰۰ کارمند، صادرات به بیش از ۶۰ کشور، و  ثبت رکورد بیش از ۲۰٬۰۰۰ بازدیدکننده بوده است. همچنین در ۲۰۲۵، در کنفرانس Expand North Star  دبی (اکتبر) و رقابت InnovNation حضور داشته است.

۲. پارک علم و فناوری نیش (Science and Technology Park Niš - NTP Niš)

این پارک در ژوئن ۲۰۲۰ توسط رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر صربستان افتتاح شد و با مشارکت دولت، شهرداری نیش و دانشگاه نیش در فضایی ۱۴٬۰۰۰ مترمربع، با سرمایه‌گذاری ۱۲٫۵ میلیون یورو، نزدیک دانشگاه نیش احداث شد.

فعالیت‌ها

این مرکز با تمرکز بر استارتاپ‌های فناوری، R&D، همکاری دانشگاهی، تسهیلاتی مانند فضای اداری، مشاوره حقوقی، بازاریابی، نظارت، آزمایشگاه ۳D  و برقراری ارتباط با صنایع را ارائه می‌دهد. در ۲۰۲۵ ساختمان جدید برای اسکان بیش از ۷۰  شرکت گسترش یافته است.

مدیرعامل فعلی Dr. Milan Ranđelović می‌باشد

این مرکز با دانشگاه نیش، IASP، SEE Alliance  (میزبانی نشست ژوئن ۲۰۲۵). پروژه‌های EU و با پارک‌های دیگر صربستان همکاری می‌کند.

همچنین بیش از ۷۰ شرکت و ۱۰۰۰ مهندس در ۲۰۲۵ در این مرکز مشغول بوده‌اند و پروژه چهارساله جدید و انتشار کتاب "Startup Owner's Manual" در اکتبر ۲۰۲۵ به نتیجه رسیده است. این مرکز به نوعی‌هاب منطقه‌ای برای جنوب شرقی صربستان محسوب می‌شود.

 ۳. پارک علم و فناوری نووی ساد (Science and Technology Park Novi Sad - NTP Novi Sad)

این پارک در ۲۰۱۹ توسط استان وویودینا تأسیس شد و در دسامبر ۲۰۲۱ در فضای ۳۱٬۳۵۰ مترمربع، سرمایه‌گذاری ۲۴ میلیون یورو، داخل دانشگاه نووی ساد شروع فعالیت کرد.

فعالیت‌ها

 این مرکز با برگزاری بیش از ۱۰۰۰رویداد، حمایت از بیش از ۷۰ تیم، و به صورت سازماندهی برنامه‌های دانشجویی و پروژه‌های بین‌المللی فعالیت می‌کند و دارای آمفی‌تئاتر ۲۲۰ نفره، آزمایشگاه‌های ۳D  و سایر زیر ساختهای لازم در فضایی مدرن با مساحت ۳۰٬۰۰۰ مترمربع خدمات ارائه می دهد.

مدیر آن از سال 2023 Srđan Kolaković می‌باشد.

این موسسه با دانشگاه نووی ساد، موسسه AI، Ningbo University چین (توافق ژوئن ۲۰۲۵) و با پروژه‌های مشرک با اتحادیه اروپا همکاری دارد.

همچنین بیش از ۳۰۰ دانشمند، ۷۰ تیم فناوری در این مرکز فعال هستند. سپتامبر ۲۰۲۵ با شرکت در نمایشگاه "Science in Action"  با ۲۰ نوآوری بازارمحور یکی از بهترین پارک‌ها در اروپا شناخته شد.

 ۴. پارک علم و فناوری چاچاک (Science and Technology Park Čačak - NTP Čačak)

این پارک در ۲۰۲۰ گسترش یافت و فضایی در حدود ۵٬۲۴۰ مترمربع را در اختیار دارد.

این پارک با هدف توسعه مراکز رشد (انکوباتور) کسب‌وکار، آموزش B2B، بازاریابی، کارگاه‌ها، نظارت، و حمایت از تولید  ایجاد شده است و خدماتی مانند فضای تولید، دفاتر ارزان، ربات‌های صنعتی، جرثقیل ارائه می دهد.

مدیر این مرکز  از 2020 Mirko Pešić می‌باشد

این مرکز همچنین با NITRA، شهرداری چاچاک، دانشکده‌های کراگویواتس، Tehnopolis، انکوباتور نووی ساد (کمپ منطقه‌ای کارآفرینان)، برنامه صربستان-چین همکاری می‌کند.

این مرکز با حمایت از بیش از ۱۳۰ استارتاپ و ۲۳ پروژه فعال است و یکی از معدود پارک‌ها با فضای تولید و فناوری‌های مدرن در منطقه می‌باشد و ساختمان جدید
آن بیش از ۲۰ میلیون یورو ارزش دارد.

 

پارک	سال تأسیس	مساحت (متر مربع)	تمرکز اصلی	شرکت‌های حمایت‌شده	رویدادها
بلگراد	۲۰۱۵	۱۶۴۴۶	استارت‌آپ‌ها، شرکت‌های فناوری پیشرفته، صادرات	بیش از ۲۴۰	رویدادهای آموزشی مانند "ورود بازار آمریکا" در ۲۹ اوت ۲۰۲۵
نووی ساد	۲۰۱۹ عملیاتی ۲۰۲۱	۳۱۳۵۰	نوآوری، همکاری دانشگاهی صنعتی	بیش از ۷۰ تیم، ۳۰۰ محقق	رویدادها و کارگاه‌های مداوم
نیش	(پس از بلگراد)	۱۴۰۰۰	توسعه فناوری در جنوب و شرق صربستان، صادرات دانش‌بنیان	-	گسترش فاز ۲ تا پایان ۲۰۲۵
چاچاک	۲۰۲۰	۵۲۴۰	تولید صنعتی، اتوماسیون، استارت‌آپ‌ها	شرکت‌هایی مانند Vigour و Fragment	برنامه توسعه تا ۲۰۲۵، فراخوان‌های باز برای شرکت‌ها

 البته تمام پارک‌ها خدمات مشابهی ارائه می‌دهد از جمله فضاهای اداری، اساتید راهنما، دسترسی به سرمایه و برنامه‌های آموزشی اما برای مثال، پارک بلگراد از طریق صندوق نوآوری، برنامه‌های توسعه اولیه را تأمین مالی می‌کند. پارک نووی ساد بر اتصال علم و بازار تمرکز دارد و بیش از ۱۰۰۰ رویداد برگزار کرده است. در نیش، تأکید بر تجاری‌سازی نوآوری‌هاست، در حالی که چاچاک بر فناوری‌های تولیدی مانند ربات‌های مشارکتی تمرکز دارد و نمونه‌های موفقی مانند شرکت Vigour (برنده مسابقه استارت‌آپ) دارد.

  پروژه‌های جدید و گسترش در ۲۰۲۵

سال ۲۰۲۵ سال کلیدی برای گسترش این پارک ها در صربستان است. پارک BIO4 در بلگراد، یک هاب بیوتکنولوژی با مساحت ۲۰ هکتار، شامل ۸ مرکز اصلی، ۹ موسسه علمی و مراکز دانشگاهی است. ساخت آن از ۲۰۲۳ آغاز شد اما فازهای اصلی در ۲۰۲۵ ادامه می‌یابد، و با سرمایه‌گذاری حدود ۴۵۰-۵۰۰ میلیون یورویی در حال انجام است. تمرکز بر بیواکونومی، هوش مصنوعی و علوم زیستی دارد و انتظار می‌رود این پروژه همکاری‌های جهانی از جمله با ایالات متحده آمریکا را تقویت کند. اتمام این پروژه تا ۲۰۲۶ پیش‌بینی می‌شود.

گسترش پارک نیش (NTP 2) بخشی از منطقه Tehnis است که تا پایان ۲۰۲۵ تکمیل می‌شود و ۱۰۰۰۰ متر مربع فضای جدید به فضای قبلی اضافه می‌کند و با اتمام آن ایجاد ۱۰۰۰-۱۵۰۰ شغل در IT و مهندسی پیش‌بینی می‌شود. این پروژه شامل دانشکده‌های جدید، موسسات و مرکز توسعه AMD (با استخدام اولیه ۵۰ مهندس در ۲۰۲۵) است.

پارک صنعتی فناوری منطقه‌ای کروشواتس نیز با سرمایه ۱۶ میلیون یورو، در محل کارخانه قدیمی‌شیمیایی ساخته می‌شود. پیشرفت ساخت در ۲۰۲۵ خوب توصیف شده است، اما تکمیل آن به آوریل ۲۰۲۶ موکول شده است.  این پارک ۱۴ سالن مدولار برای تولید سخت‌افزاری و IT دارد و برای بیش از ۲۰۰ کاربر طراحی شده است.

  تأثیر اقتصادی و چالش‌ها

پارک‌های علم و فناوری در صربستان عمدتاً بر حمایت از استارت‌آپ‌ها، شرکت‌های فناوری پیشرفته و نوآوری تمرکز دارند. شواهد نشان می‌دهد که این پارک‌ها بیش از ۲۴۰ شرکت را حمایت کرده و هزاران شغل ایجاد کرده‌اند و توسعه آن‌ها همچنان ادامه دارد هر چند ممکن است این مساله با چالش‌های بودجه‌ای یا تاخیر مواجه باشد. در این شرایط همکاری‌های منطقه‌ای مانند اتصال به پارک‌های جنوب شرقی اروپا می‌تواند این راهگشا باشد. در نهایت، این مراکز صربستان را به عنوان‌هاب نوآوری در غرب بالکان مطرح می‌کنند.