مشکلات بخش ریختهگری ایتالیا
بخش ریختهگری (ذوب فلزات) ایتالیا - Fonderie Italiane، یکی از ارکان استراتژیک صنعت تولیدی این کشور، در مواجهه با بحران ساختاری شدیدی قرار دارد. از یک سو، هزینههای انرژی سرسامآور و از سوی دیگر، تعرفههای بینالمللی و تقاضای ضعیف در بازار باعث بحران جدی شدهاند. دادههای آماری سال ۲۰۲۴ و اوایل ۲۰۲۵، کاهش دو رقمی در تولید و درآمد را نشان میدهند، که بیسابقهترین کاهش در دو دهه اخیر بوده است. سودآوری تقریباً به صفر رسیده و حاشیه سود به پایینترین سطح خود از پیش از بحران کرونا سقوط کرده است.
چالشها و چشمانداز
الف- دادهها:
بخش ریختهگری ایتالیا با یکی از جدیترین بحرانهای تاریخ معاصر خود دستوپنجه نرم میکند. دادههای منتشرشده توسط آسوفوند و ایستات (Istat)(مرکز ملی آمار ایتالیا) تصویری از یک رکود عمیق و فراگیر به نمایش میگذارند.
دادههای سال ۲۰۲۴ نشاندهنده انقباض شدید در فعالیتهای این بخش هستند که این روند در سهماهه اول سال ۲۰۲۵ نیز ادامه یافته است.
|
شاخص
|
دوره
|
میزان تغییر
|
منبع
|
|
تولید کل
|
سال ۲۰۲۴ نسبت به ۲۰۲۳
|
منفی ۱۲.۳ درصد
|
آسوفوند
|
|
درآمد کل
|
سال ۲۰۲۴ نسبت به ۲۰۲۳
|
منفی ۱۲.۸ درصد
|
آسوفوند
|
|
تولید کل
|
سهماهه اول ۲۰۲۵ نسبت به سه ماه اول سال 2024
|
منفی ۹.۵ درصد
|
آسوفوند
|
سال ۲۰۲۵:
هرچند در سهماهه سوم سال ۲۰۲۵ یک رشد جزئی ۳.۹ درصدی در تولید نسبت به دوره مشابه سال قبل ثبت شد، اما فابیو زاناردی این رشد را صرفاً یک بازگشت طبیعی میداند، چرا که عملکرد بسیار ضعیفی در سهماهه سوم سال ۲۰۲۴ مشاهده شده است. بر اساس بررسیهای مرکز آمار ایتالیا - برای ماه اکتبر، تولید این بخش ۶ درصد کاهش یافته و تولید ریختهگریهای چدن با افت ۱۶ واحدی مواجه شده است. به طور کلی، چشمانداز برای پایان سال ۲۰۲۵ نشاندهنده ثبت چهارمین سال متوالی کاهش تولید صنعتی این حوزه است و تنها در سال ۲۰۰۹ دادههای بدتری (به جز دوران کرونا) برای این بخش صنعتی ایتالیا ثبت شده است.
- نبود سودآوری و کاهش حاشیههای سود
تحلیل مالی انجامشده توسط دفتر مطالعات آسوفوند نشان میدهد که سودآوری این بخش به شدت کاهش یافته و به پایینترین سطح در شش سال اخیر رسیده است.
- سود خالص: کل سود خالص بخش با درآمد ۳.۸ میلیارد یورویی، تنها ۲۸ میلیون یورو بوده است که تقریباً به صفر رسیده است.
- بازده حقوق صاحبان سهام :(ROE) با کاهشی نزدیک به ۸۰ درصد، به ۱.۶ درصد رسیده که پایینترین میزان در شش سال گذشته است.
- بازده سرمایهگذاری :(ROI) به ۲.۸ درصد کاهش یافته است (افت ۵۹ درصد) که کمترین میزان از سال ۲۰۱۸ محسوب میشود.
- حاشیه سود ناخالص به فروش: به شدت کاهش یافته و به ۸.۸ درصد رسیده است.
همچنین بخش ریختهگری چدن بحرانیترین وضعیت را دارد و با زیان کلی ۱۶ میلیون یورویی، بازده حقوق صاحبان سهام منفی ۱۹ درصد و بازده سرمایهگذاری صفر مواجه است.
ب- عوامل اصلی بحران:
بحران ساختاری در این بخش نتیجه ترکیبی از عوامل داخلی و بینالمللی است که قدرت رقابت شرکتهای ایتالیایی را به شدت تضعیف کرده است.
- هزینههای سرسامآور انرژی:
یکی از عوامل اصلی بحران، افزایش بیسابقه هزینههای انرژی است، چرا که فرآیندهای ذوب و تصفیه فلزات بسیار انرژیبر هستند. در پنج سال اخیر، هزینه انرژی در ایتالیا به صورت تصاعدی افزایش یافته و از بسیاری از شرکای اروپایی و بینالمللی پیشی گرفته است. این «سونامی» هزینههای انرژی، بهویژه برای این صنعت انرژیبر، به یک عامل «تخریبکننده رقابت» تبدیل شده است. هزینه انرژی در ایتالیا تا ۳۰ درصد بیشتر از رقبای اروپایی مانند فرانسه و آلمان است. به گفته زاناردی، «در ترکیب قیمت برق ایتالیا یک ناهنجاری آشکار وجود دارد، بهویژه در بخش مالیات و هزینههای سیستم که از بالاترینها در اروپا هستند. این شرایط منجر به انتقال غیرقابل تحمل ثروت از شرکتهای انرژیبر به تولیدکنندگان انرژی میشود که در این دوره سودهای بیسابقهای به دست میآورند.
وی اضافه میکند که شرکتهای کوچک و متوسط انرژیبر در وضعیت دشواری قرار دارند. این شرکتها به دلیل اندازه کوچک خود، قادر به بهرهبرداری از امتیازات ویژهای که به مصرفکنندگان بزرگ انرژی اعطا میشود، نیستند. در عین حال، به دلیل مصرف بالای انرژی، آنها نمیتوانند از مزایای حمایتهای خاصی که تحت دستورالعمل اجرایی قبض ها-Decreto Bollette قرار دارد، بهرهمند شوند. زاناردی وضعیت این شرکتها را بهگونهای توصیف میکند که: «بدون اتخاذ اقدامات فوری، این شرکتها محکوم به نابودی خواهند بود.»
- تقاضای ضعیف و عدم قطعیت بازار:
بخش ریختهگری ایتالیا بیش از دو سال است که با بحران تقاضا از سوی تقریباً تمام بخشهای اصلی مشتری خود مواجه است و هیچ چشمانداز مشخصی برای خروج از این وضعیت وجود ندارد. در حال حاضر، استفاده از ظرفیت تولید به طور متوسط بین ۶۵ تا ۷۰ درصد است، که نشاندهنده انتقال کار به کشورهایی با انرژی ارزانتر است.
- فشار تعرفهها و سیاستهای حمایتگرایانه:
افزایش سیاستهای حمایتی و تعرفههای بینالمللی بر مواد اولیه و محصولات نهایی، دسترسی به بازارهای جهانی را دشوار کرده است. تنشهای تجاری با شرکای خارج از اتحادیه اروپا منجر به افزایش تعرفهها بر فولاد و فلزات و محدودیت در واردات مواد اولیه شده است. این موضوع برنامهریزی فعالیتها و سرمایهگذاریها را سختتر کرده و شرکتهای متالورژی را مجبور به مبارزه در جبهههای متعدد ساخته است.
ج- پیامدها و تأثیرات گسترده:
بحران در بخش ریختهگری تأثیرات دومینویی(Dominio Effect) بر کل اقتصاد صنعتی ایتالیا و اروپا دارد.
- تهدید برای زنجیرههای تأمین صنعتی:
ریختهگریها، قطعات ضروری را برای صنایع کلیدی مانند خودروسازی، ساختوساز، ماشینآلات صنعتی و بخش ریلی تأمین میکنند. بحران این بخش میتواند کل چرخه تولید در این صنایع را کند یا حتی متوقف کند و وابستگی به تأمینکنندگان خارجی را افزایش دهد.
- بحران اشتغال و تأثیرات منطقهای:
آسوفوند تخمین میزند که حدود ۳۰ هزار شغل مستقیم در بخش ریختهگری ایتالیا در معرض خطر قرار دارد. این بحران بهطور ویژه مناطق صنعتی شمال شرق ایتالیا، از جمله ونتو (Veneto) (با مرکزیت ورونا)، لمباردیا (Lombardia)، پیمونته (Piemonte) و امیلیا-رومانیا (Emilia Romagna) را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. در این مناطق، کاهش سفارشها و نگرانیها درباره حفظ سطح اشتغال به اوج خود رسیده است.
برای مقابله با این بحران، بسیاری از شرکتها اقدام به کاهش تولید، تعلیق موقت فعالیتها و حتی بررسی گزینههای انتقال بخشی از زنجیره تولید کردهاند. فابیو زاناردی اشاره میکند که بسیاری از شرکتها در حال برنامهریزی برای تمدید تعطیلات کریسمس از دو هفته به سه تا چهار هفته هستند.
د- آسوفوند و اقدامات پیشنهادی:
در مواجهه با این بحران، آسوفوند خواستار یک «تغییر مسیر سیاسی» و اجرای اقدامات ساختاری برای نجات این بخش از صنعت شده است. زاناردی تأکید کرده است که بازار باید «منصفانه» باشد و اصل «شرایط رقابتی برابر» در بازار واحد اروپا باید احیا شود؛ اصلی که در اثر مداخلات ناهماهنگ ملی به چالش کشیده شده است. او هشدار داده است: «ما دیگر زمانی نداریم.»
- مطالبات فوری و کوتاهمدت:
آسوفوند از دولت خواسته است تا هر چه سریعتر اقدامات زیر را اجرایی کند:
- تسریع در تدوین قوانین عملیاتی برای مکانیسم حمایتی.
- بازپرداخت هزینههای غیرمستقیم.
- فعالسازی سریع پورتال ETS برای درخواست بازپرداخت از صندوق ۶۰۰ میلیون یورویی؛ موضوعی که بهعنوان «اکسیژن حیاتی» برای ریختهگریهای چدن معرفی شده است.
- تصویب "فرمان انرژی": برای رفع اختلاف قیمت گاز بین شاخصهای PSV و TTF که معادل ۵ یورو بر مگاوات ساعت است و برای مصرفکنندگان فلزات غیرآهنی اهمیت حیاتی دارد.
- اصلاحات ساختاری و بلندمدت:
آسوفوند همچنین درخواستهایی برای اصلاحات ساختاری بلندمدت دارد که شامل موارد زیر است:
- اقدامات دیپلماتیک: برای کاهش تعرفهها و تضمین واردات مواد اولیه با قیمتهای رقابتی.
- حمایت از نوآوری: سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه، فناوریهای پاک و آموزش نیروی کار متخصص.
- اصلاحات نظارتی: کاهش بوروکراسی و ارائه تسهیلات مالیاتی برای سرمایهگذاری در کارخانهها و فناوریهای جدید.
- تدوین طرح انرژی اروپایی: برای متعادلسازی قیمت انرژی بین کشورهای عضو اتحادیه اروپا.
مراجع: