صنعت گردشگری ایتالیا

صنعت گردشگری به عنوان یکی از ستون‌های اساسی اقتصاد ایتالیا، نقش حیاتی در تولید ناخالص داخلی و اشتغال این کشور ایفا می‌کند. در سال ۲۰۲۴، این بخش ۱۰.۸ درصد از تولید ناخالص داخلی و ۱۳ درصد از نیروی کار ایتالیا را به خود اختصاص داد. پیش‌بینی می‌شود طی ده سال آینده، سهم گردشگری در تولید ناخالص این کشور به ۱۲.۶ درصد و در اشتغال به ۱۵.۷ درصد افزایش یابد.

در سطح جهانی، ایتالیا با جذب ۶۵ میلیون گردشگر خارجی در سال ۲۰۲۴، در رتبه پنجم پربازدیدترین کشورهای جهان قرار گرفت و در اتحادیه اروپا، پس از اسپانیا، رتبه دوم را از نظر تعداد شب‌های اقامت به خود اختصاص داد.[1]

در سال ۲۰۲۴، درآمد حاصل از گردشگران خارجی با ۴.۹ درصد افزایش به ۵۴.۲ میلیارد یورو رسید و مازاد تراز گردشگری کشور با ۱ میلیارد یورو افزایش به ۲۱.۲ میلیارد یورو بالغ گردید. گردشگران آلمانی و اسپانیایی بیشترین سهم را در رشد درآمدها داشته‌اند و سفرهای تفریحی، به ویژه بازدید از شهرهای فرهنگی و هنری، انگیزه اصلی مسافران خارجی بوده است. منطقه مرکزی ایتالیا بار دیگر به عنوان قطب اصلی درآمد گردشگری شناخته شد.

 دولت ایتالیا به رهبری جورجیا ملونی، گردشگری را در اولویت برنامه‌های خود قرار داده و اقداماتی نظیر حذف مالیات بر انعام و اضافه‌کاری را برای حمایت از اشتغال در این بخش اجرا کرده است. با این حال، چالش‌هایی مانند «گردشگری بی رویه[2]» (overtourism) و انتقاداتی در مورد زیرساخت‌ها، از جمله کمبود هتل‌های لوکس، همچنان پابرجا هستند. چشم‌انداز گردشگری ایتالیا در 2026-2025 با توجه به رویدادهای مهمی چون سالگرد مذهبی جوبیله ۲۰۲۵ و المپیک زمستانی میلان ۲۰۲۶، بسیار مثبت ارزیابی می‌شود.

 

 وضعیت کنونی صنعت گردشگری ایتالیا:

اهمیت اقتصادی:

          بر اساس گزارش دفتر آمار بانک مرکزی ایتالیا (Banca d'Italia) ، صنعت گردشگری یک اهرم کلیدی و ستون فقرات اقتصاد این کشور است. آمار سال ۲۰۲۴ این اهمیت را به وضوح نشان می‌دهد:

• سهم در تولید ناخالص داخلی: ۱۰.۸ درصد،
• سهم در اشتغال: ۱۳ درصد از کل نیروی کار کشور،

          کنفدراسیون مشاغل ایتالیا (Confesercente) تأکید می‌کند که عملکرد بخش گردشگری یک «سنگ محک» برای وضعیت عمومی اقتصاد کشور است؛ زیرا هزینه سفر اولین هزینه‌ای است که شهروندان در زمان مشکلات مالی آن را کاهش می‌دهند. بنابراین، آمار گردشگران داخلی شاخصی از تمایل به مصرف و آمار گردشگران خارجی شاخصی از جذابیت کشور محسوب می‌شود.

آژانس ملی گردشگری ایتالیا (Enit) پیش‌بینی می‌کند که در ۱۰ سال آینده:

• سهم گردشگری در تولید ناخالص داخلی به ۱۲.۶ درصد افزایش خواهد یافت،
• سهم اشتغال این بخش در سطح ملی به ۱۵.۷ درصد خواهد رسید.

 عملکرد جهانی و اروپایی:

          بر اساس گزارش سازمان جهانی گردشگری (UNWTO)، صنعت گردشگری در سال ۲۰۲۴ بهبودی تقریباً کامل (۹۹ درصد) نسبت به دوران قبل از همه‌گیری را تجربه کرد و نزدیک به ۱.۴ میلیارد گردشگر بین‌المللی ثبت شد. ایتالیا با جذب ۶۵ میلیون گردشگر خارجی، در جایگاه پنجم جهان قرار گرفت.

رتبه	کشور	میلیون نفر
۱	فرانسه	۸۹
۲	اسپانیا	۸۴
۳	ایالات متحده آمریکا	۷۹
۴	چین	۶۶
۵	ایتالیا	۶۵
۶	ترکیه	۵۱
۷	مکزیک	۴۵
۸	آلمان	۴۰
۹	تایلند	۴۰
۱۰	انگلستان	۳۹
منبع: سازمان جهانی گردشگری (UNTWO)

 

 

 ایتالیا در اتحادیه اروپا با ثبت ۴۵۸.۴ میلیون نفر شب اقامت، پس از اسپانیا (۵۰۱.۱ میلیون) در رتبه دوم کشورهای اتحادیه اروپا قرار گرفت. از این تعداد، ۲۵۰.۱ میلیون شب اقامت مربوط به گردشگران خارجی و ۲۰۸.۳ میلیون مربوط به گردشگران داخلی بوده است.

 

رتبه	کشور	مجموع روزهای اقامت (میلیون)	اقامت گردشگران خارجی (میلیون)	اقامت گردشگران داخلی (میلیون)
۱	اسپانیا	۵۰۱.۱	۳۲۰.۷	۱۸۰.۴
۲	ایتالیا	۴۵۸.۴	۲۵۰.۱	۲۰۸.۳
۳	فرانسه	۴۵۰.۱	۱۳۸.۰	۳۱۲.۱
۴	آلمان	۴۴۰.۹	۸۵.۳	۳۵۵.۶
۵	یونان	۱۵۲.۳	۱۲۷.۷	۲۴.۶
منبع: اداره آمار اتحادیه اروپا (Eurostat)

 

تراز گردشگری ایتالیا (2024-2022):

 در سال ۲۰۲۴، درآمدها و هزینه‌های بخش گردشگری رشد قابل توجهی داشت که منجر به افزایش مازاد تراز گردشگری به ۲۱.۲ میلیارد یوروشد. این رقم معادل ۱درصد از تولید ناخالص داخلی کشور است. با این حال، سهم بازار ایتالیا از درآمدهای گردشگری جهانی از ۳.۶ درصد به ۳.۴ درصد کاهش یافته است.

شاخص	۲۰۲۲	۲۰۲۳	۲۰۲۴
درآمد از گردشگران خارجی (میلیارد یورو)	۴۴.۳	۵۱.۷	۵۴.۲
هزینه گردشگران ایتالیایی در خارج (میلیارد یورو)	۲۶.۰	۳۱.۶	۳۳.۰
مانده تراز گردشگری (میلیارد یورو)	۱۸.۲	۲۰۱	۲۱.۲
منبع: بانک مرکزی ایتالیا

 

  تحلیل گردشگران ورودی به ایتالیا

آمار کلی و هزینه‌ها:

          در سال ۲۰۲۴، هزینه‌های مسافران خارجی در ایتالیا با ۴.۹ درصد افزایش به ۵۴.۲ میلیارد یورو رسید. این رشد عمدتاً ناشی از افزایش ۳.۴ درصدی تعداد مسافران بود که به ۸۸.۶ میلیون نفر رسید. با این حال، میانگین مدت اقامت از ۶.۸ روز در سال ۲۰۲۳ به ۶.۶ روز در سال ۲۰۲۴ کاهش یافت.

مهم‌ترین منابع درآمدی از نظر ملیت:

• رشد قابل توجه: گردشگران اسپانیایی (۲۳.۹ درصد)، کانادایی (۲۷.۹ درصد) و آفریقایی (۳۵.۷ درصد) بیشترین رشد هزینه را ثبت کردند.
• بیشترین هزینه: گردشگران آلمانی (۸.۶۸ میلیارد یورو)، آمریکایی (۶.۴۱ میلیارد یورو) و انگلیسی (۴.۹۲ میلیارد یورو) بیشترین هزینه را در ایتالیا انجام دادند.
• کاهش هزینه: هزینه‌های گردشگران اتریشی (۱۵.۱ درصد) و سوئیسی (۱۶.۱ درصد) کاهش یافت.

انگیزه‌های سفر، انواع اقامت و توزیع جغرافیایی

• انگیزه اصلی سفر: سفرهای تفریحی و تعطیلات با سهم ۶۲.۶ درصدی از کل هزینه‌ها، عامل اصلی رشد درآمدها بود. در این میان، بازدید از شهرهای تاریخی و هنری با سهم ۵۶.۴ درصدی از هزینه‌های تعطیلات، محبوب‌ترین نوع سفر بوده است.
• محل اقامت: اقامت در هتل‌ها و روستاهای توریستی همچنان گزینه اصلی است، اما اقامت در مهمانسراها (B&B) و مراکز بوم‌گردی رشد قابل توجهی داشته است. این تغییر به سمت اقامتگاه‌های گران‌تر، منجر به افزایش سهم هزینه‌های اقامت (۴۵.۲ درصد از کل هزینه‌ها) شده است.
• توزیع جغرافیایی درآمد: در سال ۲۰۲۴، ایتالیای مرکزی با سهم ۲۷.۴ درصدی به منطقه پیشرو در درآمد گردشگری تبدیل شد. پس از آن، مناطق شمال غربی (۲۶.۰ درصد) و شمال شرقی (۲۵.۶ درصد) قرار دارند. سهم منطقه جنوب و جزایر نیز به ۱۸.۲ درصد افزایش یافت که بالاترین میزان از سال ۱۹۹۷ است.
• روش حمل و نقل: سهم مسافرانی که از طریق هوایی وارد ایتالیا می‌شوند، افزایش یافته و هزینه‌های آن‌ها تقریباً ۷۰ درصد از کل هزینه‌های گردشگران خارجی را تشکیل می‌دهد.

تحلیل گردشگران خروجی از ایتالیا

آمار کلی و هزینه‌ها

• هزینه‌های گردشگران ایتالیایی در خارج از کشور در سال ۲۰۲۴ با ۴.۵ درصد افزایش به ۳۳ میلیارد یورو رسید. تعداد مسافران نیز ۹.۹ درصد رشد کرد و به ۶۳.۸ میلیون نفر رسید، اما میانگین مدت سفر برای مسافران با اقامت شبانه به ۸.۲ شب کاهش یافت.

مقاصد و انگیزه‌های سفر

• مقاصد اصلی: بیش از نیمی از افزایش هزینه‌ها مربوط به سفر در منطقه یورو (۴۱.۰ درصد از کل)، به ویژه در اسپانیا و آلمان بوده است. هزینه‌ها در کشورهای آسیایی نیز افزایش یافته و مقاصد اصلی شامل ژاپن، تایلند، چین و دبی بوده‌اند.
• انگیزه سفر: افزایش هزینه‌ها تقریباً به طور کامل مربوط به سفرهای تعطیلاتی بوده که سهم آن از کل هزینه‌ها به ۴۷.۱ درصد افزایش یافته است. بازدید از شهرهای هنری و اقامت در استراحتگاه‌های ساحلی از دلایل اصلی این سفرها بوده‌اند.
• روش حمل و نقل: استفاده از سفرهای هوایی برای سفرهای بین‌المللی با سهم ۴۳.۹ درصدی از کل مسافران، به طور فزاینده‌ای افزایش یافته است.

 سیاست‌ها و راهبردهای دولت ایتالیا

تمرکز دولت بر گردشگری و اشتغال

          دولت ایتالیا به رهبری جورجیا ملونی، گردشگری را به عنوان نیروی محرکه برای تحقق وعده ایجاد یک میلیون شغل جدید، در اولویت قرار داده است. اقدامات کلیدی دولت از جمله حذف مالیات بر انعام، حذف مالیات بر حقوق کار در شب و اضافه‌کاری، برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی برای رقابت در بازار جهانی می‌باشد.

ظرفیت‌ها و زیرساخت‌های اقامتی

 طبق گزارش موسسه ملی آمار (Istat) در سال ۲۰۲۴، ایتالیا دارای ۲۶۵,۳۱۹ مرکز اقامتی با ظرفیت کلی ۵,۴۹۸,۷۷۳ تخت بوده است.

نوع محل اقامت	تعداد مراکز	تعداد تخت
کل مراکز اقامتی	۲۶۵,۳۱۹	۵,۴۹۸,۷۷۳
هتل‌ها	۳۲,۹۴۳	۲,۲۸۳,۵۴۶
هتل‌های ۵ ستاره و لوکس	۷۷۱	۱۰۳,۶۵۶
هتل‌های ۴ ستاره	۶,۶۳۹	۸۶۵,۲۳۷
هتل‌های ۳ ستاره	۱۵,۰۲۱	۸۸۵,۲۷۰
مراکز غیر هتلی	۲۳۲,۳۷۶	۳,۲۱۵,۲۲۷
اقامتگاه‌های اجاره‌ای تجاری	۱۵۶,۳۹۸	۱,۱۱۴,۹۲۰
کمپ‌ها و روستاهای تفریحی	۲,۷۵۱	۱,۳۱۶,۷۹۵
تختخواب و صبحانه (B&B)	۳۵,۰۱۵	۱۸۱,۹۷۹
مراکز گردشگری کشاورزی	۲۱,۲۱۵	۳۱۸,۵۶۳

 

یک روند قابل توجه، رشد هتل‌های ۴ و ۵ ستاره است که سهم آن‌ها از کل هتل‌ها از ۸.۵ درصد در سال ۲۰۰۰ به ۲۲٪ در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است.

 عوامل تأثیرگذار، چالش‌ها و چشم‌انداز آینده

عوامل تأثیرگذار بر انتخاب مقصد

• رسانه‌های اجتماعی: بیش از نیمی از ایتالیایی‌ها (۵۶درصد) هنگام انتخاب مقصد تحت تأثیر رسانه‌های اجتماعی قرار می‌گیرند و سه‌چهارم آن‌ها نظرات آنلاین را بررسی می‌کنند.
• پایداری زیست‌محیطی: این عامل به طور فزاینده‌ای بر انتخاب محل اقامت تأثیر می‌گذارد؛ ۱۲.۷ درصد هتل‌های دارای گواهینامه زیست‌محیطی را ترجیح می‌دهند.
• جاذبه‌های اصلی ایتالیا: میراث هنری و فرهنگی، چشم‌اندازهای طبیعی، سبک زندگی، مهمان‌نوازی و تولیدات محلی (غذا و نوشیدنی) از دلایل اصلی انتخاب ایتالیا هستند.

چالش‌های پیش رو

گردشگری بیش از حد (Overtourism): بر اساس نظرسنجی یونیپول، در حالی که ایتالیایی‌ها مزایای اقتصادی گردشگری را می‌پذیرند، ۵۴ درصد معتقدند که این پدیده یک منبع مشکل است. این امر منجر به اقداماتی مانند اعمال مالیات بر اقامت و محدودیت ورود روزانه به شهرهایی مانند ونیز شده است.

انتقاداتی جدی در مورد سیستم مدیریت گردشگری وجود دارد، از جمله:

• تمیز نبودن شهرها.
• کمبود هتل‌های ۴ و ۵ ستاره (هتل‌های لوکس تنها ۳٪ از کل را تشکیل می‌دهند).
• حضور اندک هتل‌های زنجیره‌ای بین‌المللی (۴٪ در ایتالیا در مقایسه با ۲۷٪ در اسپانیا).

چشم‌انداز آینده و رویدادهای کلیدی

چشم‌انداز کوتاه‌مدت و میان‌مدت برای گردشگری ایتالیا بسیار روشن است. رویدادهای بین‌المللی بزرگ فرصت‌های بی‌نظیری را فراهم می‌کنند:

• سالگرد مذهبی جوبیله ۲۰۲۵ (Giubileo 2025): رویدادی بزرگ در رم که میلیون‌ها زائر و گردشگر را جذب خواهد کرد.
• بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۲۶ در میلان-کورتینا: فرصتی برای نمایش توانمندی‌های مناطق شمالی ایتالیا.

 

          به گفته ایوانا جلینیچ (Ivana Jelinic)، مدیرعامل آژانس ملی گردشگری، «جریان‌های گردشگری تأیید می‌کنند که ایتالیا پتانسیل عظیمی دارد و ما هنوز می‌توانیم به طور قابل توجهی رشد کنیم.» در همین راستا، سازمان جهانی سفر و گردشگری (WTTC) پیش‌بینی کرده است که مجموع درآمد بخش گردشگری ایتالیا (گردشگران داخلی و خارجی) در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۱۸۵ میلیارد یورو خواهد رسید.

 

منابع:

UNWTO: con circa 1,4 miliardi di arrivi nel 2024 si è segnato il recupero del 99% dei livelli del 2019 - Federturismo Confindustria

Pil e indebitamento delle AP – Anni 2022-2024 – Istat

Occupati e disoccupati (dati provvisori) – Dicembre 2024 – Istat

Italia, turismo da record: 48,8 miliardi spesi nel 2024

Turismo in Italia, Focus di Confcommercio per le Imprese | Confcommercio

 

[1] .  بر اساس گزارش اداره آمار ایتالیا تولیدات ناخالص داخلی ایتالیا در پایان سال 2024 برابر با 2.192.182 میلیون یورو  و آمار شاغلین 24.065.000 نفر بوده است.

[2] . به وضعیتی گفته می‌شود که تعداد گردشگران در یک مقصد به حدی زیاد می‌شود که تأثیرات منفی بر کیفیت زندگی ساکنان محلی، محیط زیست و تجربه خود بازدیدکنندگان می‌گذارد.