نشست سالانه انجمن صنعت برق و تجهیزات الکتریکی هند در خصوص آینده صنعت، فناوری، سرمایه‌گذاری و توسعه پایدار در این کشور

نشست سالانه انجمن صنعت برق و تجهیزات الکتریکی هند (IEEMA) در تاریخ ۲ مهر 1405 در هتل لیلا شهر بمبئی در خصوص بررسی چشم‌انداز صنعت هند، نقش هوش مصنوعی و فناوری‌های پیشرفته، توسعه نیروی انسانی، صنعت نیمه‌رسانا، سرمایه‌گذاری، برقی‌سازی، بهره‌وری انرژی و توسعه پایدار برگزار شد. در جریان این برنامه با حضور برخی روسای نمایندگی‌های خارجی مقیم این شهر، جمعی از فعالان و مدیران صنعتی، کارآفرینان و چهره‌های برجسته بخش تولید و فناوری هند، ضمن بررسی روندهای جدید در صنایع پیشرفته، به موضوعاتی همچون تأثیر هوش مصنوعی بر مهندسی و تولید، کمبود نیروی متخصص، توسعه صنعت نیمه‌رسانا، آموزش و مهارت‌آموزی، برقی‌سازی اقتصاد، سرمایه‌گذاری بلندمدت، همکاری صنعت و دانشگاه، نوآوری، بهره‌وری انرژی و توسعه پایدار پرداختند.

در بخش دیگری از برنامه نیز به تفصیل به موضوع اهمیت بهره‌وری انرژی، توسعه شبکه برق سبز، انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری‌های نوین، اقتصاد چرخشی و ضرورت تقویت حضور صنعت هند در بازارهای جهانی پرداخته شد.

-نقش فزاینده هوش مصنوعی در مهندسی و تولید:

در ابتدای بحث، بر این نکته تأکید شد که هوش مصنوعی در سال‌های آینده نقش تعیین‌کننده‌ای در فعالیت‌های مهندسی و طراحی ایفا خواهد کرد. به عنوان نمونه در استفاده از هوش مصنوعی در طراحی موتور، ترانسفورماتور و برخی یکسوسازهای الکترونیک قدرت، در صورت تعریف مشخصات فنی مورد نیاز، از جمله سرعت، شرایط کاری و میزان افزایش دما، برنامه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی قادر خواهند بود بخش قابل‌توجهی از فرآیند طراحی را انجام دهند.

بر اساس دیدگاه مطرح‌شده، ممکن است در آینده حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد فعالیت‌های مهندسی تخصصی و تکرارشونده توسط هوش مصنوعی انجام شود و نقش نیروی انسانی بیشتر به درک کاربرد، تحلیل نتایج، اتخاذ تصمیم‌های مهندسی و ارائه بینش‌های تخصصی معطوف گردد.

در همین ارتباط، بر ضرورت تغییر رویکرد مدیران شرکت‌ها در زمینه جذب و نگهداشت نیروی انسانی جوان نیز تأکید شد. بر اساس نظرات ارائه شده، نسل جدید صرفاً به دنبال دریافت حقوق نیست، بلکه حقوق به‌علاوه ایجاد ارزش و فرصت مشارکت در فرآیند خلق ارزش را مورد توجه قرار می‌دهد.

-ضرورت توسعه قابلیت‌های هند در حوزه فناوری‌های پیشرفته:

در ادامه بحث، وضعیت ظرفیت‌های هند برای توسعه فناوری‌های پیشرفته، به‌ویژه در حوزه نیمه‌رساناها مورد بررسی قرار گرفت.

در این زمینه به کسری حساب جاری هند و فشار مستمر آن بر ارزش روپیه و رشد اقتصادی اشاره شد. نفت و گاز طبیعی، الکترونیک و نیمه‌رساناها و طلا از جمله اقلام مهم وارداتی هند عنوان شدند. در این چارچوب، سخنرانان بر این باور بودند که صنعت برق، الکترونیک، نیمه‌رساناها و برقی‌سازی می‌توانند در کاهش بخشی از وابستگی هند به واردات نقش داشته باشند.

در خصوص مصرف بهینه نفت و گاز نیز مطرح شد که توسعه خودروهای برقی، قطارهای برقی، زیرساخت‌های شارژ سریع و فناوری‌های جدید مرتبط با موتور و باتری می‌تواند ضمن کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی، به کاهش آلودگی هوا در شهرهای هند کمک کند.

- کمبود نیروی متخصص در صنعت نیمه‌رسانا:

یکی از محورهای اصلی بحث، کمبود نیروی انسانی دارای تجربه عملی در صنعت نیمه‌رسانا عنوان شد. در این خصوص دو خلأ عمده مورد اشاره قرار گرفت:

نخست، کمبود افراد با تجربه در ساخت کارخانه‌های تولید نیمه‌رسانا (Fab Construction)، از آنجا که احداث چنین کارخانه‌هایی صرفاً یک پروژه عمرانی معمولی نیست و الزامات پیچیده‌ای در زمینه طراحی، مهندسی، کنترل محیط، خلوص و سایر فعالیت‌های تخصصی دارد لذا کسب تجربه عملی در این زمینه ضروری است.

دوم، کمبود تکنسین‌های متخصص در زمینه تعمیر و نگهداری تجهیزات نیمه‌رسانا،
با توجه به استفاده از تکنولوژی پیشرفته در کارخانه‌های نیمه‌رسانا، تعداد نیروی عملیاتی مورد نیاز ممکن است محدود باشد، اما تجهیزات پیچیده همچنان به تکنسین‌های متخصص برای تعمیر و نگهداری نیاز دارند. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، این مهارت‌ها در حال حاضر به اندازه کافی در هند وجود ندارد. در این ارتباط، یکی از مشکلات سازوکارهای معمول صدور روادید برای نیروهای متخصص عنوان شد، زیرا تکنسین‌های تعمیر و نگهداری لزوما دارای مدارج بالای علمی نیستند.

-اعزام مهندسان هندی برای آموزش در سایر کشورها:

در راستای رفع کمبودهای مهارتی، اعلام شد که بیش از ۲۰۰ مهندس هندی برای آموزش به تایوان اعزام شده‌اند. در ادامه نیز به دوره‌های آموزشی هدفمند و اعزام گروه‌های دیگر برای دوره‌های کوتاه‌تر اشاره شد.

تأکید سخنرانان این بود که در صنایع با فناوری پیچیده، آموزش صرفاً از طریق دانشگاه کافی نیست و نیروهای انسانی باید از طریق کار عملی و حضور در کارخانه‌های فعال، از جمله کارخانه‌های تایوانی و آمریکایی، تجربه کسب کنند.

همچنین از همکاری با مؤسسات دانشگاهی و پژوهشی هند، از جمله IIT Bombay، IIT  Gandhinagar و IISC، برای برگزاری دوره‌های کارآموزی، پروژه‌های تحقیقاتی و فعالیت‌های توسعه مشترک یاد شد.

-اصلاح برنامه‌های آموزشی و ایجاد مسیر تأمین نیروی متخصص:

در نشست همچنین به ابتکارهایی در وزارت آموزش هند برای شناسایی شکاف‌های مهارتی و همکاری با دانشگاه‌ها اشاره شد. از جمله حوزه‌های نیازمند توجه، ساخت کارخانه‌های نیمه‌رسانا، تعمیر و نگهداری تجهیزات و به‌طور کلی مهندسی صنعتی و توانایی درک محدودیت‌ها و الزامات تولید عنوان شد.

سخنرانان بر ضرورت ایجاد یک زنجیره تأمین نیروی انسانی پایدار تأکید کردند؛ به این معنا که هند باید از مرحله تربیت تعداد محدودی متخصص به سمت ایجاد یک نظام مستمر برای آموزش، تجربه‌اندوزی، جذب و ارتقای این نیروها حرکت کند. در عین حال تأکید شد که کیفیت نیروی انسانی هند مطلوب است و مشکل اصلی، کمبود فرصت و تجربه عملی در برخی حوزه‌های فناوری پیشرفته است.

-تجربه رشد شرکت‌های تولیدی و اهمیت سرمایه‌گذاری فرارو:

در ادامه، تجربه رشد یک شرکت تولیدی که فعالیت خود را از سال ۲۰۱۸ آغاز کرده و در سال مالی ۲۰۲۶ به حدود ۱۵ هزار کرور روپیه درآمد رسیده بود، مورد بررسی قرار گرفت و مهم‌ترین عامل رشد شرکت اتخاذ رویکرد سرمایه‌گذاری پیش‌نگر عنوان شد. این شرکت حتی در زمانی که درآمد آن بسیار پایین‌تر از سطح فعلی بود، هزینه‌های ثابت قابل‌توجهی را برای توسعه ظرفیت، مهندسی، نیروی انسانی، زنجیره تأمین، تجهیزات و زیرساخت‌ها متحمل شده بود. در صنایع تولیدی، نتایج سرمایه‌گذاری در حوزه‌هایی مانند مهندسی، نیروی انسانی و زیرساخت لزوماً به‌سرعت نمایان نمی‌شود، در حالی که هزینه‌های مربوطه به‌صورت مستمر به شرکت تحمیل می‌شود. از این رو، برخورداری از اعتماد و چشم‌انداز بلندمدت برای سرمایه‌گذاری در حوزه‌های راهبردی ضروری به نظر می رسد.

-اهمیت انتخاب حوزه‌های مناسب و چابکی بنگاه‌ها:

یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده، ضرورت انتخاب دقیق حوزه‌های فعالیت و حفظ چابکی سازمانی بود. در این زمینه، به فرصت‌های ناشی از گذار صنعتی، توسعه زیرساخت‌های شارژ خودروهای برقی و روند کلی برقی‌سازی اشاره و عنوان شد که شرکت‌های متوسط هندی برای توسعه فعالیت خود باید از الگوهای سنتی فاصله گرفته و در موارد مناسب از همکاری، مشارکت و برون‌سپاری استفاده کنند.

-بازنگری در مدل سنتی تولید یکپارچه:

در بخش دیگری از نشست، تجربه استفاده از شبکه‌های تولید و برون‌سپاری برخی فعالیت‌های ساخت، مورد بحث قرار گرفت. بر اساس این تجربه، واگذاری بخشی از فرآیند تولید به مجموعه‌های دیگر می‌تواند هزینه سرمایه‌گذاری را کاهش داده، سرعت ورود به بازار را افزایش و نفوذ شرکت در بازار را تسریع کند.

در عین حال برون‌سپاری باید به‌صورت موردی و بر اساس مزیت‌های اصلی شرکت انجام گیرد و بنگاه‌ها نباید همه فعالیت‌ها را صرفاً به دلیل رویکرد سنتی انجام همه امور در داخل شرکت بر عهده بگیرند.

-تأمین سرمایه و تغییر نگرش نسبت به مالکیت و کنترل:

یکی از موضوعات مهم دیگر، ضرورت بازنگری کارآفرینان نسبت به مالکیت و کنترل شرکت‌ها بود. در این نشست تأکید شد که سرمایه‌گذاری آینده نگر در مقیاس بالا، ممکن است صرفاً از محل ترازنامه موجود شرکت امکان‌پذیر نباشد و جذب سرمایه‌گذاران خارجی یا مالی در برخی موارد ضروری باشد.

در این زمینه، تجربه یک شرکت هندی که پیش از ورود به بورس توانسته بود بیش از ۶ هزار کرور روپیه سرمایه جذب کند، به‌عنوان نمونه مطرح شد. این تجربه نشان داد که حفظ ۵۱ درصد سهام لزوماً به معنای حفظ واقعی کنترل شرکت نیست و اهمیت اصلی به ارزشی بستگی دارد که بنیان‌گذاران و مدیران برای شرکت ایجاد می‌کنند.

همچنین نمونه‌هایی از خروج یک شرکت خانوادگی از کسب‌وکار اصلی، ایجاد سرمایه‌گذاری‌های مشترک۵۰ - ۵۰ و ورود نخستین سرمایه‌گذار مالی به یکی از فعالیت‌ها مطرح شد.

-نوآوری، برقی‌سازی و فرصت‌های آینده:

در بخش بعدی این نشست، بر ضرورت حرکت هند به سمت نوآوری و توسعه فناوری‌های جدید تأکید شد. از جمله فرصت‌های مطرح‌شده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ترانسفورماتورهای حالت جامد؛

کاهش مصرف نفت؛

برقی‌سازی فعالیت‌های مختلف اقتصادی؛

کاهش هزینه خودروهای برقی؛

توسعه شارژ سریع؛

فناوری‌های جدید باتری؛

موتورهای جدید؛

توسعه فناوری‌های مرتبط با شبکه برق،

لذا همکاری میان شرکت‌ها و حرکت مشترک در مسیر نوآوری می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سطح فناوری و صنعتی هند داشته باشد.

-بهره‌وری انرژی و توسعه پایدار:

در بخش دیگر برنامه، آقای گودریج که در مراسم به‌عنوان یکی از چهره‌های برجسته صنعت هند معرفی شد، سخنرانی خود را بر موضوع پایداری، بهره‌وری انرژی و نقش صنعت برق در توسعه پایدار متمرکز کرد.

وی اظهار داشت که یکی از عوامل محدودکننده رقابت‌پذیری صنعت هند، استفاده ناکارآمد از منابع از جمله برق بوده است. وی با اشاره به تجربه مجموعه تحت مدیریت خود گفت که طی حدود ۲۰ سال، مصرف ویژه انرژی در کسب‌وکارهای این مجموعه حدود ۷۵ درصد کاهش یافته است. به گفته وی تحقق چنین دستاوردی مستلزم آن است که تمام سطوح سازمان نسبت به بهره‌وری انرژی حساس باشند و حتی مواردی مانند نشت کوچک در تجهیزات هوای فشرده نیز مورد توجه قرار گیرد.

-تجربه صنعت سیمان در زمینه بهره‌وری انرژی:

وی همچنین به تجربه همکاری صنعت سیمان هند با CII در زمینه بهره‌وری انرژی اشاره کرد و گفت همکاری میان واحدهای هندی و شرکت‌های چندملیتی و تبادل تجربیات موجب شده است صنعت سیمان هند به سطح بالایی از بهره‌وری انرژی دست یابد. به گفته وی تجربه‌های هند در این زمینه حتی مورد توجه صنایع سیمان در کشورهای دیگر قرار گرفته و کارشناسان هندی برای انتقال تجربه به کشورهایی مانند ژاپن و کره اعزام شده‌اند.

- ساختمان‌های سبز و استانداردهای بهره‌وری:

در ادامه، به فعالیت‌های مرکز کسب‌ وکار سبز CII و توسعه ساختمان‌های سبز در هند اشاره و اعلام شد، هند به یکی از کشورهای پیشرو از نظر حجم ساختمان‌های سبز تبدیل شده و ظرفیت ادامه این روند نیز وجود دارد.

همچنین بر اهمیت استانداردهای بهره‌وری انرژی در لوازم خانگی، تجهیزات صنعتی و محصولات مصرفی و اهمیتی که مصرف‌کنندگان هندی به‌طور فزاینده به موضوع بهره‌وری انرژی در هنگام انتخاب محصولات مورد توجه قرار می‌دهند نیز اشاره شد.

- فناوری‌های جدید برای مدیریت انرژی و گرمایش:

در بخشی دیگر، استفاده گسترده‌تر از پمپ‌های حرارتی، فناوری‌های سرمایشی و فناوری‌های جدید پوشش‌دهی ساختمان‌ها به‌عنوان فرصت‌های مهم برای ارتقای بهره‌وری انرژی مطرح شد. همچنین با توجه به افزایش دمای جهانی و توسعه مراکز داده، نیاز هند به فناوری‌های پیشرفته سرمایشی، مدیریت حرارت و راهکارهای نوین کاهش مصرف انرژی رو به رشد عنوان و فناوری‌های جدید در زمینه پوشش‌های بازتاب‌دهنده نیز به‌عنوان نمونه‌ای از نوآوری‌هایی که می‌تواند به مدیریت حرارت ساختمان‌ها کمک کند، مورد اشاره قرار گرفت.

- ضرورت ایجاد شبکه برق سبز در هند:

یکی از مهم‌ترین محورها، ضرورت تبدیل شبکه برق هند به یک شبکه سبز بود. افزایش ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی هند، جدا از چالش احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، امکان انتقال برق تولیدشده به مصرف‌کنندگان نیز به عنوان یک مسئله جدی عنوان شد. لذا بر اهمیت توسعه زیرساخت شبکه، ذخیره‌سازی انرژی و فناوری‌های مورد نیاز برای حفظ ثبات شبکه در شرایط افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر تأکید شد. ذخیره‌سازی نباید صرفاً به باتری محدود شود و ایجاد یک شبکه برق سبز یک فرصت اقتصادی و صنعتی بسیار بزرگ برای هند خواهد بود.

-پیوند پایداری، بهره‌وری و نوآوری:

در ادامه با اشاره به دیدگاه‌های مرحوم پروفسور C.K. Prahalad، بر این نکته تأکید شد که شرکت‌های موفق باید پایداری، بهره‌وری و نوآوری را در کنار یکدیگر دنبال کنند زیرا چالش‌های آینده هند تنها به انرژی محدود نخواهد بود و موضوعاتی همچون آب، مدیریت پسماند و اقتصاد چرخشی نیز اهمیت روزافزونی پیدا خواهند کرد.

-تجارت جهانی و ضرورت توسعه صادرات هند:

در بخش پایانی، موضوع افزایش موانع تجاری و تداوم سیاست‌های حمایت‌گرایانه در اقتصاد جهانی مورد توجه قرار گرفت. در ادامه عنوان شد، حمایت‌گرایی در سطح جهانی احتمالاً همچنان ادامه خواهد داشت و کشورها نمی‌توانند صرفاً با آرزوی حذف این موانع، مسئله را حل کنند. صنعت هند باید در چنین شرایطی بیش از گذشته به سمت صادرات و حضور فعال در اقتصاد جهانی حرکت کند. با وجود برخورداری هند از یک بازار داخلی بزرگ، اهمیت نگاه به بازار جهانی به‌عنوان حوزه‌ای بسیار گسترده‌تر و یکی از محرک‌های بالقوه رشد اقتصادی باید همیشه مورد توجه باشد.