معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

برنامه ملی توسعه ۲۰۲۶–۲۰۳۰ ساحل عاج با تمرکز بر نوسازی بخش حمل‌ونقل

ساحل عاج در چارچوب برنامه ملی توسعه ۲۰۲۶–۲۰۳۰، بخش حمل‌ونقل را به‌عنوان یکی از محورهای کلیدی برای تبدیل شدن به اقتصاد با درآمد متوسط رو به بالا تا سال ۲۰۳۰ در اولویت قرار داده است. از مجموع ۱۷۵ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده، بخش قابل توجهی به توسعه زیرساخت‌های مدرن، مقاوم و رقابتی اختصاص خواهد یافت. در بخش ریلی و حمل‌ونقل شهری، ساخت خط قطار سریع‌السیر میان ابیجان و شهرهای یاموسوکرو، بواکه، کورهوگو و فرکسه‌دوگو پیش‌بینی شده است. با این حال، چالش‌هایی مانند تأمین مالی، تملک زمین و هماهنگی‌های منطقه‌ای می‌تواند اجرای برخی پروژه‌های بزرگ را تحت تأثیر قرار دهد.

موانع اشتغال جدید در صربستان

به گزارش پایگاه اینترنتی بلومبرگ، گزارش‌های رسمی اداره آمار صربستان و دانشگاه بلگراد نشان می‌دهند که پس از چند سال رشد پایدار، دوره رونق اشتغال و کاهش بیکاری در صربستان در سال ۲۰۲۵ به پایان رسیده و نرخ بیکاری با روندی صعودی از ۸.۶٪ در سال ۲۰۲۴ به ۸.۷٪ (و ۸.۹٪ در سه ماهه پایانی سال) افزایش یافته است. این زوال بازار کار که بیش از نوسانات فصلی ناشی از ریشه‌های ساختاری است، عمدتاً از افزایش شدید دستمزدها و سقف‌های قانونی حداقل حقوق نشأت می‌گیرد که بسیار سریع‌تر از نرخ بهره‌وری رشد کرده و هزینه واحد نیروی کار را بالا برده‌اند؛ امری که کارفرمایان را در بخش‌های کم‌مهارت، تولیدی (نظیر نساجی و سیم‌کشی خودرو) و تجارت مجبور به تعدیل نیرو کرده است. علاوه بر این، نفوذ هوش مصنوعی در وظایف روزمره بخش فناوری اطلاعات و کاهش شدید بهره‌وری در صنایع تولیدی در برابر رشد ۶۵ درصدی دستمزدهای واقعی طی یک دهه گذشته، بازار کار صربستان را با بحران جدی مواجه کرده و نرخ بیکاری آن را در سطحی دو برابر کشورهای اروپای مرکزی و شرقی تثبیت نموده است. تثبیت نرخ بیکاری صربستان در کانال ۸.۵٪ (که دو برابر کشورهای همسایه در اروپای شرقی است) زنگ خطری جدی است که نشان می‌دهد مدل رشد اقتصادی مبتنی بر نیروی کار ارزان و صنایع مونتاژی در صربستان به بن‌بست رسیده و این کشور چاره‌ای ندارد جز اینکه با بهبود محیط کسب‌وکار و جذب سرمایه‌های خصوصی، ساختار خود را به سمت زنجیره‌های ارزش بالاتر و صنایع دانش‌بنیان سوق دهد؛ در غیر این صورت، اصرار بر افزایش اداری دستمزدها تنها به بیکاری بیشتر کارگران کم‌مهارت دامن خواهد زد.

رتبه‌بندی ۲۰ کشور برتر آفریقا در سال ۲۰۲۶

سایت خبری ژون آفریک رتبه‌بندی ۲۰ کشور برتر آفریقا در سال ۲۰۲۶ ، کشورهای پیشرو در حوزه اقتصادی را معرفی کرده است در این گزارش آمده است غنا و نامیبیا به جمع ۱۰ کشور برتر پیوسته اند. در حالی که موریس به جایگاه دوم صعود می‌کند و نامیبیا جهشی چشمگیر به جایگاه اول دارد، اتیوپی، بوتسوانا، مصر و کنیا نیز در رتبه‌بندی‌ها سیر نزولی داشته اند. رتبه‌بندی سال 2026 نشان می‌دهد که کشورهای با بالاترین رتبه اکنون کشورهایی هستند که موفق به تبدیل منابع خود به ظرفیت پایدار شده اند. برعکس، اقتصادهایی که توسط عوامل سنتی‌تر، مانند رشد و اندازه جمعیت، هدایت می‌شوند، به دلیل فقدان یک پایه نهادی محکم آسیب‌پذیرتر به نظر می‌رسند.

چشم‌انداز فناوری اطلاعات در صربستان در سال ۲۰۲۶

بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی فوربس، صنعت فناوری اطلاعات صربستان در سال ۲۰۲۶ با چالش‌هایی نظیر رکود سرمایه‌گذاری جهانی، وابستگی به بازارهای غربی و احتمال ترکیدن حباب مالی هوش مصنوعی روبروست که منجر به کاهش پروژه‌های جدید و تعدیل استراتژی‌های استخدام به نفع نیروهای ارشد و متخصص شده است. در این فضای رقابتی و گزینش‌گر، شرکت‌هایی موفق خواهند بود که از مدل‌های صرفاً برون‌سپاری فاصله گرفته و با ارائه راهکارهای نوآورانه در حوزه‌هایی چون امنیت سایبری، بهینه‌سازی ابری و مهندسی داده، ارزش افزوده و بازگشت سرمایه سریعی را برای مشتریان تضمین کنند؛ به طوری که سال ۲۰۲۶ بیش از آنکه سال رشد کمی‌باشد، سال تثبیت، بهینه‌سازی ساختارها و تمرکز بر حل نیازهای واقعی کسب‌وکار خواهد بود.

راهنمای سرمایه‌گذاری نامیبیا

نامیبیا کشوری با ثبات سیاسی و اقتصادی در جنوب آفریقا است و دارای نظام مالی مدرن و عضو منطقه پولی مشترک (CMA) می‌باشد. سیستم مالی کشور توسط بانک مرکزی نامیبیا (BoN) و سازمان ناظر بر مؤسسات مالی نامیبیا (NAMFISA) اداره می‌شود و مطابق استانداردهای بین‌المللی مانند Basel III، IOSCO و FATF عمل می‌کند. این راهنما برای سرمایه‌گذاران طراحی شده است تا نمایی جامع از بخش بانکی، ارز خارجی و مقررات کشور ارائه دهد و تصمیم‌گیری آگاهانه درباره سرمایه‌گذاری‌های برون‌مرزی را تسهیل کند.

اهمیت راهبردی منابع معدنی بور صربستان

گزارش پایگاه خبری B92 به بررسی اهمیت راهبردی منابع معدنی صربستان، به‌ویژه ذخایر بور (Boron) در منطقه پیسکانیا (نزدیک راشکا) می‌پردازد که ارزش آن بر اساس قیمت‌های جهانی حدود ۵.۵ میلیارد دلار برآورد شده است. این پروژه که توسط شرکت کانادایی Boron One Holdings Inc مدیریت می‌شود، به دلیل خلوص بالا و آلودگی بسیار کم به آرسنیک، به عنوان یک منبع حیاتی برای استقلال صنعتی اروپا ارزیابی می‌شود؛ چرا که کشورهای اروپایی در صنایع مدرن خود نظیر انرژی‌های تجدیدپذیر، فیبر نوری، باتری‌ها و خودروهای برقی ۱۰۰ درصد به واردات بور وابسته‌اند. این شرکت پس از تکمیل مطالعات اقتصادی، امکان‌سنجی و زیست‌محیطی در سال‌های گذشته، اکنون در فاز دوم دریافت مجوزهای بهره‌برداری قرار دارد و هم‌زمان برنامه احیای معدن قدیمی‌کولمانیت در منطقه پوبرجه را با همکاری شرکت‌های محلی برای تسریع در درآمدزایی پیش می‌برد تا بتواند در بازار جهانی با غول‌هایی چون Rio Tinto رقابت کند. از منظر اقتصاد بین‌الملل و زنجیره تأمین، پروژه بور صربستان فراتر از یک فعالیت معدنی ساده، یک دارایی ژئواستراتژیک برای امنیت انرژی اروپا در دوران گذار به اقتصاد سبز محسوب می‌شود. در حال حاضر، زنجیره تأمین جهانی بور در انحصار چند بازیگر محدود است و اتحادیه اروپا آسیب‌پذیری شدیدی در برابر زنجیره‌های تأمین خارجی دارد. ورود این معدن به فاز بهره‌برداری، صربستان را به یک هاب تأمین مواد اولیه کلیدی تبدیل کرده و موقعیت چانه‌زنی سیاسی-اقتصادی بلگراد را در قبال بروکسل به شدت ارتقا می‌دهد.

توسعه مدل بومی هوش مصنوعی تجاری صربستان

اتاق بازرگانی صربستان (PKS) و شرکت اوریون تلکام (Orion Telekom) که شریک رسمی‌کارخانه هوش مصنوعی انویدیا در این کشور است، تفاهم‌نامه‌ای را برای توسعه مجموعه‌ای از مدل‌های بومی و تخصصی هوش مصنوعی تجاری بر پایه معماری نموترون انویدیا (NVIDIA Nemotron) امضا کرده‌اند. این مدل هوش مصنوعی که به‌طور ویژه برای اقتصاد صربستان طراحی شده است، زبان صربی را با هر دو خط سیریلیک و لاتین کاملاً درک می‌کند و با اصطلاحات تجاری محلی، چارچوب‌های قانونی و ویژگی‌های صنایع داخلی این کشور سازگار است. این پروژه با بهره‌گیری از زیرساخت حاکمیتی هوش مصنوعی اوریون تلکام (نخستین در نوع خود در جنوب شرقی اروپا) اجرا می‌شود تا امنیت داده‌ها تضمین شده و تمامی اطلاعات در داخل مرزهای صربستان باقی بمانند؛ هدفی که علاوه‌بر افزایش ۳۰ درصدی بهره‌وری کسب‌وکارهای داخلی، صربستان را به عنوان یک مقصد کلیدی منطقه‌ای برای توسعه فناوری‌های پیشرفته مطابق با استانداردهای جهانی معرفی می‌کند. این همکاری بین اتاق بازرگانی صربستان و اوریون تلکام، یک گام استراتژیک هوشمندانه برای دستیابی به حاکمیت دیجیتال (Digital Sovereignty) در عصر هوش مصنوعی است. توسعه یک مدل بومی‌بر پایه معماری پیشرفته انویدیا، نه تنها وابستگی صربستان را به غول‌های فناوری خارجی کاهش می‌دهد، بلکه دغدغه حیاتی امنیت و محرمانگی داده‌های تجاری را با نگهداری آن‌ها در داخل مرزهای کشور حل می‌کند. از سوی دیگر، تمرکز بر بومی‌سازی زبانی (پشتیبانی از هر دو خط سیریلیک و لاتین) و انطباق با قوانین محلی، برگ برنده این پروژه است؛ چرا که مدل‌های بزرگ جهانی معمولاً در درک ظرایف زبانی و حقوقی بازارهای کوچک‌تر دچار ضعف هستند.

شاخص صنعتی‌سازی ۲۰۲۵: سنگال در رتبه نخست منطقه اتحادیه اقتصادی و پولی غرب آفریقا(UEMOA)

گزارش شاخص صنعتی‌سازی آفریقا ۲۰۲۵ بانک توسعه آفریقا نشان می‌دهد که صنعتی‌سازی به مهمترین راهبرد توسعه اقتصادی در قاره آفریقا تبدیل شده است. این گزارش با ارزیابی عملکرد ۵۴ کشور آفریقایی طی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴، بیانگر آن است که برخی کشورها از جمله مراکش، آفریقای جنوبی، مصر، تونس و سنگال توانسته‌اند با اجرای سیاست‌های صنعتی، توسعه زیرساخت‌ها و جذب سرمایه‌گذاری، جایگاه خود را در اقتصاد صنعتی قاره ارتقا دهند. سنگال با کسب رتبه هشتم آفریقا و جایگاه نخست در منطقه اتحادیه اقتصادی و پولی غرب آفریقا (UEMOA)، به یکی از بازیگران نوظهور صنعتی در غرب آفریقا تبدیل شده است. در عین حال، اگرچه ارزش افزوده بخش تولید صنعتی آفریقا از ۲۸۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ به ۳۱۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است، اما سهم این قاره از تولید صنعتی جهان همچنان کمتر از ۲ درصد و سهم آن از صادرات صنعتی جهانی تنها ۱.۴ درصد است. این موضوع نشان ‌دهنده وجود ظرفیت‌های بسیار گسترده و دست‌نخورده برای توسعه صنعتی در کشورهای آفریقایی است. گزارش بانک توسعه آفریقا تأکید می‌کند که صنعتی‌سازی نه تنها عامل ایجاد اشتغال و افزایش صادرات است، بلکه مهم‌ترین ابزار برای کاهش وابستگی اقتصادهای آفریقایی به صادرات مواد خام و حرکت به سمت اقتصادهای مبتنی بر ارزش افزوده محسوب می‌شود.

صربستان حائز یکی از پایین ترین شاخص های قدرت خرید در اروپا

بر اساس نقشه جدید قدرت خرید در اروپا که توسط پلتفرم ایستاتیستا (Statista) و بر پایه داده‌های یورواستات و OECD تنظیم شده است، شکاف عمیقی میان استاندارد زندگی در مناطق مختلف این قاره وجود دارد؛ به طوری که کشورهای شمال و غرب اروپا مانند لوکزامبورگ، سوئیس و دانمارک با شاخص‌های بالای ۱۲۰ تا ۱۸۰ در بالاترین سطح رفاه قرار دارند، در حالی که قدرت خرید در کشورهای بزرگی مثل فرانسه و بریتانیا به دلیل تورم شدید در بخش انرژی و غذا دچار رکود شده است. در این میان، وضعیت در منطقه بالکان بسیار نگران‌کننده ارزیابی می‌شود؛ زیرا به رغم رشد اسمی دستمزدها، تورم بالا‌ تمام این افزایش را خنثی کرده است و در این میان، صربستان با ثبت شاخص 60 که یکی از پایین‌ترین شاخص‌های قدرت خرید در منطقه محسوب می‌شود، وضعیت معیشتی به مراتب سخت‌تری را نسبت به همسایگان خود تجربه می‌کند و مردم آن عملاً در تأمین هزینه‌های اساسی زندگی با چالش جدی مواجه هستند.

تاثیر درگیری‌ها در خاورمیانه بر اقتصاد صربستان

بر اساس گزارش منتشرشده در biznis.rs⁠، تداوم جنگ و تنش در خاورمیانه از طریق افزایش قیمت جهانی نفت و گاز، اقتصاد صربستان را با خطر کاهش رشد اقتصادی، افزایش تورم و فشار بیشتر بر بودجه دولت مواجه کرده است. دولت برای کنترل قیمت سوخت و مهار تورم اقدام به کاهش مالیات‌ها، استفاده از ذخایر استراتژیک و کنترل اداری قیمت‌ها کرده، اما این سیاست‌ها تنها در کوتاه‌مدت مؤثر ارزیابی می‌شوند و در صورت ادامه بحران می‌توانند تا حدود یک میلیارد یورو کسری بودجه ایجاد کنند. در همین حال، افزایش هزینه استقراض، ریسک‌های مرتبط با شرکت نفتی NIS، مالیات‌های کربنی اتحادیه اروپا، احتمال محدودیت صادرات فولاد و کندی روند ادغام اروپایی، فشارهای مضاعفی بر اقتصاد کشور وارد می‌کند. همچنین بخش فناوری اطلاعات با کاهش اشتغال و تأثیر فزاینده هوش مصنوعی بر مشاغل روتین روبه‌رو شده و رشد ساخت‌وساز نیز بیش از گذشته به پروژه‌های دولتی و نمایشگاه EXPO 2027 وابسته است. در مجموع، اگر بحران انرژی ادامه یابد، دولت صربستان ناچار به اصلاح بودجه، افزایش بدهی یا کاهش هزینه‌های عمومی خواهد شد و احتمال شکل‌گیری موج جدید تورمی نیز افزایش می‌یابد.