گزارش عملکرد صادرات گروههای کالایی پاکستان در سال 2026
براساس گزارش رسمی دولت پاکستان از عملکرد تجارت خارجی این کشور در سال مالی 2026 صادرات کالاهای پاکستان که در سالهای مالی ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ بهبود یافته بود، در فاصله ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶ تحت تأثیر کاهش صادرات مواد غذایی و شرایط دشوار تقاضای خارجی با فشار مواجه شد. صادرات در این دوره به ۲۲.۷ میلیارد دلار رسید، در حالی که در دوره مشابه سال گذشته ۲۴.۷ میلیارد دلار بود. این کاهش عمدتاً ناشی از افت صادرات مواد غذایی، بهویژه برنج، بود؛ در حالی که بخش مهم نساجی با کاهش جزئی، در مجموع عملکردی باثبات داشت. انتظار میرود اقدامات آتی برای ارتقای رقابتپذیری صادرات، تنوعبخشی به بازارها و توسعه بخشهای با ارزش افزوده بالاتر، به بهبود تدریجی عملکرد صادرات کمک کند.
صادرات مواد غذایی
صادرات مواد غذایی در فاصله ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶، ۱۶.۷ درصد از کل صادرات را تشکیل داد و به ۳.۸ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال گذشته ۳۳.۹ درصد کاهش داشت. این کاهش عمدتاً در صادرات برنج متمرکز بود که ۳۸.۶ درصد کاهش یافت. کاهش قیمتهای بینالمللی، عادیشدن عرضه جهانی برنج و تعدیل موقت جریانهای تجاری منطقهای در پی اقدامات مرتبط با مدیریت مرزی و ملاحظات امنیتی، از عوامل اصلی این کاهش بودند. صادرات به افغانستان نیز در این دوره کاهش یافت که منعکسکننده تعدیلات تجاری مرتبط با مسائل امنیتی و محدودیتهای لجستیکی بود.
صادرات برنج در سال مالی ۲۰۲۴، در شرایط محدودیت موقت عرضه در بازار جهانی، رشد استثنایی را تجربه کرده و در نتیجه، پایه بالایی برای سالهای بعد ایجاد کرده بود. با عادیشدن عرضه جهانی برنج و افزایش رقابت از سوی کشورهای عمده صادرکننده در سالهای مالی ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، هم قیمت و هم حجم صادرات تحت فشار قرار گرفت. برای حمایت از این بخش، دولت از طرح «بازپرداخت مالیاتها و عوارض محلی» (DLTL) حمایت کرد و به تلاشهای دیپلماسی تجاری برای بهبود دسترسی به بازارها، تسهیل فرصتهای خرید دولتی و تقویت رقابتپذیری صادرات برنج ادامه داد.
سایر گروههای صادرات مواد غذایی نیز در فاصله ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶ با فشارهای موقت مواجه شدند. صادرات دانههای روغنی، آجیل و مغزها و سبزیجات کاهش یافت که تا حدودی ناشی از محدودیتهای لجستیکی و تعدیل مسیرهای تجاری منطقهای بود. با این حال، صادرات ماهی، فرآوردههای گوشتی و میوه بهبود یافت که نشاندهنده تابآوری برخی گروههای صادراتی مواد غذایی است. در همین راستا، دولت همچنان در حال بررسی مسیرهای زمینی جایگزین برای دسترسی به بازارهای آسیای مرکزی، بهویژه برای کالاهای فاسدشدنی، است تا وابستگی به یک مسیر واحد کاهش یافته و تداوم صادرات مواد غذایی حمایت شود.
صادرات نساجی
بخش نساجی همچنان ستون فقرات صادرات پاکستان محسوب میشود و در فاصله ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶، ۵۹.۶ درصد از کل صادرات را به خود اختصاص داد. با وجود شرایط چالشبرانگیز تجارت جهانی و محدودیت عرضه پنبه داخلی، صادرات نساجی با ثبت ۱۳.۵ میلیارد دلار، در مجموع باثبات ماند و تنها ۰.۵ درصد کاهش یافت. این تابآوری با حرکت تدریجی این بخش به سمت صادرات با ارزش افزوده بالاتر، تقاضای پایدار در بازارهای تثبیتشده، ثبات نرخ ارز و اقدامات مستمر برای تسهیل صادرات حمایت شد.
صادرات پوشاک آماده ۳.۸ درصد افزایش یافت و به ۳.۲ میلیارد دلار رسید، در حالی که صادرات کالای خواب با ۰.۳ درصد افزایش به ۲.۴ میلیارد دلار رسید. این افزایشها عمدتاً ناشی از رشد حجم صادرات بود و بیانگر تداوم تقاضا برای محصولات نساجی با ارزش افزوده پاکستان است. صادرات پوشاک بافتنی ۱.۱ درصد کاهش یافت و به ۳.۷ میلیارد دلار رسید که تا حد زیادی ناشی از تعدیل حجم صادرات در شرایط افزایش قیمت واحد بود.
عملکرد کلی این بخش تحت تأثیر کاهش ۱۰.۹ درصدی صادرات پارچههای پنبهای قرار گرفت که نشاندهنده کاهش تقاضای بینالمللی برای محصولات نساجی واسطهای بود. در بخش عرضه نیز آثار ناشی از سیلاب بر تولید پنبه در اوایل سال، بر فعالیتهای پنبهپاککنی تأثیر گذاشت. با این حال، صادرات نخ پنبهای ۴.۴ درصد افزایش یافت که ناشی از وجود عرضه پنبه خام و تقاضای بازارهای صادراتی بود.
در مجموع، عملکرد بخش نساجی نشاندهنده تداوم قدرت صادرات محصولات با ارزش افزوده، بهبود جایگاه بازار و توانایی صادرکنندگان برای انطباق با تغییرات تقاضای جهانی است. تداوم حمایت سیاستی از رقابتپذیری، تنوعبخشی به بازارها و افزایش ارزش افزوده، همچنان برای حفظ عملکرد صادرات نساجی اهمیت خواهد داشت.
سایر کالاهای تولیدی
عملکرد سایر صادرات تولیدی همچنان متفاوت بود و برخی گروههای کالایی، با وجود شرایط چالشبرانگیز تقاضای خارجی، تابآوری خود را حفظ کردند. صادرات سیمان در فاصله ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶، ۱۷.۷ درصد افزایش یافت و به ۲۷۱ میلیون دلار رسید. این افزایش ناشی از رشد حجم صادرات و بهبود قیمتها بود و بیانگر تقاضای قویتر در بازارهای منطقهای و بینالمللی است.
صادرات کالاهای ورزشی نیز ۱۳ درصد افزایش یافت و به ۳۱۹ میلیون دلار رسید که عمدتاً ناشی از رشد حجم صادرات توپ فوتبال بود و بر تداوم رقابتپذیری پاکستان در این بخش صادراتی تثبیتشده تأکید دارد. در مقابل، برخی گروههای کالاهای تولیدی با کاهش حجم صادرات و ضعف تقاضای خارجی مواجه شدند. صادرات محصولات دارویی و مواد پلاستیکی بهترتیب ۳۰.۱ و ۳۲.۶ درصد کاهش یافت و صادرات محصولات دارویی به ۲۴۸ میلیون دلار رسید. صادرات ابزارهای جراحی و پزشکی نیز با کاهش جزئی یک درصدی به ۳۳۸ میلیون دلار رسید، در حالی که صادرات کالاهای مهندسی با ۳۰۵ میلیون دلار تقریباً ثابت ماند.
در مجموع، سایر صادرات تولیدی که ۱۳.۳ درصد از کل صادرات را تشکیل میداد، در این دوره ۴.۹ درصد کاهش یافت. با این حال، رشد صادرات سیمان و کالاهای ورزشی نشان میدهد که برخی از بخشهای تولیدی همچنان از تقاضای بازار، رقابتپذیری محصولات و فرصتهای تنوعبخشی صادراتی بهرهمند هستند.
عملکرد تجاری در سال مالی ۲۰۲۶، بازتابی از فشارهای خارجی و بهبود فعالیت اقتصادی داخلی بوده است. در بخش صادرات، سهم منفی عمدتاً در گروه مواد غذایی متمرکز بود که دلیل اصلی آن کاهش صادرات برنج بود؛ در مقابل، صادرات نساجی در مجموع باثبات باقی ماند و سایر گروههای تولیدی نیز تا حدودی این کاهش را جبران کردند. این وضعیت نشان میدهد که کاهش صادرات گسترده و فراگیر نبوده، بلکه عمدتاً ناشی از عوامل خاص مرتبط با مواد غذایی و اختلالات تجاری منطقهای بوده است.
در بخش واردات، رشد عمدتاً ناشی از افزایش واردات ماشینآلات، نفت، تجهیزات حملونقل، محصولات کشاورزی و مواد شیمیایی بود که بیانگر افزایش تقاضا برای کالاهای سرمایهای، انرژی، تجهیزات حملونقل و نهادههای مرتبط با تولید است. در مجموع، ترکیب واردات حاکی از احیای فعالیتهای اقتصادی داخلی و افزایش نیازهای سرمایهگذاری است، در حالی که الگوی صادرات بر اهمیت تداوم حمایتهای سیاستی برای تنوعبخشی به بازارها، افزایش ارزش افزوده و تقویت رقابتپذیری تأکید دارد.