عملکرد پاکستان در حوزه تجارت خدمات در سال مالی 2026-2025
براساس امار منشتر دولت پاکستان از عملکرد تجارت خارجی پاکستان در سال مالی گذشته، تجارت خدمات پاکستان در طول ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶ بهبود یافت و کسری تجارت خدمات با ۱۰.۴ درصد کاهش به ۲.۱ میلیارد دلار آمریکا رسید، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال مالی ۲۰۲۵، ۲.۳ میلیارد دلار آمریکا بود. این بهبود ناشی از رشد قوی صادرات خدمات بود که با ۱۷.۲ درصد افزایش به ۷.۴ میلیارد دلار آمریکا رسید و از رشد ۹.۸ درصدی واردات خدمات، به ۹.۴ میلیارد دلار آمریکا، پیشی گرفت. کاهش کسری خدمات نشاندهنده سهم فزاینده این بخش در ثبات حساب خارجی و نقش رو به رشد صادرات دانشبنیان و دیجیتال است.
خدمات فناوری اطلاعات همچنان محرک اصلی این عملکرد بود و با رشد ۱۹.۸ درصدی به ۳.۴ میلیارد دلار آمریکا رسید و ۴۶.۱ درصد از کل صادرات خدمات را به خود اختصاص داد. ارزش صادرات فناوری اطلاعات از صادرات پوشاک آماده و همچنین مجموع صادرات سایر کالاهای تولیدی فراتر رفت که بر اهمیت فزاینده اقتصاد دیجیتال پاکستان در کنار بخشهای سنتی صادراتی تأکید دارد. این رشد با حمایت خدمات رایانهای و اطلاعاتی، مشاوره نرمافزاری و خدمات دیجیتال مبتنی بر فریلنسری حاصل شد. برای تسهیل فعالیت صادرکنندگان فناوری اطلاعات و فریلنسرها، بانک مرکزی پاکستان اصلاحاتی را برای سادهسازی رویههای تحقق صادرات، استانداردسازی الزامات اسنادی، تعیین زمانبندی پردازش معاملات و تقویت سازوکارهای رسیدگی به شکایات ارائه کرد. این اقدامات به بهبود سهولت انجام کسبوکار برای صادرکنندگان دیجیتال و افزایش استفاده از کانالهای رسمیکمک کرده است.
سایر خدمات تجاری نیز رشد قابلتوجه ۲۷.۷ درصدی را ثبت کردند و به ۱.۶ میلیارد دلار آمریکا رسیدند که عمدتاً ناشی از سه برابر شدن خدمات فنی و تجاری فریلنسری بود. این روندها با تحولات نیروی کار در کشور همخوانی دارد. بر اساس بررسی نیروی کار ۲۰۲۴-۲۰۲۵، بخش خدمات با سهم ۴۱.۲ درصدی از اشتغال، بزرگترین بخش در حال رشد اقتصاد بود. حدود ۱۰.۶ درصد از افراد گزارششده در اقتصاد فریلنسری بهعنوان شغل دوم فعالیت داشتند، در حالی که ۲.۹ درصد از آن بهعنوان منبع اصلی درآمد خود استفاده میکردند. در بخش واردات نیز افزایش واردات خدمات عمدتاً با پرداختهای مرتبط با سفر و خدمات حملونقل، از جمله حمل بار و مسافر، مرتبط بود که نشاندهنده عادیشدن جابهجایی بینالمللی و افزایش فعالیتهای مرتبط با تجارت است.
حوالههای کارگران
حوالههای کارگران همچنان مطمئنترین منبع تأمین مالی خارجی پاکستان در طول ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶ بودند و با ۸.۲ درصد افزایش به ۳۰.۳ میلیارد دلار آمریکا رسیدند و از درآمد صادرات کالا فراتر رفتند. این عملکرد، در شرایطی که صادرات کالا تحت فشار قرار داشت و تقاضای واردات همزمان با بهبود فعالیت داخلی افزایش مییافت، حمایت مهمی از حساب جاری به عمل آورد. افزایش اشتغال در خارج از کشور، ثبات نرخ ارز و اقدامات سیاستی برای کاهش هزینه و تسهیل ارسال پول از طریق کانالهای رسمی، از رشد حوالهها حمایت کردند.
ابتکارات دولت و بانک مرکزی پاکستان نیز نقش مهمی در حفظ جریانهای رسمی ورودی داشتند. افزایش استفاده از پلتفرمهای پرداخت دیجیتال به بهبود سرعت و شفافیت معاملات کمک کرد، در حالی که سادهسازی ساختار تخفیف هزینههای انتقال، هزینهها را برای حوالهفرستان و ارائهدهندگان خدمات کاهش داد. این اقدامات، همراه با ثبات نرخ ارز، استفاده از کانالهای بانکی و شرکتهای صرافی را تشویق کرد و به محدود کردن انتقال وجوه به بازارهای غیررسمیکمک کرد.
منطقه خلیج فارس همچنان پایگاه اصلی حوالههای پاکستان بود و عربستان سعودی و امارات متحده عربی مجموعاً سهم عمدهای از جریانهای ورودی را تشکیل دادند. در عین حال، افزایش قابلتوجه حوالهها از اتحادیه اروپا، بهویژه ایتالیا، اسپانیا و ایرلند، نشاندهنده تنوع تدریجی منابع حوالهای است. این گسترش منابع، تحول مثبتی محسوب میشود، زیرا ریسک تمرکز را کاهش داده و پایداری دریافت حوالهها را تقویت میکند. در مجموع، حوالهها با حمایت از نقدینگی ارزی، کمک به مهار شکاف حساب جاری و تقویت ثبات نرخ ارز، همچنان نقشی محوری در تابآوری بخش خارجی داشتند.