اخبار اقتصادی قزاقستان - آستانه

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی قزاقستان - آستانه در هفته دوم شهریور ۱۴۰۵ مندرج در رسانه‌های این کشور به شرح زیر ارائه می‌گردد.

تسهیل دسترسی به بازار بورس برای شرکت ها و برنامه قزاقستان برای تامین مالی و کاهش وابستگی به بانک ها

قزاقستان در چارچوب برنامه توسعه بازار سرمایه ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ قصد دارد فرآیند ورود شرکت‌ها به بورس و انتشار اوراق بدهی را ساده و سریع‌تر کند. بر اساس این برنامه، زمان آماده‌سازی عرضه اولیه سهام (IPO) حدود ۳ تا ۵ ماه و زمان انتشار اوراق بدهی از ۳ تا ۶ ماه به حدود ۱ تا ۲ ماه کاهش می‌یابد. همچنین با ایجاد یک «پنجره دیجیتال واحد»، شرکت‌ها می‌توانند مدارک مورد نیاز را به‌صورت یکپارچه و الکترونیکی ارائه کنند و فرآیند بررسی توسط نهادهای ناظر، بورس و سپرده‌گذاری به شکل هماهنگ انجام شود. برای شرکت‌های کوچک و متوسط نیز الزامات انتشار اوراق ساده‌تر خواهد شد تا دسترسی آنها به تأمین مالی از بازار سرمایه افزایش یابد.

با این حال، کارشناسان معتقدند چالش اصلی بازار سرمایه قزاقستان نه فرآیند پذیرش شرکت‌ها، بلکه کمبود نقدشوندگی و تقاضای سرمایه‌گذاران است .از این رو، دولت علاوه بر تسهیل مقررات، به دنبال جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی و اتصال بهتر بازار سرمایه قزاقستان به زیرساخت‌های مالی بین‌المللی است. هدف نهایی این اصلاحات، افزایش نقش بازار سرمایه در تأمین مالی بلندمدت شرکت‌ها، کاهش وابستگی آنها به تسهیلات بانکی و تبدیل قزاقستان به بازار سرمایه‌ای عمیق‌تر و نقدشونده‌تر در منطقه است.

https://astanatimes.com/2026/09/kazakhstan-eases-stock-market-access-but-liquidity-remains-key-challenge-expert-says/

قزاقستان قرارداد ساخت اولین نیروگاه هسته‌ای را امضا کرد

قزاقستان در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ قرارداد طراحی، تأمین تجهیزات و ساخت نخستین نیروگاه هسته‌ای خود را در حاشیه یازدهمین مجمع اقتصادی شرق در ولادی‌وستوک با شرکت Atomstroyexport، زیرمجموعه شرکت دولتی روسی روس اتم، امضا کرد. این قرارداد پروژه نیروگاه هسته‌ای بالکاش را وارد مرحله عملیاتی جدید می‌کند. نیروگاه در نزدیکی روستای اولکن (Ulken) در استان آلماتی و در ساحل غربی دریاچه بالخاش احداث خواهد شد و شامل دو واحد راکتور VVER-1200 نسل III+ با ظرفیت مجموع ۲۴۰۰ مگاوات خواهد بود. مطالعات مهندسی و بررسی‌های زمین‌شناسی محل از اوت ۲۰۲۵ آغاز شده و تکمیل بررسی‌ها در سال ۲۰۲۷ پیش‌بینی شده است.

بر اساس قرارداد، روس اتم مسئولیت کل چرخه پروژه، از طراحی و تأمین تجهیزات تا ساخت، راه‌اندازی و تحویل نیروگاه را بر عهده خواهد داشت و قرار است یک کنسرسیوم بین‌المللی از تأمین‌کنندگان تجهیزات نیز تشکیل شود. دولت قزاقستان تأکید کرده است که مشارکت شرکت‌ها و متخصصان داخلی و بومی‌سازی تولید از اولویت‌های پروژه خواهد بود؛ به‌گونه‌ای که ساخت نیروگاه علاوه بر تأمین برق پایه و تقویت امنیت انرژی، به توسعه صنایع داخلی، انتقال فناوری و تربیت نیروی متخصص هسته‌ای کمک کند. بر اساس برنامه فعلی، ساخت نیروگاه از ۲۰۲۷ آغاز می‌شود و هدف، بهره‌برداری از نخستین واحد در حدود ۲۰۳۴ است.

https://astanatimes.com/2026/09/kazakhstan-signs-contract-for-construction-of-first-nuclear-power-plant/

پیش بینی تولید ناخالص داخلی اسمی ۴۶۸.۸ میلیارد دلار  قزاقستان تا 2030

تولید ناخالص داخلی اسمی قزاقستان بر پایه داده‌های صندوق بین‌المللی پول می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۴۶۸.۸ میلیارد دلار برسد؛ یعنی حدود ۱۰۰ میلیارد دلار بیشتر از سطح فعلی و در این صورت قزاقستان در میان حدود ۴۵ اقتصاد بزرگ جهان قرار خواهد گرفت. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که قرار گرفتن در رتبه بالاتر جهانی به‌تنهایی معیار مناسبی برای موفقیت اقتصادی نیست و اهمیت اصلی به کیفیت رشد، افزایش بهره‌وری، رشد درآمد واقعی و بهبود رفاه مردم مربوط می‌شود.

به برآورد بلندمدت گلدمن ساکس اقتصاد قزاقستان می‌تواند تا سال ۲۰۷۵ به حدود ۲.۱ تریلیون دلار برسد و در میان ۳۰ اقتصاد بزرگ جهان قرار گیرد. تحقق چنین ظرفیتی مستلزم کاهش وابستگی به منابع طبیعی، توسعه صنایع پیشرفته‌تر، افزایش سرمایه‌گذاری خصوصی، استفاده مؤثر از درآمدهای انرژی، رشد جمعیت و بهره‌گیری از موقعیت قزاقستان به‌عنوان مرکز حمل‌ونقل و ترانزیتی اوراسیا است. بنابراین چالش اصلی قزاقستان این است که رشد تولید ناخالص داخلی را از یک رشد صرفاً اسمی و متکی بر منابع، به رشد مبتنی بر بهره‌وری، تولید داخلی و ایجاد ارزش افزوده بیشتر تبدیل کند.

https://astanatimes.com/2026/09/experts-productivity-not-gdp-rankings-will-define-kazakhstan-as-gdp-nears-469-billion/

کاهش فعالیت تولیدی قزاقستان با کاهش سفارشات جدید

فعالیت بخش تولیدی قزاقستان در اوت ۲۰۲۶ یکی از شدیدترین افت‌های چهار سال اخیر را تجربه کرده است. شاخص مدیران خرید بخش تولید (PMI) از ۴۷ در ژوئیه به ۴۶ واحد در ماه اوت کاهش یافت و برای سومین ماه متوالی زیر مرز ۵۰ باقی ماند؛ تنها افت‌های شدیدتر مربوط به دوره کرونا در آوریل ۲۰۲۰ و ژانویه ۲۰۲۲ بوده است. مهم‌ترین عامل، کاهش تقاضا و سفارش‌های جدید است؛ سفارش‌های جدید برای چهارمین ماه پیاپی کاهش یافته و سرعت افت آن به بیشترین میزان طی بیش از چهار سال رسیده است.

کاهش سفارش‌ها باعث شده تولید برای هشتمین ماه متوالی کاهش یابد و برخی شرکت‌های بزرگ حتی فعالیت خود را متوقف یا کارکنان را به مرخصی بدون حقوق بفرستند. اشتغال در بخش تولید نیز برای هفتمین ماه متوالی کاهش یافته و سرعت تعدیل نیروی کار به بالاترین سطح از ژانویه ۲۰۲۲ رسیده است. هم‌زمان، هزینه مواد اولیه، فلزات، منسوجات و خدمات عمومی افزایش یافته و تأخیر در ارسال مواد اولیه از مرز روسیه فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کرده است؛ در نتیجه برخی شرکت‌ها ناچار به افزایش قیمت محصولات خود شده‌اند. به گفته Freedom Holding،  شاخص مدیران خرید بخش تولید (PMI) قزاقستان در ۱۴ ماه از ۱۵ ماه گذشته زیر سطح ۵۰ بوده و بیشترین افت نیز در صنایع غذایی ثبت شده است؛ موضوعی که می‌تواند علاوه بر شرکت‌های بزرگ، بر زنجیره تأمین، شرکت‌های کوچک و سایر بخش‌های اقتصادی نیز اثر منفی بگذارد.

https://kz.kursiv.media/en/2026-09-01/engk-tank-kazakhstan-manufacturing-activity-contracts-as-new-orders-decline/?utm_campaign=endless_feed

نیاز قزاقستان به سرمایه گذاری برای ایجاده زنجیره ارزش در بخش معدن

قزاقستان در حال گسترش اکتشافات معدنی برای شناسایی ذخایر طلا، مس، لیتیوم، تنگستن، مولیبدن و عناصر نادر خاکی است و طی دو سال گذشته ۵۴ ذخیره معدنی جدید به ثبت رسانده است. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که کشف ذخیره تنها نخستین مرحله است و تبدیل آن به معدن اقتصادی نیازمند سرمایه‌گذاری، زیرساخت، فناوری و فرآوری است. از نگاه آنان، فرصت اصلی قزاقستان نه صرفاً افزایش استخراج، بلکه ایجاد زنجیره ارزش کامل از اکتشاف و استخراج تا فرآوری و تولید محصولات با ارزش افزوده بالا است؛ به‌ویژه در حوزه مواد معدنی حیاتی که تقاضای جهانی آنها رو به افزایش است.

https://astanatimes.com/2026/09/kazakhstan-expands-mineral-exploration-but-experts-say-discovery-only-first-step/

هدفگذاری برای پالایش 40 میلیون تنی نفت در قزاقستان( زمینه سازی افزایش قیمت سوخت داخل در آینده)

قزاقستان قصد دارد ظرفیت پالایش نفت خود را از ۱۸.۴ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ به حدود ۴۰ میلیون تن در سال افزایش دهد تا امنیت تأمین سوخت داخلی را تقویت کرده و تولید فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی‌با ارزش افزوده بالاتر را توسعه دهد. این برنامه شامل توسعه و نوسازی پالایشگاه‌های شیمکنت، پاولودار و آتیراو تا سال ۲۰۳۲ و سپس احداث یک پالایشگاه جدید با ظرفیت حدود ۱۰ میلیون تن در سال است. با این حال، به گفته کارشناسان، صرف افزایش ظرفیت پالایش کافی نیست؛ زیرا در شرایط فعلی صادرات نفت خام از نظر اقتصادی برای برخی تولیدکنندگان جذاب‌تر از عرضه نفت به پالایشگاه‌های داخلی است. بنابراین دولت باید با اصلاح نظام قیمت‌گذاری و ایجاد مشوق‌های اقتصادی برای تأمین نفت پالایشگاه‌های داخلی، عرضه پایدار خوراک را تضمین کند؛ در غیر این صورت، دستیابی به هدف ۴۰ میلیون تن و کاهش وابستگی به واردات سوخت با مشکل مواجه خواهد شد. (بر این اساس احتمال افزایش قیمت سوخت در داخل در دستور کار قرار خواهد گرفت).

https://astanatimes.com/2026/09/kazakhstans-40-million-ton-refining-goal-hinges-on-domestic-market-incentives-expert-says/

کاهش نرخ بهر بانکی قزاقستان برای سومین بار متوالی در یکسال

بانک ملی قزاقستان در چهارم سپتامبر ۲۰۲۶ نرخ پایه را ۰.۵ واحد درصد کاهش داد و از ۱۶.۷۵ درصد به ۱۶.۲۵ درصد رساند؛ این سومین کاهش متوالی نرخ بهره از ژوئن تاکنون است. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که تورم سالانه قزاقستان در ماه اوت به ۹.۸ درصد کاهش یافته و برای نخستین‌بار از ابتدای سال ۲۰۲۵ به زیر ۱۰ درصد رسیده است.

بانک مرکزی اعلام کرده است که فضای کاهش بیشتر نرخ بهره محدود است، زیرا تقاضای داخلی همچنان بالا بوده و افزایش هزینه سوخت و تعرفه‌های خدمات عمومی می‌تواند دوباره بر تورم فشار وارد کند. پیش‌بینی تورم سال ۲۰۲۶ در محدوده ۹ تا ۱۱ درصد حفظ شده ، هدف بانک مرکزی رساندن تورم به حدود ۵ درصد در سال ۲۰۲۸ است. در مجموع، کاهش نرخ پایه نشانه‌ای از حرکت تدریجی سیاست پولی قزاقستان به سمت شرایط مساعدتر برای وام‌گیری، سرمایه‌گذاری و فعالیت اقتصادی است، اما بانک مرکزی همچنان رویکرد محتاطانه‌ای دارد.

https://exclusive.kz/nacbank-snizil-bazovuju-stavku-do-16-25/

قزاقستان آماده پیوستن به سازمان همکاری دیجیتال است

قزاقستان در آستانه پیوستن به سازمان همکاری دیجیتال (DCO) به‌عنوان بیست‌وچهارمین کشور عضو این سازمان قرار دارد؛ اقدامی‌که فرصت‌های جدیدی برای همکاری در حوزه‌های فناوری‌های دیجیتال، هوش مصنوعی، نوآوری و تجارت دیجیتال ایجاد می‌کند. عضویت در این سازمان می‌تواند به قزاقستان در توسعه اقتصاد دیجیتال، تبادل تجربه و فناوری با کشورهای عضو، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش بازار شرکت‌های فناوری کمک کند. این اقدام همچنین با هدف آستانه برای تبدیل‌شدن به یکی از مراکز اصلی فناوری و هوش مصنوعی در آسیای مرکزی همسو است و می‌تواند جایگاه قزاقستان را در همکاری‌های بین‌المللی دیجیتال تقویت کند.

https://astanatimes.com/2026/09/kazakhstan-set-to-join-digital-cooperation-organization-as-membership-expands-to-24-countries

برنامه بانک دولتی CCB چین برای تاسیس شرکت بانکی در قزاقستان

China Construction Bank (CCB)، یکی از چهار بانک بزرگ دولتی چین، در حال بررسی تأسیس یک شرکت تابعه بانکی در قزاقستان است. این موضوع در دیدار ژانگ جین‌لیانگ، رئیس بانک چینی با مسئولان آژانس تنظیم و توسعه بازار مالی قزاقستان (ARDFM) و بانک ملی قزاقستان مطرح شده است. دو طرف علاوه بر وضعیت و چشم‌انداز نظام بانکی قزاقستان، درباره گسترش همکاری‌های مالی و سرمایه‌گذاری میان چین و قزاقستان و تقویت ارتباط میان مؤسسات مالی دو کشور گفت‌وگو کرده‌اند.

https://kz.kursiv.media/en/2026-09-04/engk-nknk-kazakhstans-central-bank-cuts-base-rate-to-16-25/?utm_campaign=endless_feed

افزایش تقاضا در روسیه برای واردات ماشین‌های کره ای مونتاژ قزاقستان

تقاضا در روسیه برای هیوندای توسان‌های مونتاژشده در قزاقستان به‌سرعت افزایش یافته و برخی نمایندگی‌های روسی با کمبود موجودی مواجه شده‌اند؛ به‌طوری‌که برای تأمین محموله‌های جدید هنوز زمان مشخصی اعلام نشده است. فروش خودروهای Kia و Hyundai در روسیه طی ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۶ با رشد ۳۴ درصدی به ۱۰٬۹۰۰ دستگاه رسید که بخش عمده آن از طریق واردات موازی انجام شده است. توسان یکی از محبوب‌ترین مدل‌هاست و یک دستگاه Tucson Prime مدل ۲۰۲۶ با موتور ۲ لیتری ۱۵۰ اسب‌بخاری، گیربکس ۶ سرعته اتوماتیک و چهارچرخ محرک در روسیه ۵.۸۵ میلیون روبل قیمت دارد، در حالی که همین تیپ در قزاقستان در یک پیشنهاد ویژه حدود ۱۵ میلیون تنگه قیمت‌گذاری شده است.

در مقابل، Hyundai Tucson L ساخت چین با موتور ۱.۵ لیتری توربو ۲۰۰ اسب‌بخاری و گیربکس ۸ سرعته، از حدود ۴.۲ میلیون روبل عرضه می‌شود و بنابراین ارزان‌تر از نمونه قزاقستانی است؛ با این حال، تقاضا برای خودروهای مونتاژ قزاقستان همچنان بالاست. کمبود در بازار روسیه فقط به توسان محدود نیست و Kia Seltos نیز با سه برابر شدن فروش به ۲٬۸۰۰ دستگاه در هفت ماه نخست سال مواجه شده است. این وضعیت نشان می‌دهد که تولید و مونتاژ خودرو در قزاقستان می‌تواند علاوه بر تأمین بازار داخلی، ظرفیت صادراتی قابل‌توجهی به بازار روسیه از طریق واردات موازی ایجاد کند.

https://kz.kursiv.media/en/2026-09-02/engk-tank-russia-sees-surging-demand-for-kazakhstan-assembled-hyundai-tucsons/?utm_campaign=endless_feed

ممنوعیت واردات سیب به قزاقستان تا پایان سال 2026 در حمایت از سیب داخلی

قزاقستان با دستور وزارت کشاورزی، از ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ واردات سیب را تا پایان سال ۲۰۲۶ ممنوع کرده است. این ممنوعیت شامل واردات سیب از کشورهای ثالث و همچنین کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و با همه شیوه‌های حمل‌ونقل می‌شود و تنها ترانزیت از این محدودیت مستثنی است. با این حال، سیب‌هایی که پیش از ۳ سپتامبر در کشور مبدأ تحت رویه گمرکی صادرات قرار گرفته‌اند، امکان ورود به قزاقستان را دارند؛ همچنین سیب‌هایی که پیش از اجرای ممنوعیت عملاً وارد خاک قزاقستان شده یا در انبارهای موقت بوده‌اند، می‌توانند وارد بازار شوند.

هدف اصلی این اقدام، طبق توضیح قبلی وزارت کشاورزی، حمایت از تولیدکنندگان داخلی سیب و تضمین بازار فروش محصول داخلی است. بنابراین این تصمیم عملاً از یک سیاست حمایتی برای باغداران قزاقستان حکایت دارد و می‌تواند در کوتاه‌مدت موجب کاهش رقابت سیب وارداتی، افزایش سهم تولید داخلی و احتمالاً فشار صعودی بر قیمت سیب در صورت کمبود عرضه شود.

https://eldala.kz/novosti/ovoshchi-i-frukty/25474-kazahstan-vvel-zapret-na-vvoz-yablok

صادرات کلزای قزاقستان بیش از دو برابر شده است

صادرات دانه کلزا (راپس) قزاقستان در ۱۱ ماه نخست سال بازاری ۲۰۲۵/۲۶، یعنی از سپتامبر ۲۰۲۵ تا ژوئیه ۲۰۲۶، به ۲۶۵.۸ هزار تن رسید که ۲.۲ برابر مدت مشابه سال قبل است؛ این بالاترین عملکرد صادراتی کلزا در تاریخ قزاقستان محسوب می‌شود. روسیه با ۶۶.۱ هزار تن و سهم حدود ۲۵ درصد بزرگ‌ترین خریدار بود؛ صادرات به چین با رشد ۷.۹۴ برابری به ۴۲.۹ هزار تن، به لتونی ۴۱.۶ هزار تن و به ازبکستان با رشد ۲۸.۳ برابری به ۲۵.۵ هزار تن رسید. اتحادیه غلات قزاقستان پیش‌بینی می‌کند صادرات کلزا در کل سال بازاری جاری به حدود ۳۰۰ هزار تن برسد.

نکته قابل توجه اینکه هم‌زمان صادرات بذر کتان نیز رکورد تاریخی زده و در ۱۱ ماه نخست سال بازاری به ۱.۲۲۳ میلیون تن رسیده که ۲.۴۲ برابر سال قبل است؛ پیش‌بینی می‌شود این رقم تا پایان فصل به ۱.۲۸ میلیون تن برسد. این آمار نشان‌دهنده رشد سریع جایگاه قزاقستان در صادرات دانه‌های روغنی، به‌ویژه در بازارهای چین، روسیه و اتحادیه اروپا است.

https://https://eldala.kz/novosti/ovoshchi-i-frukty/25474-kazahstan-vvel-zapret-na-vvoz-yablokeldala.kz/novosti/maslichnye/25470

 محصولات شرکت‌های آستانه به کدام کشورها صادر می‌شود؟

صادرات محصولات شرکت‌های شهر آستانه در سال ۲۰۲۶ رشد قابل‌توجهی داشته است. در ۷ ماه نخست سال، ارزش صادرات محصولات شرکت‌های آستانه به حدود ۲ میلیارد دلار رسید که در بخش صنایع تبدیلی و تولیدی، صادرات نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۲۸ درصد افزایش داشته است. در همین مدت، حجم تولید صنعتی آستانه به ۲.۵۷ تریلیون تنگه رسید که رشد ۱۱.۳ درصدی را نشان می‌دهد و صنایع تبدیلی با سهم ۹۵ درصدی، معادل ۲.۴ تریلیون تنگه، مهم‌ترین موتور رشد بوده است.

محصولات آستانه در حال حاضر به چین، ترکیه، ایران و کشورهای CIS کشورهای مستقل مشترک‌المنافع صادر می‌شوند. مهم‌ترین اقلام صادراتی شامل لوکوموتیو و الکترووِز، تجهیزات و ماشین‌آلات، محصولات غذایی، مصالح ساختمانی و محصولات پلاستیکی و الکتریکی است. گزارش همچنین تأکید می‌کند که توسعه صنایع ماشین‌سازی، تولید تجهیزات برقی و مصالح ساختمانی و راه‌اندازی واحدهای جدید صنایع غذایی، در حال افزایش ظرفیت تولید داخلی و ارزش افزوده صادراتی آستانه است.

https://kaz.inform.kz/news/elorda-kasporindarinin-onmder-kay-elderge-eksporttaladi-ba7f7745/