پروژه «Suñu Allo Tracteurs» راهبرد جدید سنگال برای مکانیزاسیون کشاورزی، توسعه صنعتی و تقویت حاکمیت غذایی
Suñu Allo Tracteurs به معنای «تراکتورهای ما» یکی از مهمترین برنامههای دولت سنگال در چارچوب چشمانداز سنگال 2050 (Vision Sénégal 2050) محسوب میشود. این پروژه صرفاً یک برنامه تأمین تراکتور نیست، بلکه یک مدل جدید حکمرانی در مکانیزاسیون کشاورزی است که سه هدف راهبردی را همزمان دنبال میکند: 1. افزایش دسترسی کشاورزان، به ویژه بهرهبرداران خرد، به خدمات مکانیزاسیون؛ 2. ایجاد صنعت داخلی مونتاژ و تولید تجهیزات کشاورزی؛ 3. کاهش وابستگی به واردات و تقویت حاکمیت غذایی کشور. برخلاف سیاستهای گذشته که عمدتاً بر خرید و توزیع مستقیم ماشینآلات توسط دولت متمرکز بود، مدل جدید بر ارائه خدمات مکانیزاسیون (Mechanization as a Service)، استفاده از سامانههای واسطهگری (Allo Tracteurs)، مشارکت بخش خصوصی و توسعه صنایع داخلی استوار است. همزمان، دولت سنگال با حذف مالیات بر ارزش افزوده تجهیزات کشاورزی، تخصیص بودجه برای خرید تجهیزات، اعطای تسهیلات اعتباری و حمایت از ایجاد کارخانه مونتاژ تراکتور، تلاش میکند زنجیره ارزش مکانیزاسیون را به یک صنعت ملی تبدیل کند.
بخش کشاورزی حدود 17 درصد تولید ناخالص داخلی سنگال را تشکیل میدهد اما بیش از نیمی از جمعیت کشور به آن وابسته هستند. در دو دهه گذشته، دولت بیش از ۳۰۰ میلیارد فرانک سیفا (462 میلیون یورو) برای خرید ماشین آلات کشاورزی هزینه کرده است، اما نتایج مورد انتظار حاصل نشد. دولت جدید این وضعیت را ناکارآمد ارزیابی کرده و پروژه «Suñu Allo Tracteurs» (تراکتورهای ما) را به عنوان جایگزین معرفی کرده است. مهمترین مشکلات عبارت بودند از:
1) توزیع نامناسب تجهیزات؛
2) نبود نظام نگهداری و تعمیرات؛
3) کمبود قطعات یدکی؛
4)ضعف خدمات پس از فروش؛
5) تمرکز ماشینآلات در دست بهرهبرداران بزرگ؛
6) عدم دسترسی کشاورزان خرد به تراکتور.
شیوه اجرایی پروژه
هسته اصلی پروژه، ایجاد سامانه ارائه خدمات مکانیزاسیون است. در این مدل کشاورز مالک تراکتور نیست؛ تراکتور در مراکز خدمات یا تعاونیها مستقر میشود و کشاورز از طریق سامانه "Allo Tracteurs" درخواست خدمات میدهد. خدمات شخم، کاشت، برداشت و سایر عملیات مکانیزه با تعرفه یارانهای ارائه میشود. این مدل مشابه الگوهای موفق هند، نیجریه و کنیا در توسعه خدمات اشتراکی ماشینآلات کشاورزی است.
هدف اصلی این پروژه، حذف مانع سرمایهگذاری اولیه برای کشاورزان کوچک است. زیرا مزایایی همچون کاهش هزینه تولید، افزایش سرعت عملیات زراعی، کاهش کمبود نیروی کار و افزایش بهرهوری را به دنبال دارد.
این پروژه تنها به بهرهبرداری از تراکتور محدود نیست. دولت در قالب این پروژه به صورت همزمان ایجاد کارخانه مونتاژ تراکتور، خطوط مونتاژ کمباین، تولید ادوات کشاورزی، خدمات تعمیر و نگهداری و تولید قطعات یدکی را دنبال میکند.
کنسرسیوم سنگالی COSIAS با مشارکت شرکتهای SISMAR ،EMG ،CCBM ،Oumou Group و Dias Industries تشکیل شده است. این کنسرسیوم با شرکت ترکیهای Albayrak و شرکت ایتالیایی FederUnacoma برای انتقال فناوری همکاریهای خود را آغاز کرده است.
برای موفقیت این پروژه، دولت سنگال اقدامات زیر را انجام داده است:
- حذف مالیات بر ارزش افزوده تجهیزات کشاورزی؛
- اختصاص حدود ۳٫۷ میلیارد فرانک سیفا (5.7 میلیون یورو) برای خرید تجهیزات دامی و پس از برداشت؛
- فروش اعتباری تجهیزات به کشاورزان؛
- حمایت از تولیدکنندگان داخلی.
پروژه Suñu Allo Tracteurs دارای آثار چندبعدی است که موجب افزایش سرعت آمادهسازی زمین، کاهش تلفات، افزایش سطح زیر کشت و بهبود عملکرد محصول خواهد شد. در حال حاضر بخش عمده ماشینآلات کشاورزی وارداتی است. ایجاد مونتاژ داخلی موجب صرفهجویی ارزی، کاهش قیمت تجهیزات، افزایش دسترسی کشاورزان و کاهش زمان تأمین قطعات خواهد شد. این پروژه فرصتهای شغلی در حوزههای مونتاژ، جوشکاری، ماشینکاری، خدمات فنی، تعمیرات، آموزش تکنسینها و فروش و خدمات پس از فروش ایجاد خواهد کرد.
در صورت موفقیت پروژه، زمینه برای توسعه تولید ادوات، ریختهگری، تولید قطعات، لاستیک، سیستمهای هیدرولیک و صنایع فلزی فراهم میشود. از نگاه دولت، مکانیزاسیون یکی از ارکان اصلی تحقق Vision Sénégal 2050 است.
چالشهای پروژه
با وجود ظرفیتهای بالا، اجرای پروژه با چالشهای زیر همراه است:
1) محدود بودن توان صنعتی داخلی؛
2) وابستگی اولیه به واردات قطعات؛
3) نیاز به آموزش گسترده اپراتورها و تعمیرکاران؛
4) تأمین مالی پایدار؛
5) نگهداری مناسب ماشینآلات؛
6) توسعه شبکه خدمات پس از فروش در مناطق روستایی؛
7) مدیریت شفاف سامانه تخصیص خدمات.
در صورت عدم رفع این چالشها، احتمال تکرار مشکلات برنامههای گذشته وجود دارد.
پروژه Suñu Allo Tracteurs بیانگر تغییر اساسی در سیاستهای کشاورزی سنگال است. این طرح از رویکرد سنتی مبتنی بر توزیع ماشینآلات به سمت ایجاد یک اکوسیستم پایدار خدمات مکانیزاسیون و توسعه صنعتی حرکت کرده است. در صورت اجرای موفق، این پروژه میتواند بهرهوری کشاورزی را افزایش دهد، هزینه تولید را کاهش دهد، اشتغال صنعتی ایجاد کند، وابستگی به واردات تجهیزات را کاهش دهد و جایگاه سنگال را به عنوان یکی از مراکز تولید و مونتاژ ماشینآلات کشاورزی در غرب آفریقا تقویت کند. با این حال، تحقق این اهداف مستلزم سرمایهگذاری مستمر، انتقال فناوری، توسعه مهارتهای فنی، ایجاد شبکه خدمات پس از فروش و مشارکت مؤثر بخش خصوصی است.
https://www.sunuallotracteur.com/
lesoleil.sn/actualites/economie/assemblage-de-tracteurs-le-senegal-veut-batir-une-filiere-industrielle-agricole
agropasteur.com/tournee-economique-a-kolda-lancement-du-projet-sunu-allo-tracteurs-pour-accelerer-la-mecanisation-agricole-une-volonte-politique-forte-et-une-nouvelle-approche-de-la-modernisation-agr