تاثیرات جنگ در غرب آسیا بر بازار سرمایه‌ اتریش

بانک مرکزی اتریش پیش‌بینی رشد تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۶ را از 0.8 درصد (پیش‌بینی دسامبر ۲۰۲۵) به 0.5 درصد کاهش داده است. تورم نیز تحت تأثیر مستقیم جنگ، برای ۲۰۲۶، حدود 2.7 درصد ارزیابی می‌شود که تقریباً 0.6 درصد آن مستقیماً ناشی از افزایش قیمت کالاهای اساسی به دلیل جنگ است؛ این تورم تا ماه می ۲۰۲۶ به بیش از ۳ درصد خواهد رسید و سپس به تدریج کاهش می‌یابد. در سناریوهای بدبینانه (مانند تشدید جنگ و حفظ قیمت بالای نفت و گاز)، رشد اقتصادی می‌تواند به 0.2 درصد کاهش یابد یا حتی به رکود خفیف منجر شود و تورم به 3.8 یا حتی 4.2 درصد برسد. با این حال بانک مرکزی، انتظار دارد که با کاهش سریع قیمت کالاها در نیمه دوم ۲۰۲۶، اختلال فعلی موقتی باشد و اقتصاد دوباره به مسیر رشد بازگردد.

از منظر اقتصادی، جریان نقدینگی در زمان تنش‌های نظامی‌بر اساس تغییر اولویت از رشد به بقا، بازتوزیع می‌شود. در این فضا، سرمایه‌گذاران پول خود را از بخش‌های مصرفی و خدماتی خارج کرده و به سمت صنایع دفاعی (به دلیل تضمین سفارشات دولتی و ردیف‌های بودجه نظامی)، غول‌های فناوری (به دلیل نقدینگی بالا و نقش حیاتی در زیرساخت‌های امنیتی و سایبری) و بخش انرژی به دلیل اختلال ایجاد شده در مسیرهای حمل و نقل و نگرانی از کاهش تولیدات هدایت می‌کنند. این شرکت‌ها به عنوان پناهگاه‌های امن عمل می‌کنند؛ چراکه سایر بخش های بازار با رکود ناشی از جنگ دست و پنجه نرم می‌کنند. تقاضا برای محصولات دفاعی و تکنولوژی‌های پیشرفته نه تنها کاهش نمی‌یابد، بلکه به دلیل ضرورت‌های استراتژیک، با جهش قیمتی و قراردادهای کلان مواجه می‌شود.

تحلیل‌های منتشرشده توسط یکی از شرکت‌های کارگزاری در حوزه سرمایه‌گذاری به نام فلتکس[1] نشان می‌دهد که معاملات مشتریان اتریشی از زمان آغاز جنگ رمضان به شدت افزایش یافته است. بیشترین جایی که اثرات جنگ در غرب آسیا مشهود شده بازار انرژی و در نتیجه قیمت سوخت است. در کشوری مانند اتریش که به سرزمین خودرو مشهور است و بیش از ۵ میلیون خودرو شخصی در آن وجود، افزایش قیمت سوخت به دلیل جنگ رمضان به طور ویژه باعث نگرانی شده است.

اما در عین حال این وضعیت جنگی برای بسیاری از اتریشی‌های فعال در بازار سرمایه‌،‌ فرصت جدیدی را ایجاد کرده است. در واقع در کنار نگرانی‌ها، فعالین بازار سهام سعی‌ می‌کنند با تصمیم‌های متفاوت، از این دارایی‌های خود محافظت و حتی از این وضعیت سود ببرند. به نظر می رسد برخی سرمایه‌گذاران خصوصی اتریشی به‌طور غیرمستقیم از درگیری‌ها در خاورمیانه سود می‌برند. چنانچه تحلیل های اخیر نشان می‌دهد، در تحرکات بازار اتریش از زمان آغاز جنگ در 9 اسفند، حدود 400 هزار مشتری، عمدتاً در حوزه نفت، فناوری و سلاح سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

روند کلی بازار بورس پس از جنگ رمضان

شاخص بورس اتریش با شروع جنگ و جهش قیمت نفت، سریعاً واکنش منفی نشان داد و در طول دو هفته اول مارس به طور مداوم افت کرد. شاخص در ۲۰ مارس به پایین‌ترین سطح سال (5194) رسید و حتی در برخی ساعات تا 5000 هم افت کرد. در روزهای بعد با انتشار اخبار امیدوارکننده درباره احتمال مذاکرات اسلام آباد، شاخص بهبود پیدا کرد و مثلاً در ۲۵ مارس بیش از ۲٫۵۸ درصد رشد داشت، اما در مجموع تا ۲۶ مارس به 5366 رسید که حدود 5.9 درصد افت خالص نسبت به سطح پیش از جنگ را نشان می دهد. عملکرد ماهانه مارس حدود منفی 6 تا 7 درصد بوده، هرچند که نسبت به سال قبل هنوز مثبت است.

روند شاخص بورس اتریش طی 1 ماه اخیر(تأثیرات اقتصادی جنگ)

بانک مرکزی اتریش در گزارش مورخ 4 فروردین خود اعلام کرد که جنگ خاورمیانه چشم‌انداز اقتصادی اتریش را تیره‌تر کرده است. بر این اساس، اقتصاد اتریش که پس از رکود دوساله، در سال ۲۰۲۵ شاهد رشد 0.7 درصدی و در ابتدای سال ۲۰۲۶ نیز با نشانه‌های رشد مثبت مواجه بود، از آغاز جنگ رمضان و افزایش شدید قیمت انرژی و نااطمینانی ناشی از آن، با چالش هایی در تحقق رشد اقتصادی روبرو شده است. بانک مرکزی پیش‌بینی رشد تولید ناخالص داخلی اتریش برای سال ۲۰۲۶ را از 0.8 درصد (پیش‌بینی دسامبر ۲۰۲۵) به 0.5 درصد کاهش داده و انتظار دارد این رشد در سال‌های ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ به ترتیب به 1 و 1.1 درصد برسد.

تورم نیز تحت تأثیر مستقیم جنگ قرار گرفته است و ارزیابی بانک مرکزی این است که در سال ۲۰۲۶ به 2.7 درصد برسد که حدود 0.6 درصد آن مستقیماً ناشی از افزایش قیمت کالاهای اساسی به دلیل جنگ است؛ این تورم تا ماه می ۲۰۲۶ به بیش از ۳ درصد خواهد رسید و سپس به تدریج کاهش می‌یابد. نرخ بیکاری در سطح ۷٫۵ درصد ثابت خواهد ماند. وضعیت مالی دولت اتریش نیز تقریباً بدون تغییر عمده نسبت به پیش‌بینی قبلی است. کسری بودجه برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ در حدود 4.2 تا ۴.۴ درصد از تولید ناخالص داخلی باقی می‌ماند.

مارتین کوخر، رئیس بانک مرکزی تأکید کرده که مسیر آینده جنگ و تأثیر آن بر قیمت انرژی، بازارهای مالی و اعتماد اقتصادی همچنان بسیار نامطمئن است. در سناریوهای بدبینانه (مانند تشدید جنگ و حفظ قیمت بالای نفت و گاز)، رشد اقتصادی می‌تواند به 0.2 درصد کاهش یابد یا حتی به رکود خفیف (منفی 0.2 درصد) منجر شود و تورم به 3.8 یا حتی 4.2 درصد برسد. با این حال بانک مرکزی، انتظار دارد که با کاهش سریع قیمت کالاها در نیمه دوم ۲۰۲۶، اختلال فعلی موقتی باشد و اقتصاد دوباره به مسیر رشد بازگردد.

 

تأثیر سکوهای پیش بینی و شرط بندی

در حالی که تحلیل‌های کلاسیک بورسی بر متغیرهای بنیادی مانند سودآوری و... تمرکز دارند، بازارهای پیش‌بینی[2] بر اساس «ارزش انتظاری» ناشی از یک شوک خارجی عمل می‌کنند. در این فضا، هر معامله‌گر در واقع نقش یک سنسور اطلاعاتی را ایفا می‌کند که با به مخاطره انداختن سرمایه خود، محتمل ترین تخمین را از وقوع جنگ ارائه می‌دهد. این مکانیسم باعث می‌شود قیمت‌ها در بورس نه بر مبنای عملکرد درونی شرکت‌ها، بلکه به عنوان تابعی از نوسانات لحظه‌ای این احتمالات جابه‌جا شوند؛ به طوری که بورس از یک بازار سرمایه‌محور به یک «بازار اطلاعات‌محور» تغییر ماهیت می‌دهد. در واقع، بازارهای پیش‌بینی با ایجاد یک «سیگنال پیشرو»، پیش از آنکه واقعه‌ای رخ دهد، قیمت‌ها را به سمت تعادل‌های جدید (و اغلب نزولی) سوق می‌دهند و بورس را به بازتاب‌دهنده لحظه‌ایِ ترس‌ها و امیدهای سیاسی تبدیل می‌کنند که لزوماً با واقعیت‌های عملیاتی بنگاه‌های اقتصادی همخوانی ندارد. این روند به معنای غلبه «نااطمینانی ژئوپلیتیک» بر «عقلانیت مالی» است که منجر به خروج انبوه سرمایه از دارایی‌های ریسک پذیر و هجوم به دارایی‌های امن می‌شود. در این سناریو، ترازنامه شرکت‌ها عملاً کارکرد خود را در قیمت‌گذاری از دست می‌دهند، زیرا ریسکِ جنگ، تمامی تحلیل‌های جریان نقدینگی آتی را بی‌اعتبار می‌کند.

تغییر الگوی رفتاری سرمایه گذاران خرد

رفتار سرمایه‌گذاران خرد اتریشی نشان‌دهنده یک تغییر الگوی فرهنگی در مدیریت ثروت است. اتریشی‌ها به طور سنتی، به داشتن پس‌اندازهای بانکی کم‌ریسک متمایل بودند و این کشور برای دهه‌ها یکی از بالاترین نرخ‌های پس‌انداز نقدی اروپا  را به خود اختصاص داده بود. اما پس از تجربه بحران‌های متوالی (کووید، جنگ اوکراین و حالا جنگ رمضان) و در نتیجه یک تورم مزمن، بخش بزرگی از جامعه به سمت کارگزاری‌های نوین مانند فلتکس روی آورده است. طبق آمارهای رسمی، نرخ مشارکت مستقیم و غیرمستقیم در سهام از حدود 20 درصد در ۲۰۱۹ به بیش از 30 درصد در سال 2026 رسیده و تقریباً از هر 20 درصد از افرادی که هیچ اوراق بهاداری ندارند، یک نفر علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری است.

نکته متناقض اینجاست که در کشوری با وضعیت بی‌طرفی نظامی دائم، سرمایه‌گذاران خرد برای حفظ ارزش دارایی خود در برابر تورمِ ناشی از جنگ، به خرید سهام شرکت‌های بزرگ تسلیحاتی جهان و سیستم‌های دفاعی پناه برده‌اند و در نتیجه، سهام شرکت های نظامی مانند Rheinmetall آلمانی،Leonardo  ایتالیایی و Lockheed Martin  آمریکایی در زمره محبوب ترین‌های بازار قرار گرفته است. گزارش‌های بازار نیز نشان می‌دهد جریان سرمایه خرد به سمت صندوق های سرمایه‌گذاری مشترک[3] در صنایع دفاعی رشد قابل‌توجهی داشته است. اما باید دانست که این رویکرد، تنها واکنشی نسبت به تورم و نااطمینانی ژئوپلیتیک است و نه یک موضع گیری سیاسی یا ایدئولوژیک.

 

تلاش برای کاهش تبعات اقتصادی جنگ

تردیدی نیست که برندگان اصلی جنگ در خاورمیانه، سهام‌داران شرکت‌های نفت و گاز هستند. از زمان شروع جنگ، حجم سرمایه‌گذاری در این بخش حدود ۱۲ درصد افزایش یافته است. این افزایش را می‌توان عمدتاً به دلیل بالا رفتن قیمت نفت دانست که رشد ارزش سهام این صنایع در بورس را به دنبال داشته است. از طرف دیگر، بخش‌های مصرفی و گردشگری متضرر شدند. با این حال، این تنها تمام واقعیت نیست. سرمایه‌ گذاری مشتریان اتریشی فلتکس در سهام کنسرسیوم نفت و گاز اتریش[4] (یعنی در بازار داخلی اتریش)، طی دو هفته اول مارس، ۹ درصد افزایش یافته است. در همان بازه زمانی، قیمت سهام این شرکت ۷ درصد رشد کرده که نشان می‌دهد پس از آغاز جنگ رمضان، خریدها به‌طور فعال جریان داشته است. به علاوه، سرمایه‌گذاری اتریشی‌ها در شرکت‌های بزرگ جهانی انرژی حتی افزایش بیشتری داشته است. به‌عنوان نمونه میزان سرمایه‌گذاری اتریشی‌ها در سهام شرکت شل[5] حدود 14 درصد و در شرکت بی‌پی[6] حدود 15 درصد رشد داشته است.

بر اساس آمار شرکت فلتکس، به طور کلی از زمان آغاز جنگ رمضان فعالیت مشتریان در بازار افزایش زیادی داشته است. از 1 تا 13 مارس، تقریباً 600 هزار معامله انجام شده، که این تعداد از تعداد معاملاتی طی 4 ماه کامل (به طور مجزا) در سال 2025 بیشتر است. 

در بین سه حوزه‌ای که از آن‌ها نام برده شد یعنی فناوری، نفت و سلاح، حوزه فناوری در بازار سرمایه اتریش در صدر قرار داشته است. تقریباً یک‌سوم از سرمایه‌گذاری‌ها تا اواسط ماه مارس در سهام شرکت‌های فناوری بود. از حیث حجم سرمایه‌گذاری اتریشی‌ها، بیشترین افزایش در مورد شرکت اوراکل[7] رخ داده است. تنها در نیمه نخست ماه مارس، 20 درصد افزایش سرمایه‌گذاری در این شرکت ثبت شده است. سرمایه‌گذاری بر شرکت استرالیایی تولیدکننده سیستم‌های ضد پهپاد دراون‌شیلد[8] نیز 17 درصد افزایش را شاهد بوده است. در این میان، سه غول فناوری انویدیا، آلفابت و اپل[9] با افزایش دو درصدی، بالاترین سود را برای سهام داران اتریشی به همراه داشته اند. در اثر تحولات منطقه خاورمیانه، برخلاف بخش های دفاعی، فناوری و انرژی، برخی از حوزه‌ها با ضررهای قابل توجهی مواجه شده‌اند، مانند صنعت ساختمان با منفی ۱۲ درصد، املاک با منفی ۸ درصد و بانک‌ها با منفی ۶ درصد.

سایر گزینه‌های پیش روی فعالان بازار

مارتین لوک[10] کارشناس بازار سرمایه معتقد است که در شرایط اینچنینی سرمایه­گذاران باید بر روی اوراق قرضه دولتی بیشتر سرمایه­گذاری کنند. بنابراین سرمایه­گذاری بر اوراق قرضه در کشورهای مختلف و تنوع بخشی به آن برای سرمایه­گذاری مفید است. برای سرمایه­گذاران در اتریش توجه و تنوع در اوراق قرضه دولتی و توجه به اوراق قرضه فرانسه و ایتالیا می­تواند مفید باشد. البته با توجه به کسری بودجه بالای فرانسه و عدم امکان سریع حل این مشکل احتمال نوسانات شدید قیمتی وجود دارد.

اما علاوه ­بر سرمایه­گذاری بر اوراق قرضه دولتی در اروپا، سرمایه­گذاری بلندمدت در چین هم می­تواند جذاب باشد. در این کشور اکنون شرکت‌های قدرتمندی در حوزه فناوری و زیست‌فناوری شکل گرفته‌اند و فضای آزادی اقتصادی برای فعالیت شرکت‌ها نیز افزایش یافته است.

در مقابل، برخی مداخلات برنامه‌ریزی‌شده دولت آمریکا در بازار جای انتقاد دارد. از جمله این اقدامات می‌توان به احتمال ممنوعیت بازخرید سهام توسط شرکت‌های صنایع دفاعی یا تلاش برای محدود کردن نرخ بهره شرکت‌های کارت اعتباری اشاره کرد. به باور او چنین مداخلاتی می‌تواند در نهایت نتیجه‌ای معکوس داشته باشد.

منابع

War in the Middle East clouds economic outlook for Austria, available at: https://www.oenb.at/en/Media/Press-Archives/2026/20260324.html

Austrian "Aktienbarometer": Survey on securities ownership, available at: https://www.wienerborse.at/en/listing/shares/investors/aktienbarometer/

War in Iran: Austrians continue to invest in tech, oil and weapons, available at: https://www.derstandard.at/story/3000000313890/krieg-im-iran-oesterreicher-investieren-weiter-gern-in-tech-oel-und-waffen

Why the Iran war is hitting Europe particularly hard, available at: https://www.diepresse.com/20667091/warum-der-iran-krieg-europa-besonders-trifft

War by the end of the month, yes or no: Bets on world political events are booming available at: https://www.derstandard.at/story/3000000307674/krieg-bis-monatsende-ja-oder-nein-wetten-auf-weltpolitische-ereignisse-boomen

[1] Flatex 

[2]  مانند Polymarket و Kalshi

[3] ETF

[4] OMV

[5] Shell

[6] British Petroleum

[7] Oracle

[8] Drone Shield

[9] Nvidia, Alphabet, Apple

[10] Martin Lück