صنعت داروسازی ایتالیا در سال 2025

صنعت داروسازی ایتالیا در سال ۲۰۲۵ جایگاه خود را به عنوان یکی از صنایع استراتژیک ایتالیا تثبیت کرده و با ثبت رکوردهای جدید در صادرات (۵۸.۸ میلیارد یورو در ده ماه نخست ۲۰۲۵ با رشد ۳۳.۷ درصدی) نقش محرک کلیدی برای اقتصاد این کشور ایفا می‌کند. پیش‌بینی می‌شود صادرات داروی ایتالیا تا پایان ۲۰۲۵ از ۷۰ میلیارد یورو فراتر رود. سرمایه‌گذاری ۴ میلیارد یورویی در سال 2024 (شامل ۲.۳ میلیارد یورو در تحقیق و توسعه با رشد ۴۴ درصدی از ۲۰۱۹) و اشتغال مستقیم ۷۱ هزار نفر (با ۴۵ درصد مشارکت زنان) نشان‌دهنده پویایی و پایداری این بخش در اقتصاد ایتالیا است.

چشم‌انداز جهانی صنعت داروسازی:

          صنعت داروسازی در سطح جهانی به عنوان یکی از استراتژیک‌ترین بخش‌ها برای سرمایه‌گذاری و به طور خاص سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه (R&D) شناخته می‌شود. رشد تقاضا در سراسر جهان این حوزه را به یک زمینه جذاب برای سرمایه‌گذاری تبدیل کرده است. ارزش بازار جهانی دارو در سال ۲۰۲۴ به بیش از ۱,۴۱۳ میلیارد یورو رسیده است. پیش‌بینی می‌شود این بازار با نرخ رشد متوسط سالانه بین ۵ تا ۸ درصد تا سال ۲۰۲۹ به حدود ۲,۰۰۰ میلیارد یورو افزایش یابد.

           آمریکای شمالی با سهم ۵۴.۸ درصدی، بزرگ‌ترین بخش بازار جهانی را به خود اختصاص داده است و پس از آن اروپا با ۲۲.۷ درصد و چین با ۷.۱ درصد قرار دارند. ایتالیا با حدود ۳ درصد از درآمد جهانی، رتبه هفتم را در رده‌بندی جهانی کسب کرده است. رشد تقاضا در اقتصادهای نوظهور سریع‌تر از اقتصادهای پیشرفته پیش می‌رود. داروهای تخصصی و نوآورانه سهم فزاینده‌ای از بازار را اشغال می‌کنند و علوم زیستی به سمت سلامت دقیق (Precision Health) حرکت می‌کنند که بر پیشگیری بهتر، تشخیص دقیق‌تر و درمان‌های هدفمند تمرکز دارد.

  تجارت صنعت داروسازی ایتالیا

          ایتالیا یکی از بازیگران اصلی در تولید دارو در سطح اتحادیه اروپا است و بعضا در برخی از زمینه‌های خاص رهبری جهانی دارد. ایتالیا در کنار آلمان و فرانسه، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان دارو در اتحادیه اروپا محسوب می‌شود. انجمن صنعت داروسازی ایتالیا (Farmindustria) در سال ۲۰۲۴ رکوردهای جدیدی در تولید و صادرات ثبت کرده است، اما با فشارهای نظارتی داخلی و اروپایی روبرو است که کارشناسان بر لزوم اصلاحات فوری تأکید دارند. ارزش صادرات ایتالیا در سال ۲۰۲۴ به ۵۴ میلیارد یورو بالغ شده است. در ده ماه نخست سال ۲۰۲۵، صادرات دارویی به ۵۸.۸ میلیارد یورو افزایش یافته که نسبت به سال ۲۰۲۴ رشد ۳۳.۷ درصدی را نشان می‌دهد. پیش‌بینی می‌شود صادرات تا پایان سال ۲۰۲۵ از مرز ۷۰ میلیارد یورو عبور کند.

          این بخش اولین بخش تولیدی ایتالیا از نظر نرخ رشد صادرات محسوب می‌شود. مازاد تجاری داروها و واکسن‌ها در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۱ میلیارد یورو بوده و در رتبه اول مازاد تجاری قرار دارد. در یک بازه ده ساله، صادرات محصولات دارویی ایتالیا ۱۵۷ درصد افزایش یافته که از میانگین اتحادیه اروپا با ۱۳۷ درصد بیشتر است. بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴، ایتالیا از نظر رشد ارزشی صادرات داروها، دومین کشور در جهان بوده است. سهم صادرات دارویی از کل صادرات تولیدی ایتالیا از ۳.۵ درصد در سال ۲۰۰۰ به ۹.۱ درصد در سال ۲۰۲۴ و ۱۱.۵ درصد در سال ۲۰۲۵ رسیده است.

مقاصد اصلی صادرات و نرخ رشد آنها در ۱۰ ماهه اول سال ۲۰۲۵ به شرح زیر است:

مقصد	سهم از کل صادرات	نرخ رشد (۱۰ ماهه ۲۰۲۵)
اتحادیه اروپا	۴۷ درصد	۳۳ درصد
ایالات متحده	۲۳ درصد	۶۱درصد
سوئیس	۱۴ درصد	۱۱ درصد
بریتانیا	۳ درصد	۴۴ درصد
چین	۲ درصد	۲۸ درصد

 

          ۴۷ درصد از صادرات داروی ایتالیا به کشورهای اتحادیه اروپا انجام می‌شود که در ده ماه نخست ۲۰۲۵ رشد ۳۳ درصدی داشته است و ۲۳ درصد به ایالات متحده که رشد ۶۱ درصدی را تجربه کرده است.

  تحقیق و توسعه و نوآوری در صنعت داروسازی ایتالیا:

          سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه (R&D)، ستون فقرات صنعت داروسازی ایتالیا است و این کشور را به یک مرکز نوآوری در سطح اروپا تبدیل کرده است. در سال ۲۰۲۴، شرکت‌های دارویی در ایتالیا ۲.۳ میلیارد یورو در تحقیق و توسعه سرمایه‌گذاری کرده‌اند. این رقم رشد ۴۴ درصدی نسبت به سال ۲۰۱۹ را نشان می‌دهد. تعداد کارکنان بخش تحقیق و توسعه به ۷,۲۵۰ نفر رسیده که ۱۰ درصد از کل کارکنان این صنعت را شامل می‌شود. زنان با ۵۳ درصد، اکثریت کارکنان این بخش را تشکیل می‌دهند.

          حدود ۹۰ درصد از شرکت‌های دارویی نوآور به شمار می‌روند. ایتالیا نقش مهم و رو به رشدی در مطالعات بالینی دارد. شرکت‌های دارویی سالانه بیش از ۸۰۰ میلیون یورو در این حوزه سرمایه‌گذاری می‌کنند. بر اساس مطالعه مؤسسه ALTEMS، هر یورو سرمایه‌گذاری شده در مطالعات بالینی، سودی معادل ۳ یورو برای نظام سلامت ملی ایتالیا (Servizio Sanitario Nazionale - SSN) به همراه دارد که از طریق کاهش هزینه‌های مستقیم مانند بستری و غیرمستقیم مانند تأمین دارو حاصل می‌شود.

           در سال ۲۰۲۳، بیشترین مطالعات بالینی به ترتیب در حوزه‌های انکولوژی با ۳۵ درصد، بیماری‌های سیستم عصبی با ۱۱ درصد و بیماری‌های سیستم ایمنی با ۸.۵ درصد انجام شده است. به طور متوسط در سه سال اخیر، ۳۴ درصد از مطالعات بالینی بر روی داروهای بیماری‌های نادر و ۴۵ درصد بر روی داروهای بیوتکنولوژی و درمان‌های پیشرفته متمرکز بوده است. کل سرمایه‌گذاری‌ها در این بخش به ۴ میلیارد یورو می‌رسد که شامل ۱.۷ میلیارد یورو برای تأسیسات با فناوری پیشرفته و ۲.۳ میلیارد یورو در تحقیق و توسعه است. رشد تقاضاهای ثبت اختراع دارویی در ایتالیا در پنج سال گذشته ۳۳ درصد بوده است، در حالی که میانگین کشورهای بزرگ اتحادیه اروپا ۱۸ درصد است.

  اشتغال و تأثیر اجتماعی

          صنعت داروسازی در ایتالیا نه تنها یک موتور اقتصادی، بلکه یک مدل برای اشتغال پایدار و باکیفیت و برابری جنسیتی است. این صنعت در سال ۲۰۲۴ دارای ۷۱,۰۰۰ کارمند مستقیم بوده است. زنان ۴۵ درصد از کل کارکنان را تشکیل می‌دهند که این رقم در مقایسه با میانگین ۲۹ درصد در سایر بخش‌های تولیدی بسیار بالاتر است. این سهم در موقعیت‌های مدیریتی ۴۷ درصد و در بخش تحقیق و توسعه ۵۳ درصد است. در ۵ سال گذشته، تعداد کارکنان زیر ۳۵ سال ۲۱ درصد افزایش یافته و ۸۵ درصد از آنها دارای قرارداد دائمی هستند.

حوزه‌های پیشرو صنعت داروسازی ایتالیا و مهمترین شرکت‌های فعال در هر حوزه

          در ادامه حوزه‌های پیشرو ایتالیا و شرکت های بومی‌که موتور اصلی نوآوری و صادرات ایتالیا هستند در معرفی شده اند. شرکت‌های چندملیتی (مانند GSK یا AstraZeneca) که سایت‌های تولیدی/تحقیقاتی در ایتالیا دارند، فقط اگر نقش کلیدی داشته باشند، ذکر شده است.

الف- آنکولوژی (سرطان‌شناسی):

          سرطان شناسی بزرگ‌ترین حوزه تحقیقاتی و بازار داخلی ایتالیا، با تمرکز بر ایمونو-آنکولوژی، پزشکی دقیق و درمان‌های پیشرفته است.

شرکت‌های پیشرو:

• گروه دارویی منارینی-Menarini Group (فلورانس): با تمرکز روی درمان‌های نوین سرطان.
• شرکت جنتا ساینس-Genenta Science (میلان): ژن‌درمانی برای بیماری‌های مانند تومور های بدخیم مغزی ( GBM ) و سرطان کلیه (renal cell cancer).
• شرکت دومپه فارماچئوتیچی- Dompé Farmaceutici (میلان).

ب- بیماری‌های نادر (Rare Diseases/Orphan Drugs):

یکی از نقاط استراتژیک ایتالیا فعال بودن در حوزه داروهای نادر و تمرکز روی ژن‌درمانی است.

شرکت‌های پیشرو:

• شرکت چیسی فارماچئوتیچی - Chiesi Farmaceutici (پارما).
• شرکت رکورداتی - Recordati (میلان): زیرمجموعه Recordati Rare Diseases؛ تمرکز قوی روی درمان‌های نادر.
• ایتالفارماکو - Italfarmaco (میلان).
• دومپه - Dompé و کدریون - Kedrion: فعال در درمان‌های پلاسمایی.

ج- بیوتکنولوژی و درمان‌های پیشرفته (Biotechnology & ATMPs):

شرکت‌های پیشرو (عمدتاً شرکت های کوچک):

• جنتا ساینس - Genenta Science (میلان).
• آوانتارده بیو- AAVantgarde Bio (میلان).
• آلیا تراپئوتیکس-Alia Therapeutics (ترنتو).
• جنسپایر Genespire.
• سان رافائیل تلتون اینستیتو- San Raffaele Telethon Institute (میلان).

د) واکسن‌ها و بیماری‌های عفونی (Vaccines & Infectious Diseases):

شرکت‌های پیشرو:

• سایت‌های تولیدی GSK (چندملیتی، اما هاب بزرگ در ایتالیا برای واکسن‌ها).
• شرکت های Chiesi و Menarini.

ه) عصب‌شناسی (Neurosciences)، قلبی-عروقی (Cardiovascular) و تنفسی (Respiratory):

          این حوزه از حوزه‌های سنتی با رشد پایدار در ایتالیا به حساب می آید.

شرکت‌های پیشرو:

• Chiesi Farmaceutici.
• Recordati.
• آنجلینی فارما - Angelini Pharma (آنکونا).
• زامبون - Zambon (میلان).

  چالش‌ها و درخواست اصلاحات ساختاری

          مارچلو کاتانی (Marcello Cattani)، رئیس انجمن فارمیندوستریا (Farmindustria) ایتالیا، معتقد است که قوانین ۲۰ سال پیش دیگر با شرایط امروز دنیا سازگار نیستند و باید فوراً و با جسارت تغییر کنند. یکی از مشکلات اصلی، مکانیسمی‌به نام بازپرداخت (Payback) است. در این سیستم، شرکت‌های داروسازی مجبور می‌شوند بخشی از پولی که دولت برای داروها هزینه کرده را به دولت برگردانند (یعنی اگر هزینه داروها از سقف تعیین‌شده بیشتر شود، شرکت‌ها باید تفاوت را جبران کنند. در سال ۲۰۲۵، این مبلغ برای شرکت‌ها به ۲.۳ میلیارد یورو رسیده که برای صنعت بسیار سنگین و غیرقابل تحمل است. صنعت داروسازی ایتالیا درخواست کرده: حداقل این مبلغ به سطح سال ۲۰۲۳ برگردد و از سال ۲۰۲۷ به بعد، این مکانیسم کاملاً حذف شود. دولت ایتالیا در بودجه سال ۲۰۲۶ پیشنهاد داده سقف هزینه‌های دارویی دولتی را کمی (۰.۱ درصد) افزایش دهد تا فشار بازپرداخت کمتر شود.

          هدف بلندمدت دیگر، تدوین یک قانون جامع و واحد برای کل بخش داروسازی است تا قوانین پراکنده و پیچیده فعلی ساده‌تر شوند. قوانین فعلی اتحادیه اروپا هم مورد انتقاد شدید قرار گرفته‌اند؛ به‌خصوص به دلیل سخت‌گیری‌های زیست‌محیطی (ایدئولوژی سبز) و بوروکراسی بیش از حد و ناکارآمد. این قوانین باعث شده شرکت‌های داروسازی تمایل کمتری به سرمایه‌گذاری در اروپا داشته باشند. خطر این است که در سال‌های آینده حدود ۱۰۰ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری از اروپا خارج شود که سهم ایتالیا از این مبلغ حدود ۲۵ میلیارد یورو در ۱۰ سال آینده خواهد بود.

          یکی دیگر از مشکلات بزرگ، تأخیر طولانی در دسترسی بیماران ایتالیایی به داروهای جدید است. بعد از اینکه آژانس دارویی اروپا (EMA) یک داروی جدید را تأیید می‌کند: در آلمان بیماران فقط حدود ۴ ماه بعد به آن دسترسی دارند. اما در ایتالیا به طور متوسط ۱۴.۶ ماه طول می‌کشد. برای حل این مشکلات، اولویت‌های اصلی عبارتند از: سرعت بخشیدن به فرآیند صدور مجوز داروها و تکمیل اصلاحات در آژانس دارویی ایتالیا (AIFA) است.

 

• با وجود دست آوردهایی که صنعت داروی ایتالیا برای اقتصاد این کشور به همراه آورده است،اما تداوم چالش‌های ذکر شده می‌تواند رقابت‌پذیری جهانی این صنعت را کاهش دهد. مکانیسم بازپرداخت سنگین (۲.۳ میلیارد یورو در ۲۰۲۵) نه تنها سودآوری شرکت‌ها را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند نوآوری را کند کرده و سرمایه‌گذاری‌ها را به سمت بازارهای انعطاف‌پذیرتر مانند آسیا سوق دهد، جایی که مقررات کمتر بوروکراتیک است. تأخیر طولانی در دسترسی به داروها در ایتالیا (۱۴.۶ ماه در مقابل ۴ ماه در آلمان) نشان‌دهنده ناکارآمدی سیستم‌های ایتالیا است.
• از طرف دیگر تعرفه‌های آمریکا، تهدید یک بازار صادراتی کلیدی برای ایتالیا محسوب می‌شود و یک شوک مستقیم به قلب موفقیت صادراتی بخش دارویی ایتالیا است. بازار آمریکا یک مقصد حیاتی است که ۲۳ درصد از کل صادرات دارویی ایتالیا را با ارزشی حدود ۱۳.۷ میلیارد دلار به خود اختصاص داده و رشد چشمگیر ۶۱ درصدی را در سال‌های اخیر تجربه کرده است.
• این چالش‌ها فرصت‌هایی برای کشورهای خارج از اتحادیه ایجاد می‌کند تا با ارائه محیط‌های سرمایه‌گذاری جذاب‌تر، استعدادها و فناوری‌های اروپایی را جذب کنند.
• شرکت‌ها فعال در حوزه دارویی ایتالیا به ویژه Menarini، Chiesi، Recordati بیش از ۷۰-۸۰ درصد صادرات و نوآوری ایتالیایی را تشکیل می‌دهند و اغلب خانواده‌محور هستند.

 مراجع:

https://en.ilsole24ore.com/art/medicines-export-runs-over-30-per-cent-but-eu-ideologies-put-investment-at-risk-AI42kOS

https://www.farmindustria.it/app/uploads/2023/07/LEAFLET-2025_ENG_DEF.pdf

https://www.efpia.eu/media/uj0popel/the-pharmaceutical-industry-in-figures-2025.pdf

https://en.ilsole24ore.com/art/farmindustria-fine-manoeuvre-but-eu-policies-risk-100-billion-AIaSU9R

https://www.sanita33.it/governo-e-parlamento/6692/farmaceutica-cattani-export-oltre-i-70-mld-e-payback-a-quota-2-3-miliardi-servono-riforme-subito.html