سرایت پیامدهای افت صنعت خودروسازی اروپا به سوئیس
صنعت خودروسازی اروپا یکی از سختترین دورههای خود را پشت سر میگذارد. سال ۲۰۲۵ از پیش سالی دشوار بود، اما اکنون نشانهها حاکی از آن است که این صنعت در رقابت جهانی بهطور جدی از قافله عقب مانده است. چین در حال حاضر حدود ۳۷ درصد از کل خودروهای جهان را تولید میکند و به بازیگر مسلط این بازار تبدیل شده است.
برای خودروسازان اروپایی، سال گذشته با فشارهای سنگینی همراه بود. سیاستهای تعرفهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و افت شدید فروش در بازار چین باعث شد سود برندهای محبوب اروپایی و سوئیسی مانند فولکسواگن، بامو، مرسدس و پورشه بهشدت کاهش یابد. این افت تاریخی سود، به از دست رفتن گسترده مشاغل انجامید: تنها در آلمان، بنا بر آمار رسمی، طی یک سال ۵۰ هزار شغل در صنعت خودرو حذف شد.
بیشترین آسیب متوجه شرکتهای قطعهساز بود؛ موضوعی که سوئیس نیز از آن بینصیب نماند. از سپتامبر تاکنون، موجی از خبرهای بد این بخش را دربر گرفته است: شرکت خودرو سازی Presta Thyssenkrupp در اوبرِگِگ آپنزل و لیختناشتاین صدها شغل را حذف کرده و شرکتهایی مانند گروه SFS در فلوایل و Mubea در آربون حتی کارخانههای خود را بهطور کامل تعطیل کردهاند. در مجموع، طی یک سال گذشته نزدیک به هزار شغل در میان تأمینکنندگان قطعات خودرو در سوئیس از بین رفته است.
لابی صنعت خودرو دلیل اصلی این بحران شغلی را تصمیم اتحادیه اروپا برای کنار گذاشتن موتورهای احتراقی میداند؛ تصمیمیکه بروکسل اخیراً از بخشی از آن عقبنشینی کرده است. بر این اساس، پس از سال ۲۰۳۵ نیز خودروهای جدیدِ با انتشاردی اکسید کربن CO₂ میتوانند مجوز تردد بگیرند.
پافشاری بر موتور احتراقی
بیتردید صدها هزار شغل در اروپا به موتورهای احتراقی وابسته است. از سوپاپ و سیلندر گرفته تا پیستون، بسیاری از قطعاتی که امروز در سوئیس و اروپا تولید میشوند، در آیندهای نهچندان دور دیگر کاربردی نخواهند داشت. در عین حال، بسیاری از خودروسازان از عقبنشینی بروکسل نفس راحتی کشیدهاند، زیرا هنوز درآمد حاصل از فروش خودروهای بنزینی و دیزلی، هزینه توسعه خودروهای برقی رقابتی را تأمین میکند.
اما این راهبرد به یک دور باطل شباهت دارد: توسعه همزمان خودروهای بنزینی، دیزلی و هیبریدی میلیاردها دلار هزینه در پی دارد و برای جبران آن، شرکتها ناچارند تعداد زیادی از این خودروها را بفروشند؛ امری که بدون ادامه مجوز فروش در اروپا ممکن نیست. مشکل اینجاست که تقسیم سرمایهگذاری میان دو فناوری، توان رقابت اروپا در برابر چین در حوزه خودروهای برقی را تضعیف میکند. به گفته کارشناسان، خطر آن وجود دارد که خودروسازان اروپایی به سرنوشت شرکتهایی مانند نوکیا یا کداک دچار شوند؛ شرکتهایی که زمانی پیشتاز بازار بودند اما با تغییر فناوری از میدان خارج شدند.
چین؛ چالش بزرگتر از تعرفههای آمریکا
آنچه بیش از هر چیز سرنوشت صنعت خودرو را رقم میزند، تحولات بازار چین به عنوان بزرگترین بازار خودروی جهان است. در سال ۲۰۲۵ تقریباً نیمی از سه خودرو فروخته شده در چین برقی بودند. بدون حضور موفق در بازار خودروهای برقی چین، موفقیت جهانی در این صنعت تقریباً غیرممکن است.
صادرات خودروهای آلمانی به چین تا اکتبر ۲۰۲۵ در مقایسه با سال قبل ۳۵ درصد کاهش یافت. به گفته دانیل هارتمن، اقتصاددان ارشد شرکت مالی n Bantleo، رشد چین بهعنوان بزرگترین تولیدکننده خودروهای برقی، فشار بسیار سنگینتری نسبت به تعرفههای آمریکا بر صنعت خودروی اروپا وارد میکند. به باور کارشناسان، عقبماندگی اروپا تنها به خودروهای برقی محدود نیست، بلکه در حوزه باتری، نرمافزار، خودروهای خودران، روبوتاکسیها و کارخانههای هوشمند نیز دیده میشود.
نمونه بارز این فاصله، کارخانه خودروسازی شیائومی در پکن است؛ جایی که هر ۷۶ ثانیه یک خودروی برقی جدید، با کمک ۷۰۰ ربات و تنها ۲۰ نیروی انسانی، از خط تولید خارج میشود. این سرعت دو برابر و بهرهوری آن سه برابر میانگین صنعت خودرو است.
خطر از دست رفتن ۷۰ هزار شغل
در سال ۲۰۲۵ چین بیش از هر کشور دیگری خودرو تولید و صادر کرد و تا پایان سال حدود 8.6 میلیون خودرو تقریباً دو برابر صادرات آلمان، خودرو صادر کرد. همزمان، برندهای چینی مانند BYD،SAIC Motor و Leap motor برای نخستینبار در اروپا نیز موفق ظاهر شدند. BYD در سوئیس، تنها در کمتر از ۹ ماه، نزدیک به هزار خودرو فروخته است.
هرچند سهم بازار این برندها هنوز محدود است، اما اختلاف قیمت چشمگیر نشان میدهد رقابت در چین بسیار شدیدتر است؛ خودروهای چینی در اروپا تا ۱۵۴ درصد گرانتر از بازار داخلی چین فروخته میشوند.
کارشناسان هشدار میدهند که با تداوم ظرفیت بالای تولید در چین و انتقال بخشی از تولید خودروسازان آلمانی به آمریکا در واکنش به تعرفهها، سهم تولید اروپا در سال ۲۰۲۶ باز هم کاهش خواهد یافت. برآوردها حاکی از آن است که در بدترین حالت، امسال تا ۷۰ هزار شغل دیگر در صنعت خودروی اروپا از بین برود.
با این حال، برخی تحلیلگران امیدوارند که سال ۲۰۲۶ دستکم برای غولهایی مانند فولکسواگن، بامو و مرسدس نقطه عطف باشد و آنها بتوانند پس از برندهای چینی، به مهمترین تولیدکنندگان خودروهای برقی در جهان تبدیل شوند.