وضعیت مالیات مضاعف در برونئی

برونئی دارالسلام به‌عنوان یکی از کشورهای ثروتمند آسیای جنوب شرقی، به‌واسطه درآمدهای کلان نفت و گاز، نظام مالیاتی بسیار ساده‌ای دارد. این کشور با وجود نداشتن مالیات بر درآمد شخصی و بسیاری از انواع مالیات‌های متداول، برای توسعه تجارت خارجی و حمایت از سرمایه‌گذاران، به نظام‌های بین‌المللی مالیاتی متصل شده است. یکی از ابزارهای کلیدی در این مسیر، موافقت‌نامه‌ اجتناب از اخذ مالیات مضاعف[1] (DTAA) می‌باشد.

نظام مالیات بر درآمد شرکت‌ها در برونئی

     برونئی نرخ پایه مالیات بر درآمد شرکت‌ها را ۱۸.۵% تعیین کرده است. این نرخ بر سود خالص شرکت‌ها اعمال می‌شود، یعنی پس از آنکه شرکت‌ها هزینه‌های قابل قبول و کسورات قانونی را از درآمد خود کسر کرده باشند. این نرخ برای تمامی‌شرکت‌ها به جز موارد خاص (مانند شرکت‌های نفت و گاز) اعمال می‌شود. در کنار این نرخ ثابت، برونئی مجموعه‌ای از مشوق‌ها و معافیت‌های مالیاتی جهت جذب سرمایه‌گذاری خارجی ارائه می‌دهد. از جمله این مشوق‌ها، معافیت مالیاتی برای سرمایه‌گذاران در صنایع خاص است که می‌تواند بین ۵ تا ۱۱ سال ادامه داشته باشد. همچنین در خصوص برخی هزینه‌ها از جمله آموزش نیروی انسانی، تحقیق و توسعه (R&D) و فعالیت‌های بازاریابی صادراتی، امکان برخورداری از کسورات مضاعف مالیاتی (Double Deduction)  وجود دارد.

     برخی صنایع خاص که مورد حمایت دولت برونئی قرار دارند، مانند صنایع حلال، فناوری اطلاعات، گردشگری، صنایع کشاورزی و شیلات، و خدمات مالی اسلامی، می‌توانند از مشوق‌های مالیاتی بهره‌مند شوند. این مشوق‌ها شامل معافیت از مالیات بر درآمد، معافیت واردات ماشین‌آلات و تجهیزات، و تسهیلات اداری در فرآیندهای ثبت و تأیید هستند. در کنار این موارد، شایان ذکر است که در برونئی مالیات‌هایی مانند مالیات بر سود سهام، مالیات بر عایدی سرمایه و مالیات بر ارزش‌افزوده وجود ندارد. شرکت‌ها فقط موظف‌اند که حساب‌های مالی خود را به‌صورت سالانه و مطابق با استانداردهای حسابداری بین‌المللی تنظیم و گزارش کنند.

مفهوم اخذ مالیات مضاعف و چالش‌های آن

     اخذ مالیات مضاعف زمانی رخ می‌دهد که یک درآمد مشخص توسط دو کشور به‌طور هم‌زمان مشمول مالیات قرار گیرد؛ برای مثال، اگر یک شرکت در کشوری ثبت شده باشد (بر اساس اقامت) اما از کشور دیگری درآمد کسب کند (بر اساس محل منبع درآمد)، هر دو کشور ممکن است آن درآمد را مشمول مالیات بدانند.

     برای مثال، یک شرکت برونئیایی که در ایران فعالیت اقتصادی انجام می‌دهد ممکن است موظف به پرداخت مالیات بر درآمد هم در ایران (به خاطر محل فعالیت) و هم در برونئی (در صورت وجود سیستم مالیاتی فراگیر) باشد. این وضعیت می‌تواند منجر به هزینه‌های مضاعف برای فعالان اقتصادی شود و انگیزه برای سرمایه‌گذاری بین‌المللی را کاهش دهد.

موافقت‌نامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف  (DTAA)

     موافقت‌نامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف یا به‌اختصار DTAA، نوعی قرارداد دوجانبه میان دولت‌ها است که به‌منظور پیشگیری از دریافت مالیات مضاعف از افراد یا شرکت‌هایی که در دو کشور مختلف درآمد دارند، امضا می‌شود. این موافقت‌نامه‌ها تعیین می‌کنند که هر نوع درآمد خاص (مثلاً سود تجاری، سود سهام، حق امتیاز یا درآمد از کار) تحت چه شرایطی و توسط کدام کشور باید مشمول مالیات شود.

     این موافقت‌نامه‌ها اهداف متعددی را دنبال می‌کنند. اول اینکه با حذف خطر مالیات مضاعف، سرمایه‌گذاران خارجی را تشویق به ورود به بازار کشور هدف می‌کنند. دوم، از فرار مالیاتی بین‌المللی جلوگیری می‌نمایند؛ چراکه معمولاً شامل سازوکارهای تبادل اطلاعات مالی میان کشورها هستند. سوم، روابط اقتصادی و تجاری بین کشورها را تقویت می‌کنند، چون شرکت‌ها با خیال راحت‌تری وارد تعاملات تجاری فرامرزی می‌شوند. و در نهایت، با تعیین مرزهای قانونی و روشن برای مالیات ستانی، اعتماد متقابل میان دولت‌ها و امنیت حقوقی برای فعالان اقتصادی ایجاد می‌شود.

سیاست برونئی درباره اجتناب از مالیات مضاعف

     با وجود نبود مالیات شخصی و مالیات‌های گسترده در داخل کشور، برونئی به‌منظور پشتیبانی از سرمایه‌گذاران خارجی و شرکت‌های برونئیایی در خارج از کشور، اقدام به امضای توافقنامه‌های اجتناب از مالیات مضاعف کرده است. برونئی تاکنون با کشورهای متعددی از جمله سنگاپور، اندونزی، چین، ژاپن، بریتانیا، پاکستان، عمان و قطر موافقت‌نامه DTAA امضاء کرده است. این توافق‌ها به شرکت‌های برونئیایی کمک می‌کنند که در کشورهای دارای نظام مالیاتی سنگین‌تر، با اطمینان بیشتری فعالیت نمایند و مالیات مضاعف پرداخت نکنند.

[1] Double Taxation Avoidance Agreement