بررسی ظرفیت‌های بازار داروی اتیوپی

بازار دارویی اتیوپی با توجه به جمعیت 110 میلیونی این کشور و افزایش تقاضای رو به رشد سالیانه، از پتانسیل بسیار مناسبی برای سرمایه‌گذاری و صادرات برخوردار می‌باشد. طبق مطالعات انجام شده توسط منیوفکچرینگ افریکا اندازه بازار این بخش تا سال 2025 به بیش از 1 میلیارد دلار خواهد رسید. بر اساس چشم انداز 2025 قرار است اتیوپی به یک قطب پیشرو تولید کننده دارو در آفریقا تبدیل گردد و این یکی از نخستین کشورهای آفریقایی است که بدنبال توسعه استراتژی ملی برای تولید محصولات دارویی است.

براساس مطالعه انجام شده توسط Manufacturing Africa[1] فرصت‌هایی برای تولید برخی محصولات دارویی در اتیوپی وجود دارد، بازاری که در حال حاضر تحت سلطه واردات است. تا سال 2025 ارزش بازار داخلی داروی اتیوپی می‌تواند به بیش از 1 میلیارد دلار برسد. انتظار می‌رود این رشد با افزایش پایه درآمد متوسط و شهرنشینی با نرخ سالیانه 5.4 درصد همراه شود که منجر به دسترسی بیشتر به مراقبت‌های بهداشتی در شهرها می‌گردد.

روند رشد بازار دارویی اتیوپی – میلیارد دلار

واردات 65 تا 75 درصد از بازار دارویی اتیوپی را تشکیل می‌دهد و عمدتاً از هند (22 درصد)، هلند (20 درصد) و بلژیک (13 درصد) تأمین می‌شود. محصولات دارویی تمام شده بخش عمده واردات را تشکیل می‌دهند. در سال 2019 حدود 80 درصد از کل محصولات دارویی وارد شده است. محصولات کلیدی وارد شده به اتیوپی عبارتند از:

60٪ - ضد عفونت

9٪ - داروهای سیستم عصب مرکزی

8٪ - آب و الکترولیت‌های پایه اسیدی

5٪ - اختلالات غدد درون ریز و داروهای ضد بارداری

حدود 60 درصد از کل هزینه‌های دارویی در اتیوپی مربوط به بخش عمومی و اجتماعی است و آژانس تأمین داروی اتیوپی (EPSA) را به تنها خریدار قدرتمند در این کشور تبدیل کرده است. محصولات کلیدی خریداری شده در بخش عمومی و اجتماعی، ضد ویروس‌ها و ضد باکتری‌ها هستند. رقابت داخلی با تنها 12 تولید کننده در سطح پایینی قرار دارد که 45 درصد آنها به طور مشترک متعلق به سرمایه‌گذاران بین‌المللی و داخلی است. چین، با دو سرمایه‌گذاری مشترک و یک شرکت با مالکیت کامل در کنار هند با یک سرمایه‌گذاری مشترک و یک شرکت با مالکیت کامل از جمله نیروهای نوظهور در بخش داروسازی اتیوپی هستند.

لیست شرکت‌های عمده تولید کننده دارو در اتیوپی

ردیف	نام شرکت	سال تأسیس	مالکیت	سرمایه‌گذاری اولیه (دلار)	محصولات تولیدی
1	Callila Factory S.C	2003	مشترک بین اتیوپی - هند	6.5 میلیون	ضد فشارخون- آنتی بیوتیک- ضد دیابت- ضد کم خونی و ....
2	Julphar Factory S.C	1992	مشترک بین اتیوپی - امارات		مسکن‌ها – ضد مالاریا- ضد آسم- ضد انگل- ضد سرفه و ...
3	Sino- Ethiopia Africa PLC	2001	مشترک بین اتیوپی - چین	3.7 میلیون	کپسول‌های ژلاتینی
4	East Africa Pharma	1996	مشترک بین اتیوپی- انگلستان	3.3 میلیون	آنتی بیوتیک‌ها- گوارشی- قلبی عروقی- ضد دیابت- آنتی هیستامین‌ها و مسکن‌ها
5	Medsole PLC	2011	اتیوپی		مسکن‌ها- ضد مالاریا- ضد آسم- ضد انگل- ضد سرفه و ...
6	Rx Africa PLC	2006	اتیوپی	5 میلیون	آنتی بیوتیک‌ها- ضد قارچ- گوارشی- ضد التهاب و...
7	Sansheng Pharma	2018	چین	85 میلیون	آنتی بیوتیک‌ها- گوارشی- قلبی عروقی- ضد دیابت- آنتی هستامین‌ها و...
8	Fawes Pharma	1996	اتیوپی	0.6 میلیون	مسکن‌ها- ضد مالاریا- ضد آسم- ضد انگل- ضد سرفه و ...
9	Addis Pharma Factory (ADF)	1992	مشترک بین اتیوپی- انگلستان - فرانسه	10.5 میلیون	آنتی بیوتیک‌ها- گوارشی- قلبی عروقی- ضد دیابت- آنتی هیستامین‌ها و مسکن‌ها
10	Ethiopian Pharma (EPHARM)	1964	اتیوپی	8 میلیون	آنتی بیوتیک‌ها- گوارشی- قلبی عروقی- ضد دیابت- آنتی هیستامین‌ها و مسکن‌ها
11	Pharmacure PLC	1998	اتیوپی	1.2 میلیون	داروهای اصلاح کننده آب و اختلالات الکترولیت‌ها و اسید -باز
12	Glocare Pharma	2022	هند	5 میلیون	انواع قرص و کپسول

 

دولت اتیوپی اقدامات متعددی را برای بهبود این بخش انجام داده است. در این راستا دولت یک استراتژی و برنامه عمل 10 ساله برای تولید دارو تدوین کرده است. پارک صنعتی کیلینتو[2] اولین پارک صنعتی تخصصی آفریقا با مساحت 279 هکتار است که 136 هکتار از زمین آن به تولید دارو اختصاص دارد. این پارک در فاصله 15 کیلومتری از شهر آدیس آبابا، 863 کیلومتری از بندر جیبوتی و 10 دقیقه رانندگی از فرودگاه بین‌المللی بوله[3] آدیس آبابا قرار دارد. در این پارک به سرمایه‌گذاران زمین‌های آماده استفاده با زیرساخت‌ها و تاسیسات مشترک ارائه می‌شود تا امکان راه‌اندازی سریع فراهم شود.

حوزه‌هایی با بهترین فرصت‌ها

بهترین فرصت‌ها متعلق به محصولات دارویی نهایی (FPPs) است که شامل ماده دارویی فعال (API) و ماده جانبی (Excipient) (مواد غیرفعال که به عنوان واسطه برای یک دارو عمل می‌کنند) می‌باشد. بر اساس این مطالعه، نیاز داخلی رو به رشدی برای محصولات دارویی مقرون به صرفه برای پاسخگویی به بار بیماری در اتیوپی وجود دارد. در حالی که ساخت API ها دشوار و تا حد زیادی غیرجذاب است، این کشور می‌تواند به دنبال افزایش تولید FPP و همچنین معرفی تولیدکنندگان علاقه‌مند به تولید مواد جانبی باشد.

مواد دارویی فعال (API)

مواد فعال دارویی (APIs) مولکول‌های دارویی هستند که اثر بیولوژیکی دارند. در حال حاضر هیچ سازنده API در اتیوپی وجود ندارد. این کشور به دلیل پیچیدگی بالایی که مورد نیاز است، تنها به واردات متکی است. این محصول برای همه تولیدات ضروری است، به ویژه به این دلیل که آفریقا فقط دو سازنده API دارد. در این حوزه جذب سرمایه‌گذاران به دلیل نیازهای سرمایه‌گذاری بالا، فقدان قابلیت‌های فناوری و حاشیه‌های سود نسبتاً کم دشوار خواهد بود.

مواد جانبی (Excipients)

مواد جانبی موادی هستند که حلالیت، پایداری و روش آزادسازی دارو در بدن انسان را تعیین می‌کنند. در حال حاضر در اتیوپی تنها یک تولید کننده دولتی با ظرفیت کمی این محصولات را تولید می‌کند. این شرکت به تولید نشاسته‌های دارویی می‌پردازد. مواد جانبی معمولاً 70 تا 90 درصد وزن دارو را به خود اختصاص می‌دهند و بازار اتیوپی در این زمینه عمدتاً متکی به واردات است که نشان دهنده فرصتی برای تأمین کنندگان داخلی است. این یک محصول نسبتاً ارزان و ساده برای تولید است. علاوه بر این، سایر بخش‌ها به تولید نشاسته‌ها علاقه‌مند هستند، به عنوان مثال، صنایع شیمیایی و نساجی.

محصولات دارویی نهایی (FPPs)

محصولات دارویی نهایی (FPPs) ترکیب نهایی محصولاتی مانند قرص، کپسول، مایعات خوراکی و غیره است. در حال حاضر در اتیوپی 10 تولید کننده داخلی وجود دارد که قادر به تولید FPP هستند که تنها چهار مورد از آنها دارای گواهینامه GMP هستند که در مجموع بیش از 20٪ از کل بازار را تشکیل می‌دهند. در این کشور بیش از 200 شرکت واردکننده هستند که 50 تا 60 درصد بازار را به خود اختصاص داده‌اند که نشان دهنده فرصتی قابل توجه برای تأمین کنندگان داخلی است. محصولات دارویی نهایی در مقایسه با API ها و مواد مصرفی، بازده سرمایه‌گذاری بالاتری دارند و از حمایت‌های دولت و قابلیت‌های تولید در محدوده این کشور برخوردار می‌باشند.

اتیوپی به عنوان قطب تولید محصولات دارویی در آفر یقا؟

اتیوپی قادر خواهد بود از طریق شبکه حمل و نقل هوایی مستقر خود، اتیوپین ایرلاین، به بازار بزرگتر آفریقای زیر صحرا صادرات دارو داشته باشد. محصولات دارویی نهایی به دلیل محدودیت در کنترل دما، عمدتاً از طریق هوا حمل می‌شوند. انتظار رشد در هر بخش از بازار دارویی آفریقا، از جمله داروهای با نام تجاری، ژنریک‌ها و داروهای بدون نسخه، وجود دارد. سه عامل ظهور شهرهای بزرگ، گسترش ظرفیت مراقبت‌های بهداشتی و بالندگی محیط کسب و کار در این رشد مؤثر می‌باشند.[4]

کشورهای عمده صادرکننده دارو در آفریقا (سال 2017- میلیون دلار)

• در مقطع فعلی در نتیجه وخامت اوضاع اقتصادی و همچنین اخلال در زنجیره تأمین جهانی، وضعیت کمبود برخی از داروها از جمله مسکن‌ها در بازار اتیوپی تشدید شده است. کاهش ارزش بئر در مقابل دلار نیز سبب شده تا قیمت داروهای وارداتی افزایش یابد. در حال حاضر قیمت هر عدد انسولین وارداتی از دانمارک نسبت به سال قبل دو برابر شده و به 310 بئر (6 دلار) رسیده است. طبق آخرین برآوردهای فدارسیون بین‌المللی دیابت در سال 2017، در حدود 2.5 میلیون دیابتی در اتیوپی زندگی می‌کنند. قیمت هر جفت دستکش پزشکی نیز از 12 بئر به 40 بئر (8 سنت) رسیده است.
• فرآیند واردات و ثبت محصولات دارویی در اتیوپی بسیار پیچیده و زمانبر است و باید استانداردها، دستورالعمل‌ها و الزامات مورد نظر اداره غذا و داروی این کشور رعایت گردد. این روند ممکن است بعضاً تا شش ماه طول بکشد. علیرغم این مسائل با توجه به رشد روز افزون طبقه متوسط و شهرنشینی در این کشور 110 میلیونی که همواره از مشکل کمبود دارو رنج می‌برد، تقاضای موثری بسیار بالایی برای تولید و صادرات انواع محصولات دارویی در این کشور وجود دارد.

[1] - برنامه مورد پشتیبانی وزارت خارجه انگلستان جهت حمایت از سرمایه‌گذاری در بخش تولید آفریقا

[2] - Kilinto

[3] - Bole

[4] - Maritz, Jaco (2022, 31 March), Ethiopia: Potential to capitalise on demand for affordable pharmaceuticals, Available at: https://www.howwemadeitinafrica.com/ethiopia-potential-to-capitalise-on-demand-for-affordable-pharmaceuticals/141966/