کریدور عرب-بالکان؛ فرصت جدید صربستان برای توسعه تجارت و ترانزیت
راه‌اندازی کریدور عرب-بالکان در پایان سپتامبر، فرصت تازه‌ای برای تقویت جایگاه صربستان در شبکه حمل‌ونقل و تجارت میان مصر و جنوب و شرق اروپا فراهم کرده است. این مسیر چندوجهی با اتصال بنادر مصر به سالونیک و عبور از صوفیه و نیش، امکان توسعه خدمات ترانزیت، انبارداری و لجستیک و تسهیل صادرات محصولات صربستان، به‌ویژه در صنایع غذایی و تبدیلی، را فراهم می‌کند. لازم‌الاجرا شدن موافقت‌نامه تجارت آزاد صربستان و مصر از اول سپتامبر ۲۰۲۵ نیز می‌تواند مزایای این مسیر را افزایش دهد. با این حال، تحقق ظرفیت‌های اقتصادی کریدور به عواملی نظیر هزینه و نظم حمل‌ونقل، هماهنگی گمرکی، کاهش زمان توقف در مرزها و استفاده مؤثر از ظرفیت حمل بار در مسیر برگشت وابسته است. در کنار این مسیر، گزینه اتصال از طریق بندر بار در مونته‌نگرو و خط راه‌آهن بار–بلگراد نیز مطرح است، هرچند این مسیر هنوز فاقد برنامه عملیاتی عمومی و شرکت حمل‌ونقل مشخص است. در مجموع، بهره‌برداری مؤثر از این کریدورها می‌تواند به تنوع‌بخشی بازارهای صادراتی صربستان و تقویت نقش این کشور به‌عنوان حلقه اتصال تجاری منطقه کمک کند.
همان‌طور که پروفسور میهایلو رابرنوویچ، کارشناس مدیریت عمومی، توضیح می‌دهد، مسیر جدید از طریق سالونیک، صوفیه و نیش فرصتی را برای صربستان فراهم می‌کند تا علاوه بر ترانزیت کالا، خدمات صادرات، انبارداری و لوجستیک را توسعه دهد. او گفت: «برای تولیدکنندگان ما، اهمیت این مسیر در امکان حمل‌ونقل قابل‌اعتمادتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر به مصر نهفته است. بهره‌برداری از مسیر برگشت نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، یعنی اطمینان از اینکه قطارها و کامیون‌های تحویل کالا، هنگام بازگشت بارگیری‌شده با محصولات صربستان حرکت کنند. پتانسیل خوبی در صنایع غذایی و تبدیلی وجود دارد، اما نتیجه واقعی به هزینه‌های حمل بار، منظم بودن برنامه‌ها و قراردادهای تجاری بستگی خواهد داشت.»در پایان سپتامبر، کریدور جدید عرب-بالکان (ABC) جان گرفت، یک مسیر تجاری متشکل از حمل‌ونقل دریایی، ریلی و جاده‌ای که هدف آن اتصال بنادر مصر به بازارهای جنوب و شرق اروپا است. یکی از مسیرهای کلیدی که از سالونیک، صوفیه و نیش می‌گذرد و صربستان را در یک پیوند حمل‌ونقلی جدید میان مصر و اروپا ادغام می‌کند.
یک فرصت برای صربستان
گسترش پیوندهای حمل‌ونقلی به سمت بالکان، بخشی از استراتژی گسترده‌تر مصر برای ایجاد مسیرهای تجاری و حمل‌ونقلی جدید پس از اختلال در ترافیک کانال سوئز است. قاهره در پی یافتن مسیرهای جایگزین برای اتصال بنادر و بازار خود به اروپا است.
پروفسور رابرنوویچ با تاکید بر این موضوع گفت: «جستجوی مصر برای یافتن مسیرهای تجاری جدید نشان می‌دهد که چگونه اختلال در یک شاهراه استراتژیک می‌تواند اولویت‌های اقتصادی را تغییر دهد. برای صربستان، این فرصتی است تا بازارهای خود را گسترش دهد و اتکا به تعداد محدودی از مقاصد صادراتی را کاهش دهد. موافقت‌نامه تجارت آزاد میان صربستان و مصر که از ۱ سپتامبر ۲۰۲۵ لازم‌الاجرا شده است، دسترسی ترجیحی به بازار بزرگ مصر را برای صربستان فراهم می‌کند، در حالی که مسیر جدید می‌تواند استفاده عملی از این مزایا را تسهیل کند.» او اضافه کرد: «از منظر مدیریت عمومی، هماهنگ‌سازی سیاست تجاری با گمرک، بازرسی‌ها و حمل‌ونقل بسیار حیاتی است. این امر مستلزم اسناد الکترونیکی، کنترل‌های هماهنگ، کاهش زمان انتظار در مرز و اطلاع‌رسانی شفاف به کسب‌وکارها درباره قوانین مبدأ و جدول زمانی کاهش تعرفه‌های گمرکی است. اگر کالاها روزها در انتظار مجوز بمانند، ترجیحات گمرکی بخشی از ارزش خود را از دست می‌دهند. بنابراین، موفقیت باید با رشد صادرات داخلی، تعداد شرکت‌های مشارکت‌کننده و کاهش زمان و هزینه‌های حمل‌ونقل سنجیده شود.»
مسیر از کجا می‌گذرد
نقطه آغاز این مسیر تجاری جدید، بنادر مصر به‌ویژه بندر سعید و اسکندریه است. از آنجا بارها به سالونیک حمل شده و در آنجا به شبکه ریلی منتقل می‌شوند. ادامه حمل‌ونقل در امتداد مسیر کریدور ۱۰ سراسری اروپا، از طریق صوفیه در بلغارستان و نیش در صربستان، و سپس به سمت سایر کشورهای بالکان و بازارهای اتحادیه اروپا انجام می‌شود. راه‌اندازی این مسیر در زمانی صورت می‌گیرد که تجارت میان کشورهای عربی و اتحادیه اروپا در حال رشد است و انتظار می‌رود این پیوند جدید، ارتباطات بازاری را تسهیل کرده و جریان حمل بار را بهبود بخشد.
صربستان در هر دو شاخه
در کنار مسیر تجاری جدید، مسیر دومی نیز وجود دارد که کالاهای مصری می‌توانند از طریق آن به صربستان برسند: از طریق بندر بار در مونته‌نگرو و خط راه‌آهن بلگراد–بار که بلگراد را به کریدور ۱۰ متصل می‌شود. کریدور عرب-بالکان یک ابتکار بخش خصوصی است که در حال حاضر از حمایت شرکت‌های حمل‌ونقل تجاری برخوردار است و مسیر کاملاً مشخصی دارد.
جزئیات مسیر:
مبدأ: کالاها از بنادر مصر (بندر سعید و اسکندریه) حرکت می‌کنند.
بخش دریایی: بارها به سالونیک حمل شده و در آنجا به شبکه ریلی منتقل می‌شوند.
ترانزیت زمینی: حمل‌ونقل در امتداد کریدور ۱۰ سراسری اروپا از طریق صوفیه (بلغارستان) و نیش (صربستان) ادامه می‌یابد.
توزیع نهایی: کالاها از صربستان به سمت سایر کشورهای بالکان و بازارهای اتحادیه اروپا هدایت می‌شوند.
در مقابل، مسیر از طریق بندر بار در حال حاضر بر پایه یک یادداشت تفاهم بین‌دولتی استوار است و فاقد شرکت حمل‌ونقل مشخص یا برنامه حرکتی اعلام‌شده عمومی است. همچنین در پایان ماه ژوئیه، سازمان بنادر اسکندریه و سازمان بنادر مونته‌نگرو یادداشت تفاهم همکاری با هدف ایجاد یک خط دریایی مستقیم میان اسکندریه و بندر بار امضا کردند.
نویسنده: دراگانا پتروویچ
منبع: پایگاه اینترنتی کوریر
https://biznis.kurir.rs/info-biz/10125549/kako-arapsko-balkanski-koridor-menja-privredu-srbije