برگزاری Space Days Kazakhstan 2026- گسترش همکاری‌های فضایی قزاقستان با هدف ایفای نقش محوری در آسیای مرکزی

قزاقستان با توسعه ظرفیت‌های ماهواره‌ای و فضاپیما و تعمیق همکاری‌های منطقه‌ای، در حال تقویت جایگاه خود به‌عنوان یک قطب فضایی در آسیای مرکزی است و همزمان موضوع ایجاد یک آژانس فضایی آسیای مرکزی نیز در حال بررسی است. این رویکرد در جریان Space Days Kazakhstan 2026 که یک مجمع بین‌المللی در آستانه است و از ۷ تا ۹ سپتامبر برگزار می‌شود، مورد تأکید قرار گرفت.

این رویداد نمایندگان دولت، سازمان‌های فضایی، سازمان‌های بین‌المللی، دانشمندان، شرکت‌های فناوری و سرمایه‌گذاران را گرد هم آورده است تا درباره ارتباطات ماهواره‌ای، پایش زمین، هوش مصنوعی و فناوری‌های جدید فضایی گفت‌وگو کنند.

توسعه صنعت فضایی قزاقستان

ژاسلان مادی‌یف، معاون نخست‌وزیر و وزیر هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال قزاقستان، در مراسم افتتاحیه اعلام کرد که اولویت قزاقستان تقویت صنعت فضایی و استفاده بیشتر از زیرساخت‌های فضایی کشور است.

وی تأکید کرد که هدف قزاقستان استفاده از میراث منحصربه‌فرد بایکونور برای توسعه یک صنعت فضایی مدرن و رقابتی است.قزاقستان در حال حاضر زیرساخت‌های ماهواره‌ای خود را نوسازی کرده و ظرفیت‌های خود را در زمینه پایش زمین و ساخت فضاپیما توسعه می‌دهد.

این کشور قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ یک منظومه بین‌المللی ماهواره‌های سنجش از دور زمین شامل ۹ فضاپیما ایجاد کند. این منظومه شامل شش ماهواره از قزاقستان و همچنین فضاپیماهایی از مغولستان، جمهوری کنگو و نیجریه خواهد بود.مادی‌یف اعلام کرده است که قزاقستان برای همکاری با شرکای جدید آمادگی دارد و امکان گسترش این منظومه به ۱۴ ماهواره را نیز می‌بیند.

جایگزینی KazSat-3 و توسعه زیرساخت‌های فضایی

قزاقستان همچنین در حال برنامه‌ریزی برای جایگزینی «KazSat-3» با فضاپیمای جدید «KazSat-3R» است تا ثبات سامانه ملی ارتباطات ماهواره‌ای کشور حفظ شده و نیازهای فناوری مدرن تأمین شود.

در ماه ژوئیه، دولت ۱۰.۴ میلیارد تنگه، معادل ۲۲.۸ میلیون دلار، از صندوق ذخیره خود برای ایجاد KazSat-3R اختصاص داد.قرار است فضاپیمای جدید با پایان عمر مورد انتظار KazSat-3 در سال ۲۰۲۹ وارد خدمت شود.

همزمان، قزاقستان در حال گسترش ظرفیت‌های داخلی خود در حوزه فضایی است. یک مرکز مونتاژ و آزمایش فضاپیما در آستانه امکان ساخت و آزمایش ماهواره‌ها، آموزش مهندسان و مشارکت در پروژه‌های بین‌المللی فضایی را برای کشور فراهم می‌کند.

«کایرژان کوژایف»، رئیس Kazakhstan Gharysh Sapary، اپراتور ملی قزاقستان در زمینه سنجش از دور زمین و سامانه‌های ناوبری ماهواره‌ای با دقت بالا، اعلام کرده است که کشور در حال ایجاد ظرفیت‌های لازم برای تقویت نقش خود در صنعت فضایی منطقه‌ای است.وی قزاقستان را در حال تبدیل شدن تدریجی به نوعی قطب فضایی آسیای مرکزی توصیف کرده و مرکز مونتاژ، یکپارچه‌سازی و آزمایش فضاپیما در آستانه و افزایش شمار مهندسان جوان را از مزیت‌های مهم صنعت فضایی کشور دانسته است.

همکاری فضایی در آسیای مرکزی

این مجمع همچنین بر تلاش‌ها برای ایجاد یک اکوسیستم فضایی یکپارچه در آسیای مرکزی و جهان ترک تأکید کرد.ازبکستان در حال بررسی همکاری نزدیک‌تر با قزاقستان در زمینه پایش زمین و نظارت فضایی، به‌ویژه در حوزه‌های مدیریت آب، کشاورزی، کاربری زمین و حفاظت از محیط زیست است.شوخرت کادیروف»، رئیس آژانس تحقیقات و فناوری فضایی زیرمجموعه وزارت فناوری‌های دیجیتال ازبکستان، اعلام کرد که دو کشور همچنین درباره ابتکار ایجاد یک آژانس فضایی آسیای مرکزی گفت‌وگو می‌کنند.

وی تأکید کرد که آسیای مرکزی ظرفیت قابل توجهی برای تبدیل شدن به یک قطب فعال منطقه‌ای در صنعت فضایی، ایجاد ارتباط میان شرق و غرب و فراهم کردن فرصت‌های جدید برای نوآوری، کسب‌وکار، همکاری بین‌المللی و سرمایه‌گذاری دارد.کادیروف همچنین خاطرنشان کرد که چالش‌های مشترک منطقه‌ای، از جمله کمبود آب، تغییرات اقلیمی، تخریب زمین و بیابان‌زایی، به راهکارهایی نیاز دارند که فراتر از مرزهای ملی باشند.

نقش سازمان کشورهای ترک در همکاری فضایی

مری مختار، معاون دبیرکل سازمان کشورهای ترک، اعلام کرد که همکاری فضایی در حال تبدیل شدن به بخش مهمی از دستورکار فناوری گسترده‌تر این سازمان است.سازمان کشورهای ترک تاکنون پنج نشست رؤسای سازمان‌های فضایی را برگزار کرده و در کنار آن، رایزنی‌های فنی و گروه‌های کاری نیز تشکیل شده‌اند.یکی از ملموس‌ترین نتایج این همکاری‌ها، پروژه مشترک ماهواره‌ای «OTS-SAT» است که از پایش زمین، نمایش فناوری‌ها در مدار و توسعه ظرفیت‌های فضایی مشترک پشتیبانی خواهد کرد.مختار اعلام کرد که این پروژه نشان می‌دهد کشورهای منطقه چگونه می‌توانند تخصص و منابع خود را برای توسعه ظرفیت‌هایی که ایجاد مستقل آنها دشوار خواهد بود، با یکدیگر ترکیب کنند.وی همچنین تأکید کرد که هدف آن است که جهان ترک صرفاً مصرف‌کننده فناوری‌های جدید نباشد، بلکه در توسعه آنها نیز مشارکت فعال داشته باشد.

حرکت از ماهواره‌ها به کاربردهای عملی

برای قزاقستان، توسعه بخش فضایی به‌طور فزاینده‌ای با کاربردهای عملی آن در زمین ارتباط پیدا کرده است.مادی‌یف تأکید کرده است که ماهواره‌ها و پرتاب‌ها نباید هدف نهایی تلقی شوند. داده‌های ماهواره‌ای در قزاقستان برای واکنش به شرایط اضطراری و پایش تغییرات اقلیمی و زیست‌محیطی مورد استفاده قرار می‌گیرند.به گفته وی، گام بعدی حرکت از تصاویر منفرد ماهواره‌ای به سمت تحلیل یکپارچه داده‌ها و خدمات دیجیتال عملی است.هوش مصنوعی این امکان را فراهم می‌کند که داده‌های فضایی سریع‌تر پردازش شوند، تغییرات زودتر شناسایی شوند و دقت پیش‌بینی‌ها افزایش یابد.

این رویکرد به‌ویژه در حوزه‌های مدیریت آب، کشاورزی و پایش محیط زیست اهمیت دارد؛ حوزه‌هایی که قزاقستان و دیگر کشورهای آسیای مرکزی با چالش‌های مشترک در آنها مواجه هستند.

همکاری اتحادیه اروپا و قزاقستان در زیرساخت‌های فضایی

اتحادیه اروپا نیز از توسعه زیرساخت‌های زمینی ماهواره‌ای و اتصال دیجیتال در آسیای مرکزی حمایت می‌کند.آلشکا سیمکیچ»، سفیر اتحادیه اروپا در قزاقستان، بر همکاری اتحادیه اروپا با قزاقستان در زمینه زیرساخت‌های ماهواره‌ای و پایش زمین تأکید کرد.وی خاطرنشان کرد که داده‌های ماهواره‌ای می‌توانند به‌طور فزاینده‌ای از کشاورزان حمایت کرده و مدیریت آب را در سراسر منطقه بهبود بخشند.

بایکونور و اولویت‌های آینده صنعت فضایی

مادی‌یف اعلام کرد که راهبرد فضایی قزاقستان همچنان توسعه زیرساخت‌ها را با مشارکت‌های بین‌المللی ترکیب خواهد کرد.پایگاه فضایی بایکونور، به‌عنوان یکی از تأسیسات مهم پرتاب فضایی در جنوب قزاقستان، قرار است همچنان به‌عنوان یک مرکز فعال پرتاب باقی بماند و همزمان به‌عنوان یک مرکز بین‌المللی برای فناوری فضایی، علم، آموزش و گردشگری توسعه یابد.مادی‌یف سه اولویت را برای توسعه صنعت فضایی قزاقستان تعیین کرد: داده، فناوری و نیروی انسانی.

این اولویت‌ها شامل بهبود محصولات تحلیلی مبتنی بر داده‌های ماهواره‌ای، گسترش استفاده از هوش مصنوعی، ادغام داده‌های فضایی در پلتفرم‌های دیجیتال دولتی و بخشی، جذب سرمایه‌گذاری و تجاری‌سازی فناوری‌ها و همچنین تقویت آموزش و برنامه‌های بین‌المللی آموزشی است.

چشم‌انداز «Space Days Kazakhstan»

برای قزاقستان، برگزاری «Space Days Kazakhstan» بخشی از تلاش بلندمدت برای توسعه صنعت فضایی محسوب می‌شود. مادی‌یف این مجمع را تنها آغاز این مسیر توصیف کرد و اعلام کرد که قزاقستان انتظار دارد از این رویداد توافق‌های مشخص و پروژه‌های مشترک حاصل شود. همچنین قرار است «Space Days Kazakhstan» به یک مجمع بین‌المللی منظم تبدیل شود.

منبع:

https://astanatimes.com/2026/09/kazakhstan-takes-lead-as-central-asia-expands-space-cooperation/