پروژه ملی نوسازی بخش‌هایی انرژی قزاقستان برای خودکفایی در تولید برق تا سال 2027 و صادرات

قزاقستان در حال انجام یکی از بزرگترین ارتقاءهای زیرساخت انرژی خود می‌باشد. این کشور با چالش حفظ برق مقرون به صرفه در عین تضمین عرضه قابل اعتماد برای یک اقتصاد رو به رشد مواجه است. قزاقستان از طریق پروژه ملی نوسازی بخش‌های انرژی و خدمات رفاهی، قصد دارد ظرفیت تولید را گسترش دهد، شبکه‌های قدیمی را ارتقا دهد و مدیریت انرژی را دیجیتالی کند.

بنابه گفته یرلان آکنژنوف، وزیر انرژی قزاقستان با اجرای برنامه‌های توسعه ای تولید برق، از اوایل سال 2027 تقاضای برق داخلی را به طور کامل تأمین خواهد نمود و تا پایان همان سال به مازاد 1.3 میلیارد کیلووات ساعت دست خواهد یافت. معرفی 7.3 گیگاوات ظرفیت تولید جدید و ارتقاء یافته تا سال 2029 با سرمایه‌گذاری کل 6.2 تریلیون تنگه (13 میلیارد دلار) در دستور کار دولت قزاقستان قرار دارد. از جمله طرح‌های الحاقی شامل پنج واحد توربین گازی در نیروگاه منطقه‌ای ایالتی ژامبیل با ظرفیت ترکیبی ۲۱۰ مگاوات و یک نیروگاه سیکل ترکیبی در نیروگاه هسته‌ای مانگیستائو با ظرفیت ۱۶۰ مگاوات است. ۴ گیگاوات ظرفیت دیگر برای سال‌های ۲۰۲۹-۲۰۲۸ برنامه‌ریزی شده است که باعث ایجاد ذخیره پایدار و گسترش پتانسیل صادرات می‌شود.

کل ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های قزاقستان در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۲۶.۷ گیگاوات است. در سال 2025 قزاقستان بیش از 124 میلیارد کیلو وات ساعت برق تولید نمود که حدود 75 درصد آن از طریق نیروگاه‌های حرارتی ذغال سنگ، 11 درصد نیروگاه گازی، 8.5درصد برق آبی و 6.1 درصد تجدیدپذیر بود. بر اساس خبر جدید منتشره، قزاقستان در سال ۲۰۲۵ زودتر از برنامه تعیین‌شده به هدف توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر نیز دست یافت و نیروگاه‌های تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۵ حدود ۸.۶ میلیارد کیلووات‌ساعت برق تولید کردند که معادل ۷ درصد کل تولید برق بود.

این کشور قصد دارد تا سال ۲۰۲۹، ۷۷۵۰۰ کیلومتر شبکه برق و ۱۶۰۰ کیلومتر شبکه گرمایش را بازسازی کند. انتظار می‌رود این ارتقاءها، میانگین سطح فرسودگی شبکه‌های برق را از ۷۴٪ به ۴۵٪ و شبکه‌های گرمایش را از ۵۲٪ به ۴۲٪ کاهش دهد. 

وزارت انرژی در حال توسعه پلتفرم EnergyTech برای ادغام داده‌های تأسیسات انرژی، بهبود نظارت و افزایش بهره‌وری عملیاتی است. معرفی کنتورهای هوشمند، سیستم‌های مدیریت خودکار و یک مرکز امنیت سایبری که بیش از ۲۰۰ تأسیسات انرژی را پوشش می‌دهد، برای بهبود شفافیت، کاهش تلفات فنی و تقویت امنیت سیستم در نظر گرفته شده است.

قزاقستان همچنان در میان کشورهایی با قیمت برق نسبتاً مقرون به صرفه قرار دارد و میانگین تعرفه خانوار 0.056 دلار به ازای هر کیلووات ساعت است. با این حال تعرفه‌های پایین منابع لازم را برای نوسازی زیرساخت‌ها محدود می‌کند و دولت باید بین حفظ توان مالی مصرف‌کننده و جذب سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای یک سیستم انرژی قابل اعتماد، تعادل ایجاد کند. قیمت برق قزاقستان به طور قابل توجهی پایین‌تر از بسیاری از اقتصادهای توسعه یافته است. میانگین تعرفه‌های خانگی در آلمان 0.406 دلار به ازای هر کیلووات ساعت، در ایرلند 0.447 دلار است.

این کشور همواره کسری برق خود را از روسیه وارد می‌کند و در عین حال با کشورهای ازبکستان (اتصال مستقیم)، قرقیزستان (اتصال مستقیم)، تاجیکستان (ز طریق شبکه یکپارچه آسیای مرکزی) تبادل برق دارد. در سال 2025 حدود 4.64 میلیارد کیلو وات ساعت از روسیه وارد و 2.16 میلیارد کیلو وات ساعت صادر نمود.

در جنوب قزاقستان، 12 خط انتقال 220 تا 500 کیلوولت ارتباط قزاقستان با قرقیزستان و ازبکستان را برقرار می‌کنند. سیستم برق کشور به سه حوزه اصلی شمال، جنوب و غرب تقسیم شده و منطقه غربی از نظر شبکه‌ای وضعیت متفاوتی دارد. دولت قزاقستان در حال اجرای طرح‌هایی برای یکپارچه‌سازی کامل شبکه غربی با شبکه سراسری است. همچنین پروژه خط انتقال شمال–جنوب در حال توسعه است که ظرفیت انتقال داخلی را افزایش خواهد داد.

منابع

-https://www.kegoc.kz/ru/electric-power/natsionalnaya-energosistema/?utm_source=chatgpt.com

-https://unece.org/sites/default/files/2025-01/Energy%20Connectivity-Kazakhstan%20Policy%20Brief.pdf?utm_source=chatgpt.com

-https://astanatimes.com/2026/07/kazakhstans-energy-modernization-balancing-affordable-power-and-long-term-reliability/