رشد فعالیت بخش حمل دریایی و بندری پاکستان درسال 2026

دولت پاکستان با توجه به نقش تحول‌آفرین توسعه زیرساخت‌ها، در چارچوب طرح  URAAN Pakistan و ابتکارات مکملی از جمله کریدور اقتصادی چین و پاکستان(CPEC)، همچنان توسعه، نوسازی و گسترش شبکه‌های حمل‌ونقل را در اولویت قرار داده است. در همین راستا، در سال مالی ۲۰۲۶ مبلغ ۳۳۳ میلیارد روپیه به این بخش اختصاص یافته است تا از توسعه زیرساخت‌هایی که به بهبود ارتباطات، تقویت یکپارچگی منطقه‌ای و تثبیت جایگاه پاکستان به‌عنوان یک مرکز تجاری و ترانزیتی منطقه کمک می‌کنند، حمایت شود.

براساس گزارش رسمی وزارت دارایی پاکستان در حوزه حمل و دریایی شاهد افزایش فعالیت های حوزه دریانوردی در سال 2026 و افزایش فعالیت های اقتصادی است. عملیات حمل‌ونقل دریایی و جابه‌جایی بار در پاکستان توسط نهادهای اصلی بخش دولتی، از جمله شرکت ملی کشتیرانی پاکستان (PNSC)، سازمان بندر کراچی (KPT)، سازمان بندر قاسم (PQA) و سازمان بندر گوادر (GPA)، مدیریت می‌شود و این نهادها در مجموع زیربنای تجارت دریایی و فعالیت‌های لجستیکی بنادر کشور را تشکیل می‌دهند.  

شرکت ملی کشتیرانی پاکستان (PNSC)

شرکت ملی کشتیرانی پاکستان (PNSC) در ۹ ماهه نخست سال مالی ۲۰۲۶، سود پیش از مالیاتی معادل ۷٫۹۹ میلیارد روپیه ثبت کرد؛ این رقم در مقایسه با سود ۱۶٫۸۲ میلیارد روپیه‌ایِ ثبت‌شده در مدت مشابه سال مالی ۲۰۲۵ است. ناوگان کنونی PNSC شامل ۱۳ فروند شناور در انواع و اندازه‌های مختلف است که شامل پنج کشتی فله‌بر، پنج نفتکش افرامکس (Aframax)، دو نفتکش فرآورده‌های نفتی از نوع LR-1 و یک نفتکش MR-2 می‌شود. مجموع ظرفیت حمل این شناورها ۹۹۶,۶۸۳ تن متریک (DWT) است. عملکرد تجاری PNSC در فاصله ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶ در جدول ۱۳.۲ ارائه شده است.

PNSC  در ۹ ماه نخست سال مالی ۲۰۲۶ سود پیش از مالیات معادل ۷.۹۹ میلیارد روپیه ثبت کرد که در مقایسه با سود ۱۶.۸۲ میلیارد روپیه‌ای در مدت مشابه سال مالی ۲۰۲۵ کاهش قابل‌توجهی نشان می‌دهد. در همین دوره، گروه PNSC سود خالص پس از مالیات معادل ۷.۵ میلیارد روپیه گزارش کرد، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۱۵.۴ میلیارد روپیه بود. با این حال، خود شرکت به‌صورت مستقل زیان ۱.۱۶ میلیارد روپیه‌ای ثبت کرد، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته ۳.۷ میلیارد روپیه سود داشت. سود هر سهم گروه نیز در دوره مورد بررسی ۳۷.۸۹ روپیه بود، در حالی که این رقم در سال قبل ۷۷.۹۴ روپیه ثبت شده بود. در سطح شرکت، زیان هر سهم ۵.۸۶ روپیه گزارش شد، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته شرکت به ازای هر سهم ۱۸.۷۳ روپیه سود ثبت کرده بود.

گروه PNSC در این دوره گردش مالی ۳۶.۶ میلیارد روپیه‌ای به دست آورد که ۱۱.۹ میلیارد روپیه آن مربوط به خود شرکت بود. این رقم در مقایسه با گردش مالی ۲۸.۴ میلیارد روپیه‌ای در مدت مشابه سال قبل، شامل ۴.۰۵ میلیارد روپیه مربوط به خود PNSC، افزایش قابل‌توجهی داشته است. رشد درآمد عمدتاً ناشی از افزایش فعالیت اجاره‌دهی کشتی‌های کلاس Aframax، LR-I و MR-II بود. در این دوره، تعداد روزهای اجاره‌دهی ۱۴۳ روز افزایش یافت و ۲.۷۶ میلیارد روپیه درآمد اضافی ایجاد کرد. این روند همچنین با اضافه شدن دو نفتکش Aframax و یک نفتکش MR-II در سه‌ماهه سوم تقویت شد.

درآمد حاصل از اجاره کشتی به طرف‌های خارجی نیز ۶.۸ میلیارد روپیه افزایش یافت که عمدتاً ناشی از انجام ۲۹ سفر دریایی بیشتر در این دوره بود. این امر بیانگر اتکای بیشتر شرکت به کشتی‌های اجاره‌شده پس از فروش دو نفتکش Aframax در سال گذشته است. با وجود رشد درآمد کلی، بخشی از سود تحت تأثیر کاهش میانگین نرخ حمل‌ونقل در بخش پالایشگاهی، از ۱۰.۴۱ دلار به ۹.۸۶ دلار به ازای هر تن متریک، و همچنین کاهش ۳۵ درصدی فعالیت اجاره فضای بار قرار گرفت. از سوی دیگر، درآمد حاصل از کشتی‌های فله‌بر از ۲.۶۷ میلیارد روپیه به ۳.۳ میلیارد روپیه افزایش یافت که رشد ۲۴ درصدی را نشان می‌دهد. سایر هزینه‌ها نیز ۴ میلیارد روپیه افزایش یافت که عمدتاً ناشی از مشارکت در «صندوق ریاضت اقتصادی نخست‌وزیر (۲۰۲۶)» و اجرای دستورالعمل‌های دولت فدرال بود.

سازمان بندر کراچی (KPT)

سازمان بندر کراچی (KPT)، به‌عنوان قدیمی‌ترین و یکی از اصلی‌ترین بنادر دریایی پاکستان، همچنان دروازه اصلی دریایی کشور و یکی از ارکان مهم تجارت بین‌المللی و جابه‌جایی محموله‌ها محسوب می‌شود. این بندر با ظرفیت سالانه بیش از ۱۲۵ میلیون تن کالا، شامل حدود ۴.۲۵ میلیون واحد معادل بیست‌فوت (TEU) کانتینر، از ظرفیت و زیرساخت گسترده‌ای برای مدیریت عملیات انتقال محموله و تجارت ترانزیتی برخوردار است و سه پایانه کانتینری آن توسط بخش خصوصی اداره می‌شوند. در فاصله ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶، بندر کراچی ۴۲.۰۳ میلیون تن کالا و محموله کانتینری جابه‌جا کرد که در مقایسه با ۴۰.۳۸ میلیون تن در مدت مشابه سال مالی ۲۰۲۵، رشد ۴ درصدی را نشان می‌دهد. با این حال حجم جابه‌جایی کالا و کانتینر، به‌ویژه در بخش واردات و صادرات، طی سال‌های اخیر نوسان داشته است.

سازمان بندر قاسم (PQA)

در فاصله ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶، سازمان بندر قاسم (PQA) در مجموع ۳۶.۴۲ میلیون تن متریک    بار جابه‌جا کرد که نسبت به ۳۳.۷۷ میلیون تن متریک در مدت مشابه سال مالی ۲۰۲۵، ۸ درصد افزایش داشته است. این رشد عمدتاً ناشی از افزایش جابه‌جایی محموله‌های خشک بود که ۳۲ درصد از کل عملیات بارگیری و تخلیه را در دوره مورد بررسی به خود اختصاص داد. محموله‌های وارداتی همچنان بخش عمده فعالیت‌های بندر را تشکیل می‌دادند، در حالی که حجم صادرات به دلیل کاهش محموله برخی کالاهای عمده با افت نسبی مواجه شد.

مجموع واردات در فاصله ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶ با رشد ۱۲.۷ درصدی به ۲۹.۵۱ میلیون تن رسید، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۲۶.۱۸ میلیون تن بود. این افزایش نشان‌دهنده رشد تقاضا برای انرژی، کالاهای صنعتی و اقلام اساسی است. مهم‌ترین محموله‌های وارداتی غیرکانتینری شامل زغال‌سنگ، گاز طبیعی مایع (LNG)، نفت و فرآورده‌های نفتی (POL)، مواد شیمیایی، روغن پالم و غلات بود. زغال‌سنگ همچنان بزرگ‌ترین کالای وارداتی در بندر قاسم بود و بیش از ۲۶ درصد از کل محموله‌های وارداتی را به خود اختصاص داد. پس از آن، محموله‌های کانتینری با سهم ۱۹ درصدی و LNG با سهم ۱۵.۲ درصدی از کل واردات قرار داشتند.

حجم صادرات در فاصله ژوئیه تا مارس سال مالی ۲۰۲۶ به ۶.۹۱ میلیون تن رسید که در مقایسه با ۷.۵۹ میلیون تن در مدت مشابه سال قبل، ۹ درصد کاهش داشت. افت جابه‌جایی محموله‌های صادراتی عمدتاً ناشی از کاهش صادرات برنج بود که به‌تنهایی نزدیک به ۶۲ درصد از کل کاهش حجم صادرات را به خود اختصاص داد. با این حال، صادرات سیمان در دوره مورد بررسی ۱۰.۷ درصد افزایش یافت و تا حدی کاهش صادرات سایر کالاها را جبران کرد.

 سازمان بندر گوادر (GPA)

بندر گوادر که در سواحل دریای عمان، دریای عرب و در منطقه بلوچستان واقع شده است، از موقعیتی راهبردی در نزدیکی دهانه خلیج فارس خارج از تنگه هرمز و در امتداد یکی از پرترددترین کریدورهای تجاری دریایی جهان برخوردار است. این بندر در حدود ۶۳۰ کیلومتری کراچی و تنها ۱۲۰ کیلومتری مرز ایران قرار دارد و به‌عنوان دروازه‌ای مهم برای اتصال بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی عمل می‌کند. توسعه گوادر در چارچوب کریدور اقتصادی چین و پاکستان (CPEC)، اهمیت این بندر را به‌عنوان یک قطب بالقوه تجاری، لجستیکی و انتقال محموله افزایش داده و ظرفیت آن را برای تقویت ارتباطات منطقه‌ای و جذب سرمایه‌گذاری خارجی ارتقا داده است. گوادر در کنار بنادر کراچی و قاسم، به‌تدریج به یکی از ارکان راهبردی اقتصاد دریایی و شبکه تجارت منطقه‌ای پاکستان تبدیل می‌شود.

پیشرفت در توسعه بندر گوادر و فعالیت‌های تجاری

با توجه به اهمیت راهبردی بندر گوادر، فعالیت‌های توسعه‌ای در این بندر در چارچوب CPEC ادامه یافت تا توجیه‌پذیری تجاری و ظرفیت عملیاتی آن افزایش یابد. در همین راستا، شرکت هلدینگ بنادر برون‌مرزی چین (COPHC)  مطالعات امکان‌سنجی و طرح جامع منطقه آزاد اصلی گوادر را در مساحتی حدود ۹۲۳ هکتار تکمیل کرد. هم‌زمان، ساخت تعدادی از واحدهای صنعتی نیز آغاز شد که نشان‌دهنده حرکت تدریجی بندر به سمت توسعه صنعتی و تجاری است.

فعالیت‌های بندری نیز با تلاش مستمر برای افزایش حمل‌ونقل تجاری و استفاده مؤثرتر از ظرفیت بندر، روندی رو به رشد داشت. خطوط کشتیرانی بین‌المللی، از جمله COSCO و Sino-Trans، به‌طور منظم در بندر گوادر فعالیت داشتند و خدمات هفتگی کانتینری COSCO نیز همچنان به جابه‌جایی محموله‌ها کمک می‌کرد. انتظار می‌رود این تحولات، جایگاه گوادر را به‌عنوان یک قطب تجاری، لجستیکی و حمل‌ونقل منطقه‌ای بیش از پیش تقویت کند. در نهایت، تعدادی از پروژه‌های تحت برنامه توسعه بخش دولتی (PSDP) فدرال برای سال مالی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ قرار است در سال مالی جاری و سال‌های آینده تکمیل شوند.