گسترش صادرات کاکائوی اکوادور در بازارهای آسیایی
اکوادور در حال تلاش برای افزایش حضور کاکائوی خود در بازارهای آسیایی است. اگرچه آسیا در حال حاضر مقدار محدودی از صادرات کاکائوی اکوادور را جذب میکند ولی صادرات این محصول به قاره کهن طی سه سال اخیر حدود ۲۰۰ درصد افزایش یافته است. این روند نشان میدهد که بازارهای آسیایی در حال تبدیل شدن به یکی از حوزههای مورد توجه صادرکنندگان کاکائوی اکوادور هستند.
در سال ۲۰۲۵، صادرات کاکائو اکوادور و محصولات فرآوریشده آن به حدود ۴.۷ میلیارد دلار و نزدیک به ۶۰۰ هزار تن رسید و کاکائو پس از میگو، به یکی از مهمترین اقلام صادرات غیرنفتی کشور تبدیل شد. آمریکا، مالزی، هلند، اندونزی و مکزیک از مهمترین مقاصد صادراتی این محصول هستند و این کشور در تلاش است با توسعه بازارهای آسیایی، وابستگی خود به بازارهای سنتی را کاهش دهد.
ژاپن در این میان از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا مشکلات موجود در عرضه کاکائو از غنا که همچنان تأمینکننده اصلی بازار ژاپن است، فرصت بیشتری برای صادرکنندگان اکوادوری ایجاد کرده است. ثبات عرضه، قابلیت ردیابی و مهمتر از همه ویژگیهای حسی و عطر و طعم متمایز کاکائوی تخمیرشده اکوادور، از عواملی است که میتواند جایگاه این کشور را در بازارهای با ارزش افزوده بالاتر تقویت کند. مالزی و اندونزی نیز به دلیل برخورداری از صنایع بزرگ فرآوری کاکائو، از بازارهای مهم هدف اکوادور در آسیا محسوب میشوند.
در کنار توسعه بازار، اکوادور تلاش دارد ظرفیت تولید و بهرهوری خود را نیز افزایش دهد. این کشور در حال حاضر حدود ۶۰۰ هزار تن کاکائو تولید میکند و هدف بخش تولید، افزایش متوسط بهرهوری از حدود یک تن به دو تن در هکتار است. تحقق این هدف مستلزم سرمایهگذاری در فناوری، اصلاح ژنتیکی، آبیاری، مکانیزه کردن و بهبود روشهای کشت و برداشت است. در نتیجه، راهبرد اکوادور صرفاً افزایش حجم صادرات نیست، بلکه حرکت همزمان به سمت تنوعبخشی به بازارها، ارتقاء کیفیت، افزایش بهرهوری و حضور بیشتر در بخشهای با ارزش افزوده زنجیره جهانی کاکائو است.
به گفته مرلین کازانووا، مدیر اجرایی انجمن ملی صادرکنندگان کاکائو، بخش تولید و صادرات اکوادور قصد دارد از توافقهای تجاری و گشایش بازارهای جدید برای معرفی ویژگیهای کاکائوی اکوادور استفاده کند. در این چارچوب، ژاپن، چین، مالزی و اندونزی در زمره بازارهای هدف قرار گرفتهاند؛ بویژه مالزی و اندونزی که از صنایع قابل توجه فرآوری کاکائو برخوردارند. بخش خصوصی اکوادور همچنین در حال تقویت نشان تجاری جدید کشوری، با عنوان «کاکائوی اکوادوری؛ بهطور طبیعی بهترین کاکائوی جهان» است. این نشان بر مولفههایی چون قابلیت ردیابی، پایداری، ویژگیهای ژنتیکی و کیفیت محصول تأکید دارد و با هدف ایجاد تمایز برای کاکائوی اکوادور در بازارهای بینالمللی طراحی شده است.
ژاپن؛ مهمترین فرصت جدید
بازار ژاپن یکی از مهمترین فرصتهای پیش روی کاکائوی اکوادور محسوب میشود. بر اساس اطلاعات ارائهشده در نمایشگاه کاکائو ۲۰۲۶، غنا در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۰ درصد کاکائوی وارداتی ژاپن را تأمین کرده، در حالی که سهم اکوادور حدود ۱۰ درصد، معادل تقریبی ۵ تا ۶ هزار تن، بوده است. به گفته یوتاکاکای، کارشناس بازار ژاپن در شرکت ایتوچو، مشکلات موجود در نظام عرضه غنا، از جمله احتمال تأخیر یا عدم ایفای تعهدات قراردادی، فرصت جدیدی برای اکوادور ایجاد نموده است. یکی از عوامل این مشکلات، نظام تعیین قیمت پرداختی به تولیدکنندگان در غناست که تنها دو بار در سال اصلاح میشود و ممکن است به تغییرات قیمت جهانی کاکائو با تأخیر واکنش نشان دهد.در مقابل، اکوادور از منظر خریداران ژاپنی میتواند تأمینکنندهای باثباتتر باشد. علاوه بر ثبات عرضه، ویژگی مهم دیگر کاکائوی اکوادور، امکان ارائه دانههای تخمیرشده با مشخصات حسی متمایز، بویژه عطرهای گلمانند و طعمهای خاص، است. این ویژگی برای بازار ژاپن که به کیفیت، ثبات و ویژگیهای حسی محصول اهمیت زیادی میدهد، مزیت قابل توجهی محسوب میشود.
کیفیت؛ ابزار افزایش ارزش صادرات
راهبرد اکوادور تنها بر افزایش حجم صادرات استوار نیست و کیفیت محصول نیز بخش مهمی از برنامه توسعه بازارهای خارجی است. در برنامه بینالمللی «کاکائو آو اکسلنس»، که هر دو سال ۵۰ تولیدکننده برتر کاکائو جهان را معرفی میکند، اکوادور از زمان آغاز این رقابت در سال ۲۰۰۹ همواره در میان کشورهای برتر حضور داشته و موفق به کسب مدالهای طلا، نقره و برنز شده است. در این رقابت، کیفیت فیزیکی و حسی دانهها مورد ارزیابی قرار میگیرد و شاخصهایی مانند تعادل، پیچیدگی، هماهنگی و ویژگیهای حسی منحصربهفرد در تعیین کیفیت محصول نقش دارند. بر اساس تجربه این برنامه، برخی تولیدکنندگان برتر توانستهاند محصول خود را با قیمتهایی دو تا سه برابر قیمت معمول بازار به فروش برسانند. این موضوع نشان میدهد که افزایش کیفیت و ایجاد بازار برای کاکائوی ممتاز میتواند برای تولیدکنندگان اکوادوری ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد کند.
برنامه افزایش تولید و بهرهوری
گسترش بازارهای صادراتی مستلزم آن است که اکوادور بتواند عرضه کافی و باثبات را تضمین کند. این کشور در حال حاضر با تولید سالانه حدود ۶۰۰ هزار تن کاکائو، قریب به ۶۴۰ هزار هکتار زمین زیر کشت این محصول دارد و متوسط بهرهوری آن نزدیک به یک تن در هکتار است. هدفگذاری صورت گرفته، افزایش این میزان به حدود دو تن است. برای تحقق این هدف، سرمایهگذاری در فناوری، اصلاح ژنتیکی، آبیاری، آموزش کشاورزان، مدیریت مزارع و مکانیزاسیون ضروری است. تجربه برخی برنامههای زنجیره تأمین نیز نشان داده که با بهبود روشهای کشاورزی میتوان بهرهوری را افزایش داد؛ برای نمونه، تولیدکنندگان مشارکتکننده در برنامه «کاکائو پلن» به عملکردی حدود ۱.۳ تا ۱.۴ تن در هکتار دست یافتهاند، در حالی که متوسط ملی نزدیک به یک تن است.
در نهایت به نظر می رسد، چالش اصلی اکوادور این است که رشد تولید با ثبات کیفیت همراه باشد. در بازارهای بینالمللی، کیفیت و یکنواختی دانه، فرآیند تخمیر و نحوه فرآوری پس از برداشت، عوامل تعیینکنندهای برای ایجاد روابط تجاری بلندمدت محسوب میشوند.