کریدورهای بین المللی هند

در این گزارش، برنامه هند در زمینه توسعه 5 کریدور صنعتی درقالب طرح ملی توسعه و پیاده سازی کریدورهای صنعتی National Industrial Corridor Development and Implementation Trust) NICDIT)، تشریح شده است و نقش کریدورهای صنعتی در توسعه اقتصادی کشورها و اهمیت این کانالهای ارتباطی در کاهش هزینه‌های حمل و نقل، افزایش سهم تولید، دسترسی راحت به مراکر صنعتی، گسترش شهرک‌های و ایجاد واحدهای صنعتی، عدم تمرکز صنایع در مکانی خاص، جلوگیری از بروز مشکلات زیست محیطی، توسعه منابع انسانی، حفظ خانواده و ایجاد مشاغل محلی، عدم مهاجرت به شهرهای بزرگ تر، ایجاد شهرهای هوشمند و ... مورد اشاره قرار گرفته است.

کریدورهای صنعتی مسیرهایی هستند که در آنها خدمات حمل و نقل چندگانه وجود دارد. کریدورها از مناطق مختلف یک کشور به عنوان شریان اصلی عبور می‌کنند. محموله‌های باری از مناطق صنعتی و مناطق تولید و سرمایه گذاری ملی(National Investment and Manufacturing Zones) که در فاصله 100 تا 150 کیلومتری دو طرف این شریان اصلی واقع شده اند، از طریق راه آهن و اتصالات جاده ای به این کریدور صنعتی متصل می‌شوند. این موضوع موجب تسهیل در دسترسی، تسریع در نقل و انتقالات و کاهش هزینه‌های حمل و نقل و تمرکز بیشتر بر توسعه نواحی مسیر دالانهای یاد شده می‌گردد.

کریدورهای صنعتی اصولا مشتمل بر زیرساخت‌هایی چون شبکه حمل و نقل پر سرعت راه آهن و جاده، بنادر با تجهیزات پیشرفته، حمل بار و فرودگاه‌های مدرن، مناطق ویژه اقتصادی، مناطق صنعتی، پارک های لجستیک، قطب های حمل و نقل، پارک های علم و فن آوری، زیرساختهای مکمل مانند شهرکها، املاک و مستغلات و... بوده و باعث یکپارچه سازی صنعت و زیرساخت ها شده و نهایتا توسعه کلی اقتصادی و اجتماعی منطقه و کشور را فراهم می آورند.

برنامه توسعه کریدورهای صنعتی هند

در هند تعداد 5 پروژه کریدور صنعتی عمده توسط دولت هند شناسایی، برنامه ریزی و راه اندازی شده است. نگاه به تولید، تقویت صنعت و شهرسازی برنامه ریزی شده محرک اصلی اجرای هر یک از این پروژه‌ها است. پیش بینی می‌شود این پروژه‌ها تا سال 2025 نقش اساسی در افزایش سهم بخش تولید از 16٪ به 25٪ داشته باشند. از طرفی شهرهای هوشمند نیز در کنار این کریدورها در حال توسعه هستند. این شهرها با داشتن زیرساخت های پیشرفته، نیروی کار جدید مورد نیاز را تامین و به نوبه خود منجر به شهرسازی برنامه ریزی شده می‌شود.

این پنج کریدور صنعتی عمده هندعبارتند از:

• کریدور صنعتی دهلی – بمبئی. هدف این پروژه ایجاد مسیرهای اتصال با سرعت و ظرفیت بالا به عنوان پشتوانه ای برای کریدور حمل و نقل اختصاصی غربی در نظر گرفته شده که می‌تواند شهرهای صنعتی با نگاه به افق آینده را ترسیم نماید.
• کریدور صنعتی چنای- بنگلور که شامل ایالت های تامیل نادو، آندرا پرادش و کارناتاکا است و بودجه آن توسط آژانس همکاری بین المللی ژاپن (JICA) تأمین می‌شود.
• کریدور اقتصادی بنگلور- بمبئی که ایالت های ماهاراشترا و کارناتاکا را در بر می‌گیرد و با کمک کشور انگلیس در حال توسعه است. به طوری که شرکت توسعه کریدور صنعتی دهلی - بمبئی و آژانس تجارت و سرمایه گذاری بریتانیا به ترتیب به عنوان عاملان اجرای این پروژه معرفی شده اند.
• کریدور صنعتی امریتسار-کلکته که ایالت های پنجاب ، هاریانا ، اوتاراکند ، اوتار پرادش ، بیهار ، جارکند و بنگال غربی را در بر می‌گیرد و از مسیر امریتسر در ایالت پنجاب به کلکته در بنگال غربی و به طول 1839 کیلومتر گسترش یافته است و کریدور باری اختصاصی شرقی ستون فقرات این راهرو اقتصادی است.
• کریدور اقتصادی ساحل شرقی هند که از بنگال غربی، اودیشا ، آندرا پرادش و تامیل نادو می‌گذرد. این کریدور که به عنوان اولین کریدور اقتصادی ساحلی در کشور هند از آن یاد می‌شود، بیش از 800 کیلومتر خط ساحلی ایالت آندرا پرادش را در بر می‌گیرد و نقش مهمی در سیاست "نگاه به شرق" هند ایفا می‌کند. در سپتامبر سال 2016، بانک توسعه آسیا (ADB) وامی‌به ارزش 631 میلیون دلار را برای توسعه زیرساخت فاز یک این کریدور تحت عنوان کریدور صنعتی ویزاگ - چنای (VCIC) تصویب کرده است.

نمایی از پروژه‌های مذکور در نقشه زیر قابل مشاهده است.

اهمیت اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی کریدورهای صنعتی در هند

کریدورهای صنعتی قادر به کاهش هزینه‌های حمل و نقل و در نتیجه افزایش بازدهی ساختار تولید صنعتی، کاهش هزینه تولید، و رقابتی شدن محصولات تولیدی در بازارهای بین المللی، ایجاد فرصت های شغلی و افزایش درآمد سرانه می‌گردد. فرصت های شغلی که در نتیجه جذب سرمایه گذاری برای توسعه مسیرهای صنعتی به وجود می آیند، موجب ایجاد اشتغال بیشتر در بازار کار شده و علاوه بر آن دسترسی ساکنان محل به دستیابی به شغل در نزدیک محل سکونتشان نیز بیشتر می‌شود که این از بروز مشکلات ناشی از مهاجرت به سایر شهرهای اطراف برای اشتغال جلوگیری می‌کند.

این مسیرها زیرساخت های حمل و نقل لازم برای دستیابی به مقیاس های مورد نظر در اقتصاد را فراهم آورده و شرکتها را قادر می سازد تا بر حوزه‌های صلاحیت اصلی خود تمرکز کنند. هم چنین این مسیرهای صنعتی، فرصتهایی را برای سرمایه گذاری بخش خصوصی در پروژه‌های مختلف زیرساختی و صنعتی فراهم می آورد.

جدای از توسعه زیرساختها، از دیگر مزایای بلند مدت برای تجارت و صنعت در امتداد این مسیرها را می‌توان مزایای ناشی از دسترسی راحت به واحدهای تولیدی صنعتی، کاهش هزینه حمل و نقل و ارتباطات ، بهبود زمان تحویل و کاهش هزینه موجود برشمرد. ایجاد واحدهای صنعتی به صورت پراکنده در طول کریدور صنعتی در طول ایالت، مانع از تمرکز صنایع در یک مکان خاص می‌شود و همچنین از مشکلات و خسارت های زیست محیطی نیز جلوگیری به عمل می آورد.

ایجاد شهرک های صنعتی، مؤسسات آموزشی، بیمارستانها از مزایای اجتماعی این کریدورهاست که باعث توسعه معیارهای توسعه انسانی، در دسترس بودن مشاغل محلی، حفظ خانواده به عنوان یک نهاد و افزایش ادغام اجتماعی در کشور خواهد شد.

چالش های مرتبط با احداث کریدورهای صنعتی در هند و راهکارهای پیشنهادی دولت:

• تملک اراضی: از آنجا که کریدورهای صنعتی در مسیر ایالت ها ایجاد می‌شود، موضوع تملک زمین به دلیل موانع قانونی و میزان غرامت مهمترین چالشی است که حرکت در این مسیر را کند می‌کند. در این زمینه به رغم برخی موفقیتها در مناطق مشخص و در ارتباط با برخی پروژه‌های خاص این مشکل همچنان به قوت خود باقی است و مشاهده شده که رفع این مشکل بعضا چندین سال (حتی تا یک دهه) زمان می‌برد.
• دانش فنی مرتبط با پروژه: از آنجا که هند فاقد دانش فن آوری در بخش های خاصی است، لازم است تا زمینه مناسب برای جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی (FDI)، فراهم آید تا بازیگران خارجی در این عرصه بتوانند با انتقال دانش فنی لازم و سرمایه گذاری، مشوقی برای راه اندازی صنایع جانبی و کمکی در آن بخش ها باشند. با این وجود کسب فناوری و سرمایه گذاری خارجی عمدتا در حوزه خدمات، فناوری اطلاعات و تجارت الکترونیک موفق بوده و در حوزه صنعت کمتر توفیق حاصل آمده است.
• قوانین مالیاتی: قوانین مالیاتی در هند پیچیده و دست و پاگیر اند. برای رفع این مشکل دولت تلاش نموده با شفاف تر نمودن نظام مالیاتی و حذف قوانین و مقررات زائد به طور مشخص چارچوب مالیاتی شرکتهای خارجی که در هند فعالیت می‌کنند را به عنوان مؤسسات دائمی تعریف کند.
• ثبات کلان اقتصادی: لازم است نرخ ارز پایدار باشد تا سرمایه گذار خارجی با سرمایه گذاری در هند بتواند از خطرات ناشی از نوسانات ارزی دوری بماند. در این زمینه سیاستهای دولت و بانک مرکزی هند در کنترل نرخ ارز و جلوگیری از تورم و سقوط ارزش روپیه در برابر ارزهای خارجی تا حد قابل توجهی موفق بوده است.
• افزایش مهاجرت از مناطق روستایی و نابودی زمین‌های حاصلخیز کشاورزی.
• ترس از گسترش شکاف روستایی - شهری از نظر توسعه انسانی، بهزیستی اقتصادی و استانداردهای زندگی

کریدور صنعتی دهلی - بمبئی: منطقه نفوذ پروژه

احداث این کریدور در قالب یک پروژه مستقل در سال 2007 به تصویب دولت هند رسید. همچنین در سال 2011 ساختار مالی و نهادی این پروژه مورد تایید دولت هند قرار گرفت.

این کریدور به طول 1483 کیلومتر، ضمن اتصال پایتخت های سیاسی و اقتصادی هند (دهلی و مومبای) از ایالت های اوتار پرادش، هاریانا، راجستان، مادهیا پرادش، گجرات و ماهاراشترا عبور می‌کند. این پروژه 100 میلیارد دلاری توسط دولت هند، وامهای اعطایی از سوی ژاپن، سرمایه گذاری شرکت های ژاپنی و از طریق دریافت سپرده گذاری ژاپن توسط شرکت های هندی تأمین مالی می‌شود.

در دو سوی مسیر این کریدور محدوده ای به شعاع 150 تا 200 کیلومتر به عنوان منطقه نفوذ پروژه انتخاب شده و در قالب طرح کریدور صنعتی دهلی - بمبئی توسعه خواهد یافت. این محدوده شامل بخش هایی از ایالتهای اوتار پرادش، هاریانا، راجستان، گجرات، مهاراشترا و مادهیا پرادش است.

احداث 7 شهر بزرگ، 24 منطقه سرمایه گذاری و صنعتی عظیم شامل 11 منطقه سرمایه گذاری و 13 منطقه صنعتی در منطقه نفوذ پروژه، شش فرودگاه، سه بندر و یک خط ریلی قطارهای تندرو و شبکه جاده ای گسترده برای حمل بار و مسافر از جمله طرحهای مدنظر در قالب این کریدور صنعتی هستند. گفتنی است برای هر منطقه سرمایه گذاری حداقل 200 کیلومتر مربع و برای هر منطقه صنعتی 100 کیلومتر وسعت در نظر گرفته شده است. این مناطق از حیث تامین برق و زیرساختهای اجتماعی با کلاس جهانی و ارتباط زمینی و هوایی باید مستقل باشند و از حیث تولیدات مختلف قابلیت رقابت جهانی را برای مشاغل مناسب فراهم آورند.

مناطق ویژه سرمایه گذاری و صنعتی شناسایی شده در بین این شش ایالت در مرحله اول اجرای پروژه کریدور دهلی - بمبئی عبارتند از:

• احمدآباد - منطقه سرمایه گذاری ویژه دوالرا ، گجرات (903 کیلومتر مربع)
• منطقه سرمایه گذاری دادری-نیدا-قاضی آباد ، اوتار پرادش ، (218 کیلومتر مربع).
• منطقه سرمایه گذاری منصار-بوال ، هاریانا (402 کیلومتر مربع).
• منطقه سرمایه گذاری خوشخرا-بهویادی-نیمروان ، راجستان (160 کیلومتر مربع)؛
• منطقه سرمایه گذاری Pitampur-Dhar-Mhow ، مادیا پرادش (372 کیلومتر مربع)
• منطقه صنعتی شندرا بیدکین ، مهاراشترا (84 کیلومتر مربع)
• منطقه صنعتی بندر دیگی ، ماهاراشترا (253 کیلومتر مربع)
• منطقه صنعتی جودپور-پالی-ماروار ، راجستان (155 کیلومتر مربع)