اخبار اقتصادی ترکیه - استانبول

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی ترکیه - استانبول در ماه شهریور ۱۴۰۵ مندرج در رسانه‌های این کشور به شرح زیر ارائه می‌گردد.

بولات: تجارت ترکیه و آمریکا طی 2 سال به 50 میلیارد دلار می‌رسد

شورای روابط اقتصادی خارجی ترکیه (DEİK)، شورای تجاری ترکیه-آمریکا (TAİK)، به مناسبت نوزدهمین کنفرانس سرمایه‌گذاری ترکیه، مراسم پذیرایی برگزار کرد. در این مراسم پذیرایی که در کتابخانه عمومی نیویورک برگزار شد، عمر بولات، وزیر بازرگانی، محمد فاتح کاجیر، وزیر صنعت و فناوری، فاتح کاراهان، رئیس بانک مرکزی جمهوری ترکیه (TCMB)، نائل اولپاک، رئیس شورای روابط اقتصادی خارجی ترکیه و مراد اوزیئگین، رئیس (TAİK) و همچنین نمایندگان دنیای کسب‌وکار ترکیه و آمریکا حضور داشتند. بولات در سخنرانی خود در این مراسم گفت: آمریکا سومین شریک تجاری بزرگ ترکیه در صادرات و چهارمین شریک تجاری بزرگ این کشور در واردات است. وی افزود: حجم تجارت دوجانبه ما در سال گذشته از 38 میلیارد دلار فراتر رفت. انتظار داریم مجموع تجارت دوجانبه ما در سال جاری بیش از 10 درصد افزایش یابد و به حدود 42 تا 43 میلیارد دلار برسد. این بدان معناست که تجارت سالانه میان دو کشور طی 2 سال به 50 میلیارد دلار خواهد رسید. وزیر بازرگانی ترکیه با یادآوری اینکه رییس جمهور ترکیه و آمریکا هدف افزایش حجم تجارت میان دو کشور به 100 میلیارد دلار را تعیین کرده‌اند، گفت: در مسیر درستی برای دستیابی به این هدف در میان‌مدت و بلندمدت قرار دارند. او با بیان اینکه سرمایه‌گذاری‌ها نه تنها سرمایه متقابل را به کشورها وارد می‌کنند، بلکه از نظر انتقال فناوری، نوآوری، اشتغال و تولید نیز ارزش افزوده مهمی ایجاد می‌کنند، اظهار داشت: این سرمایه‌گذاری‌ها هم در ترکیه و هم در آمریکا اشتغال ایجاد کرده‌اند.

ترکیه 18.2 میلیارد دلار کالا به کشورهای همسایه خود صادر کرد

صادرات کالا از ترکیه به کشورهای همسایه خود در دوره ژانویه تا آگوست امسال از 18.2 میلیارد دلار فراتر رفت که نسبت به مدت مشابه سال گذشته 2.6 درصد افزایش داشته است. طبق داده‌های مجمع صادرکنندگان ترکیه صادرات در دوره ژانویه تا آگوست امسال در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 4 درصد افزایش یافته و از 177.9 میلیارد دلار به 185 میلیارد دلار رسیده است. در همین دوره، کل صادرات به هشت کشور همسایه؛ آذربایجان، بلغارستان، ارمنستان، گرجستان، ایران، عراق، سوریه و یونان - نیز افزایش یافته است. صادرات کالا از ترکیه به کشورهای همسایه 2.6 درصد افزایش یافته و از 17 میلیارد و 762 میلیون و 593 هزار دلار به 18 میلیارد و 226 میلیون و 225 هزار دلار رسیده است. بنابراین، صادرات به این کشورها در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته تقریباً 463.6 میلیون دلار افزایش یافته است. در دوره ژانویه تا آگوست، بیشترین حجم صادرات در بین کشورهای همسایه به عراق با مجموع 5 میلیارد و 758 میلیون و 899 هزار دلار بود. صادرات به عراق در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 10.5 درصد کاهش یافته است. پس از آن بلغارستان با 3 میلیارد و 439 میلیون و 40 هزار دلار، یونان با 2 میلیارد و 293 میلیون و 38 هزار دلار، گرجستان با 1 میلیارد و 949 میلیون و 857 هزار دلار، سوریه با 1 میلیارد و 675 میلیون و 429 هزار دلار، ایران با 1 میلیارد و 566 میلیون و 709 هزار دلار و آذربایجان با 1 میلیارد و 541 میلیون و 916 هزار دلار قرار داشتند. 

وزارت خزانه داری و دارایی ترکیه : ترکیه در معرض خطر قرار گرفتن در فهرست خاکستری نیست

در بیانیه‌ای از وزارت خزانه‌داری و دارایی در مورد گزارش ارزیابی متقابل دور پنجم FATF در مورد ترکیه، آمده است : FATF  به وضوح تأیید کرده است که کشور ما در زمینه‌های مبارزه با پولشویی، جرایم منشأ مرتبط، تأمین مالی تروریسم و تأمین مالی گسترش سلاح‌های کشتار جمعی، نقص استراتژیک ندارد و بنابراین هیچ خطری برای قرار گرفتن در فهرست خاکستری وجود ندارد .

در بیانیه این وزارتخانه آمده است که این گزارش که در وب‌سایت FATF منتشر شده است، به طور جامع زیرساخت‌های قانونی، ظرفیت نهادی و شیوه‌های مبارزه با پولشویی، جرایم منشأ مرتبط، تأمین مالی تروریسم و تأمین مالی گسترش سلاح‌های کشتار جمعی را ارزیابی کرده است. در ادامه این بیانیه آمده است: « در نتیجه ارزیابی انطباق فنی، مشخص شد که کشور ما با 38 مورد از 40 توصیه FATF مطابقت دارد. از نظر اثربخشی، کشور ما در 3 مورد از 11 نتیجه کوتاه‌مدت «به طور قابل توجهی مؤثر» و در 8 مورد «نسبتاً مؤثر» ارزیابی شد. این بیانیه با تأکید بر اینکه نتایج، شاخص مهمی از سطح ترکیه است، تأکید کرد که کار قانونگذاری، ترتیبات نهادی و رویه‌های انجام شده نشان می‌دهد که ترکیه به طور فزاینده‌ای در حال تقویت ظرفیت خود برای مبارزه با پولشویی، تأمین مالی تروریسم و تأمین مالی سلاح‌های کشتار جمعی است. در این بیانیه آمده است: « بر این اساس، FATF  به وضوح تأیید کرده است که کشور ما در زمینه‌های مبارزه با پولشویی، جرایم منشأ مرتبط، تأمین مالی تروریسم و تأمین مالی گسترش سلاح‌های کشتار جمعی، نقص استراتژیک ندارد و بنابراین هیچ خطری برای قرار گرفتن در لیست خاکستری وجود ندارد . »

 منطقه بالکان در حال تبدیل شدن به دروازه جدید صادرات دیجیتال برای شرکت‌های کوچک و متوسط ترکیه است

در ترکیه، جایی که بیش از ۶۳۴۰۰۰ کسب‌وکار در تجارت الکترونیک فعالیت دارند، فروش فرامرزی به دومین حوزه کلیدی رشد برای شرکت‌های کوچک و متوسط تبدیل می‌شود. داده‌های وزارت تجارت نشان می‌دهد که پیش‌بینی می‌شود صادرات خرد به رومانی، یونان و بلغارستان تا سال ۲۰۲۵ به شدت افزایش یابد، در حالی که تحقیقات جهانی به شرکت‌های کوچک و متوسط توصیه می‌کند که «تحویل، مرجوعی و بسته‌بندی، نه فقط محصول، را بخشی از استراتژی صادرات خود قرار دهند». محصولات کم‌حجم اما با ارزش واحد بالا به عنوان یک عرصه رقابتی جدید برای صادرات الکترونیک در حال ظهور هستند و افزایش هزینه‌های لجستیک را خنثی می‌کنند. دیجیتالی شدن، هزینه ورود کسب و کارهای کوچک به بازار جهانی را کاهش داده و مسیر صادرات بنگاه‌های کوچک و متوسط را تغییر می‌دهد. طبق داده‌های به‌روزرسانی‌شده در ماه مه 2026 توسط کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (UNCTAD)، فروش تجارت الکترونیک در 45 اقتصاد، که تقریباً سه چهارم تولید ناخالص داخلی و صادرات جهانی را تشکیل می‌دهند، در سال 2024 به 28 تریلیون دلار رسید. نکته قابل توجه‌تر این است که میانگین نرخ رشد سالانه فروش تجارت الکترونیک در اقتصادهای در حال توسعه بین سال‌های 2016 تا 2024 تقریباً دو برابر اقتصادهای توسعه‌یافته بوده است.

بازار تجارت الکترونیک در ترکیه نیز به سرعت در حال گسترش است. طبق داده‌های سیستم اطلاعات تجارت الکترونیک وزارت تجارت (ETBIS)، پیش‌بینی می‌شود حجم تجارت الکترونیک ترکیه در سال 2025 با 52.2 درصد افزایش به 4.57 تریلیون لیر ترکیه و با 28.9 درصد افزایش به 115.43 تریلیون لیر ترکیه برسد. در سال 2025 میلادی، حجم تجارت الکترونیک خرده فروشی به 2.46 تریلیون لیر ترکیه رسید، در حالی که سهم تجارت الکترونیک از کل تجارت 19.3٪ و سهم آن از تولید ناخالص داخلی 6.9٪ بود. تعداد مشاغل فعال در تجارت الکترونیک نیز از 600800 به 634611 افزایش یافت. این واقعیت که 75٪ از این مشاغل، مالکیت انحصاری هستند، پتانسیل تجارت دیجیتال، به ویژه برای مشاغل کوچک را برجسته می‌کند.

داده‌ها نشان می‌دهد که دریچه جدیدی از فرصت برای شرکت‌های کوچک و متوسط، به ویژه در منطقه جغرافیایی نزدیک، گشوده شده است. صادرات خرد به رومانی با ۱۱۷ درصد افزایش از تقریباً ۱۰۸ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴ به ۲۳۳.۸ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ رسید. در همین دوره، تعداد بسته‌ها از ۵.۱ میلیون به ۱۴.۷ میلیون افزایش یافت. بنابراین، رومانی به یکی از بازارهای با سریع‌ترین رشد برای صادرکنندگان الکترونیکی ترکیه تبدیل شد. رشد چشمگیرتری نیز در بازارهای همسایه رخ داد. صادرات خرد به یونان با ۴۵۳ درصد افزایش، از ۱۲.۲ میلیون دلار به ۶۷.۵ میلیون دلار رسید. تعداد بسته‌ها از ۳۰۱۰۰۰ به ۳.۵ میلیون افزایش یافت. ارزش صادرات خرد به بلغارستان تقریباً پنج برابر شد و به ۳۳.۷ میلیون دلار رسید تعداد بسته‌ها از ۱۹۰۰۰ به تقریباً ۱.۶ میلیون افزایش یافت. این موضوع نشان می‌دهد که برای شرکت‌های کوچک و متوسط، به جای تمرکز صرف بر بازارهای بزرگی مانند ایالات متحده، آلمان یا خلیج فارس، بازارهای نزدیک با فواصل لجستیکی کوتاه و دسترسی جاده‌ای نیز باید به عنوان یک حوزه رشد جداگانه در صادرات الکترونیکی در نظر گرفته شوند.

افزایش بازارهای نزدیک در ترجیحات لجستیکی نیز منعکس شده است. طبق داده‌های وزارت تجارت، در حالی که ۸۸ درصد از بسته‌های صادرات خرد در سال ۲۰۲۴ از طریق هوایی حمل می‌شدند، این نرخ در سال ۲۰۲۵ به ۶۲ درصد کاهش یافت. از سوی دیگر، سهم حمل و نقل جاده‌ای از ۱۱ درصد به ۳۷ درصد افزایش یافت. ارزش صادرات خرد انجام شده از طریق جاده نیز از ۱۵۸ میلیون دلار به ۳۶۶ میلیون دلار افزایش یافت. برای شرکت‌های کوچک و متوسط، این بدان معناست که هنگام انتخاب بازار هدف، نه تنها جمعیت و قدرت خرید باید در نظر گرفته شود، بلکه هزینه و زمان لازم برای رسیدن بسته به مشتری نیز باید در نظر گرفته شود. به ویژه، بالکان و بازارهای اروپایی نزدیک، به دلیل مزایای هزینه‌ای که حمل و نقل جاده‌ای ارائه می‌دهد، می‌توانند زمینه آزمایش جدیدی را برای صادرکنندگان کوچک‌تر فراهم کنند.