دلایل تعیین قیمت ۱۲۰۰ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم کاکائو در ساحل عاج

سایت APA News در مطلبی با عنوان «کاکائوی ساحل عاج؛ دلایل قیمت ۱۲۰۰ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم» به چرایی تعیین قیمت تضمینی کاکائو برای فصل ۲۰۲۷-۲۰۲۶ پرداخته و می‌نویسد این رقم بر اساس سازوکار فروش پیشاپیش و تعهد دولت به پرداخت حداقل ۶۰ درصد قیمت جهانی تعیین شده است.

از سه‌شنبه اول سپتامبر ۲۰۲۶، فصل کاکائوی ۲۰۲۷-۲۰۲۶ در ساحل عاج به‌طور رسمی آغاز شده است. اعلام قیمت تضمینی برای تولیدکنندگان، که ۱۲۰۰ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم تعیین شده، بلافاصله بحث‌هایی را در میان فعالان این بخش به راه انداخت. اگر قیمت تضمینی ۱۲۰۰ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم برای فصل اصلی، در مقایسه با ۲۸۰۰ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم در فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۵، نزد برخی فعالان این بخش با انتقاد مواجه شده است، بررسی سازوکار فروش پیشاپیش و تحولات قیمت جهانی نشان می‌دهد که این رقم در شرایط کنونی، بالاترین قیمت ممکنی است که می‌شد تعیین کرد. برخی فعالان زنجیره ارزش، این سطح درآمد را پایین‌تر از انتظارات خود می‌دانند و گاه وضعیت ساحل عاج را با دیگر کشورهای تولیدکننده مقایسه می‌کنند. با این حال، این رقم ناچیز نیست، بلکه مستقیما از نظام تثبیت قیمتی که دولت انتخاب کرده ناشی می‌شود و مطابق با تعهدات دولت است. ساحل عاج نیز مانند دیگر کشورهای تولیدکننده، قیمت‌ها را در بازار بین‌المللی تعیین نمی‌کند؛ بلکه تابع آن است. بنابراین مفهوم «قیمت خوب» نسبی است و دائما بر اساس عوامل بنیادین بازار جهانی تغییر می‌کند. چیزی که امروز ناکافی به نظر می‌رسد، ممکن است دیروز قیمت بسیار خوبی تلقی می‌شد و برعکس. با توجه به نوسانات دائمی‌ بازار، قیمتی که امروز قیمت تضمینی خوبی برای کاکائو به نظر می‌رسد، ممکن است فردا دیگر چنین تلقی نشود و آنچه دیروز قیمت بسیار خوبی برای کاکائو بوده، امروز به دلیل تغییر شرایط بازار، قیمت نامناسبی به نظر برسد.

توضیح فنی: قاعده ۶۰ درصد قیمت جهانی

قیمت ۱۲۰۰ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم به‌طور تصادفی انتخاب نشده است. این رقم دقیقا معادل ۶۰ درصد قیمت‌های جهانی در زمانی است که قراردادهای فروش به صادرکنندگان انجام شده‌اند؛ یعنی در فاصله مارس تا ژوئن گذشته. در این دوره حساس چهارماهه، شورای قهوه و کاکائو ۱.۱ میلیون تن قرارداد صادراتی را فروخت. این عملیات در مقیاسی بزرگ و با سرعتی بسیار بالا انجام شد، در حالی که معمولا این فرآیند طی ۹ ماه انجام می‌شود. در همان دوره، شرایط اقتصادی جهان موجب کاهش نزدیک به ۷۰ درصدی قیمت کاکائو شد و قیمت آن در بازار بین‌المللی در محدوده ۲۲۰۰ تا ۲۸۰۰ پوند استرلینگ برای هر تن نوسان داشت؛ رقمی‌ که معادل حدود ۱۶۸۰ تا ۲۱۳۸ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم بود.

ساحل عاج از سال ۱۹۶۰ از الگوی فروش پیشاپیش و تثبیت قیمت استفاده می‌کند. تنها استثنای مهم، دوره آزادسازی کامل این بخش بود که به مدت ۱۱ سال، از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۱، در دوره موسوم به «بازسازی» تحت حکومت جبهه خلق ساحل عاج (FPI) ادامه داشت. آنچه در تاریخ این بخش ثبت شده این است که در دوره آزادسازی، برندگان اصلی تولیدکنندگان نبودند، بلکه صادرکنندگان، خریداران و «پیستِرها» بودند؛ واسطه‌هایی که در محل، قیمت‌های خود را تحمیل می‌کردند؛ قیمت دانه‌های کاکائو از منطقه‌ای به منطقه دیگر، از شهری به شهر دیگر و گاهی حتی در یک محل واحد، بر اساس خریدار تغییر می‌کرد و نوسان‌های نامنظمی داشت. از زمان اصلاحات سال ۲۰۱۲، بازگشت به نظام تثبیت قیمت از تولیدکننده در برابر این وضعیت محافظت کرده و برای او قیمت واحد و تضمین‌شده‌ای در سراسر کشور فراهم کرده است که حداقل معادل ۶۰ درصد قیمت بازار جهانی است.

میانگین قیمت فروش این قراردادها در بازار توسط شورای قهوه و کاکائو، نهاد تنظیم‌کننده این بخش، ۱۹۴۰ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم بوده است؛ بنابراین قیمت تضمینی ۱۲۰۰ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم با این واقعیت بازار مطابقت دارد. علاوه بر این، مطالعات نهاد تنظیم‌کننده نشان می‌دهد هزینه تولید در ساحل عاج حدود ۱۰۰۰ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم است. بنابراین این قیمت تضمینی بالاتر از هزینه تولید قرار دارد و به گفته کارشناسان، نمی‌توان آن را «ناچیز» دانست. درست است که هم‌زمان با آغاز فصل جدید، قیمت‌های جهانی افزایش قابل توجهی یافته و به ۴۳۰۰ پوند استرلینگ، معادل حدود ۳۲۸۴ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم رسیده‌اند. با این حال، این افزایش قیمت تنها از ماه اوت آغاز شده است، در حالی که ساحل عاج فروش قراردادهای خود را در ماه ژوئیه به پایان رسانده بود.

چرا قیمت تضمینی ۱۲۰۰ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم؟

ساحل عاج از سال ۲۰۱۲ انتخاب کرده است که بخش کاکائو را با تکیه بر فروش پیشاپیش تثبیت کند. این سازوکار امکان تعیین قیمت تضمینی متصل به نوسانات بازار جهانی را فراهم می‌کند. دولت همچنین متعهد شده است که قیمت تضمینی پرداختی به تولیدکنندگان حداقل معادل ۶۰ درصد قیمت جهانی باشد. این قاعده همواره رعایت شده و در فصل ۲۰۲۷-۲۰۲۶ نیز رعایت شده است. کشور در مدت تنها چهار ماه، ۱.۱ میلیون تن قرارداد صادراتی را به شرکت‌های چندملیتی فروخته است؛ عملیاتی که در سال‌های گذشته معمولا طی ۹ ماه انجام می‌شد. در دوره فروش این قراردادها که تحت مدیریت شورای قهوه و کاکائو صورت گرفت، بازار جهانی در نتیجه شرایط اقتصادی با کاهش نزدیک به ۷۰ درصدی مواجه بود و قیمت‌ها بین ۱۶۸۰ تا ۲۱۳۸ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم قرار داشت. البته قیمت جهانی امروز به ۴۳۰۰ پوند استرلینگ، معادل حدود ۳۲۸۴ فرانک سیفا برای هر کیلوگرم رسیده است. با این حال، باید یادآوری کرد که این افزایش تنها از ماه اوت آغاز شد، در حالی که ساحل عاج در ماه ژوئیه فروش قراردادهای خود را به پایان رسانده بود.

ساحل عاج، مانند دیگر کشورهای تولیدکننده، قیمت کاکائو را در بازار جهانی تعیین نمی‌کند؛ بلکه تابع آن است و نمی‌توان آینده این بازار را دقیق پیش‌بینی نمود. بنابراین قیمت تضمینی ۱۲۰۰ فرانک سیفا که دولت ساحل عاج تعیین کرده، واقعیت بازار در زمان فروش قراردادها را منعکس می‌کند. این رقم کاملا با تعهد دولت برای اختصاص ۶۰ درصد ارزش قیمت جهانی به تولیدکنندگان مطابقت دارد و در شرایط فروش قراردادهایی که بین مارس و ژوئن ۲۰۲۶ انجام شد، بالاترین مبلغی است که ساحل عاج می‌توانست تعیین کند. به گفته کارشناسان، اگر این قیمت در سطح بازار و توسط همه خریداران و واسطه‌ها به‌طور دقیق رعایت شود، درآمد مناسبی را برای تولیدکنندگان ساحل عاج در سراسر فصل جدید تضمین خواهد کرد.

منبع:

https://fr.apanews.net/cote-divoire/cacao-ivoirien-les-raisons-du-prix-de-1200-fcfa-kg/