معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

بحران خاورمیانه چگونه اقتصاد آفریقا را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟

آقای رُنه اوامبنگ بانکدار کامرونی در مقاله ای در مجله فاینانشال اَفریک به پیامدهای جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل بر اقتصاد آفریقا پرداخته و نوشته است: «افزایش تنش‌ها در خاورمیانه و اختلال در تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز باعث افزایش شدید قیمت نفت و هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه شده است. این وضعیت فشار اقتصادی قابل توجهی بر کشورهای آفریقایی وارد می‌کند، زیرا بسیاری از آن‌ها به واردات سوخت، کود شیمیایی و مواد غذایی وابسته‌اند. نتیجه این وضعیت افزایش تورم، کاهش قدرت خرید خانوارها است. کشورهای صادرکننده نفت مانند نیجریه و آنگولا ممکن است به طور موقت از افزایش قیمت نفت درآمد بیشتری کسب کنند، اما این سود می‌تواند با افزایش هزینه واردات و فشار بر بودجه‌ها از بین برود. در مقابل، کشورهای واردکننده نفت به‌ویژه در منطقه ساحل که با بی‌ثباتی امنیتی و اقتصادی مواجند، با افزایش کسری تجاری و مشکلات اقتصادی بیشتری روبه‌رو خواهند شد. همچنین اختلال در بازار کود و حمل‌ونقل مواد غذایی می‌تواند امنیت غذایی در آفریقا را تهدید کند.»

اخبار اقتصادی ساحل عاج، کامرون و گابن

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی کشورهای ساحل عاج، کامرون و گابن در هفتۀ سوم اسفندماه ۱۴۰۴، مندرج در رسانه‌های این کشورها به شرح زیر ارائه می‌گردد.

تلاش ساحل عاج برای جذب ۱۷۵ میلیارد یورو تا سال ۲۰۳۰

در اوایل فوریه، ساحل عاج بیانیه‌ای را در شورای وزیران در مورد طرح توسعه جدید خود برای دوره ۲۰۲۶-۲۰۳۰ تصویب کرد. این طرح جایگزین طرح توسعه ملی ۲۰۲۱-۲۰۲۵ می‌شود که در پایان سال ۲۰۲۴ نرخ اجرای ۷۷.۱ درصدی داشت. با آغاز طرح توسعه ملی (NDP) ۲۰۲۶-۲۰۳۰، ساحل عاج در حال آغاز یک مسیر تامین مالی بلندپروازانه با هدف تقویت توسعه ساختاری خود است. آبیجان قصد دارد طی پنج سال، ۱۱۴۸۳۸.۵ میلیارد فرانک سیفا یا بیش از ۱۷۵ میلیارد یورو را بسیج کند، مبلغی بی‌سابقه در تاریخ اخیر برنامه‌ریزی مالی ساحل عاج رقم خواهد خورد.

امضای موافقتنامه کمک بلاعوض ژاپن به ساحل عاج برای مرمت و نگهداری راه‌های ابیجان

ژاپن وساحل عاج روز جمعه ۲۰ فوریه توافق‌نامه‌ای برای اعطای کمک بلاعوض به منظور تقویت نگهداری شبکه جاده‌ای «ابیجان بزرگ» امضا کردند. بر اساس این توافق، معادل حدود ۶٫۵ میلیارد فرانک سیفا برای اجرای پروژه بهبود تجهیزات نگهداری راه‌ها در ابیجان بزرگ اختصاص می‌دهد. این پروژه با هدف ارتقای ظرفیت فنی و تجهیز نهادهای مسئول نگهداری راه‌ها به ماشین‌آلات مدرن و خدمات تخصصی اجرا خواهد شد. مراسم امضای این توافق با حضور نیاله کابا، وزیر امور خارجه و همکاری‌های بین‌المللی ساحل عاج و سفیر ژاپن برگزار شد. وزیر زیرساخت‌ها و نگهداری راه‌های ساحل عاج نیز در این مراسم حضور داشت. مقامات دو کشور تأکید کردند این کمک بیانگر اراده مشترک برای تحکیم روابط دوجانبه وتوسعه پایدار است.

کشورهای پیشرو در حوزه سرمایه گذاری در ساحل عاج در سال ۲۰۲۵ ‏

بر اساس اعلام مرکز ترویج سرمایه‌گذاری در ساحل عاج، در سال ۲۰۲۵، در مجموع ۸۱۲٫۶۷ میلیارد فرانک سیفا سرمایه‌گذاری در ساحل عاج به تصویب رسید که معادل ۱٫۴۶ میلیارد دلار است. در این میان، خودِ ساحل عاج با ۴۱۲٫۶ میلیارد فرانک سیفا، معادل ۵۱ درصد از کل سرمایه‌گذاری‌های مصوب، بیشترین سهم را به خود اختصاص داد. در میان سرمایه‌گذاران خارجی، فرانسه با ۱۷۰٫۵ میلیارد فرانک سیفا و سهم ۲۱ درصدی، در رتبه نخست قرار گرفت و به بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار خارجی تبدیل شد. پس از فرانسه، چین با ۵۶٫۵ میلیارد فرانک سیفا، معادل ۷ درصد از کل سرمایه‌گذاری‌ها، در جایگاه دوم قرار دارد. سنگاپور نیز با ۴۸٫۷۶ میلیارد فرانک سیفا و سهم ۶ درصدی، سومین سرمایه‌گذار خارجی در سال ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. علاوه بر این سه کشور، حدود ۱۲۵ میلیارد فرانک سیفا نیز از سوی سایر شرکای بین‌المللی در بخش‌های مختلف اقتصادی تأمین شده است که نشان‌دهنده جذابیت متنوع اقتصاد ساحل عاج برای سرمایه‌گذاران خارجی است.

بهره‌برداری از پتانسیل کشاورزی دیجیتال در آفریقا

موضوع بهره برداری از پتانسیل کشاورزی دیجیتال در آفریقا در گزارش با عنوان «از استراتژی تا توسعه: اهمیت اجرا در کشاورزی دیجیتال» که توسط گروه مشاوره بوستون (BCG) با همکاری Precision Development (PxD) منتشر شده است، آشکار شده است. در این گزارش آمده است اگر راهکارهای اثبات‌شده در حوزه کشاورزی دیجچیتال فراتر از پروژه‌های آزمایشی گسترش یابند، کشاورزی دیجیتال می‌تواند سالانه تا ۵۰۰ میلیارد دلار تولید ناخالص داخلی کشاورزی اضافی در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط ​​ایجاد کند. این مطالعه که توسط farmerreviewafrica منتشر شده است، بررسی می‌کند که چگونه واحدهای کشاورزی دیجیتال (DAU) به دولت‌ها کمک می‌کنند تا خلاء بین استراتژی و اجرا را پر کنند.

معادن کشورهای آفریقایی در تله صادرات خام

حوزه معادن در آفریقا درتله صادرات مواد خام قرار گرفته است. در همین راستا از زیمبابوه تا گینه، از طریق کشورهای گابن و نامیبیا، دولت‌های آفریقایی گروه‌های بین‌المللی را تحت فشار قرار می‌دهند تا کاری بیش از صادرات مواد معدنی خام انجام دهند. این گروه‌ها اغلب با استناد به موانع قابل توجه، مقاومت می‌کنند. ایا در این اقدامات محدودیت‌های مشروع یا سوء نیت خاصی وجود دارد؟

چگونه سرمایه‌گذاران آفریقایی اولویت‌های خود را بازتعریف می‌کنند؟

مؤسسات مالی آفریقایی در حال تغییر تمرکز استراتژیک خود هستند و کارایی عملیاتی را بر گسترش جغرافیایی اولویت می‌دهند. ارزیابی‌های سال 2025 از Deloitte و AFIS نشان می‌دهد که امنیت سایبری و هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به اولویت اصلی سرمایه گذاران در آفریقا هستند، این در حالی که جاه‌طلبی‌های پان‌آفریقایی و زیست‌محیطی در حال محو شدن هستند. در همین راستا کشورهای آفریقایی با اولویت دادن به توسعه صنعتی و مدرن سازی شهرها از یک سو و افزایش رقابت قدرتهای بزرگ و بازیگران نوظهور در آفریقا جهت رود به بازار تولید و صادرات کالاهای صنعتی، تجاری و فراوری مواد نفتی و پالایشگاهی از سوی دیگر در پی رقابت جهت جذب سرمایه گذاران خارجی هستند و در این بین توجه به حفظ محیط زیست و اکوسیستم کشورهای آفریقا چندان مورد عنایت رهبران این قاره قرار نگرفته است. این عمل در میان مدت می‌تواند خسارات جبران ناپذیری در این حوزه برای کشورهای مزبور داشته باشد.

کاهش سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در آفریقا در سال ۲۰۲۵

افت جریان سرمایه گذاری در شمال آفریقا و انعطاف‌پذیری نسبی در کشورهای جنوب صحرای آفریقا

اخبار اقتصادی ساحل عاج، کامرون، گابن و سائوتومه و پرنسیپ

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی کشورهای ساحل عاج، کامرون، گابن و سائوتومه و پرنسیپ در هفتۀ سوم بهمن ماه ۱۴۰۴، مندرج در رسانه‌های این کشورها به شرح زیر ارائه می‌گردد.