رکود صادرات نساجی پاکستان در سال مالی 2026

صادرات نساجی و پوشاک پاکستان در سال مالی 2026 با رشد ناچیز 0.26 درصدی به 17.93 میلیارد دلار رسید که نشان‌دهنده رکود بزرگ‌ترین بخش صادراتی این کشور است. افزایش هزینه‌های تولید، تعرفه بالای برق، کمبود پنبه، تأخیر در اجرای تسهیلات مالی صادرات و کاهش تقاضا در بازارهای منطقه‌ای از مهم‌ترین عوامل این وضعیت عنوان شده‌اند. در پی این عملکرد ضعیف، شورای نساجی پاکستان از نخست‌وزیر خواسته است با اصلاح تعرفه‌های انرژی، تسریع در تأمین مالی صادرات و اجرای برنامه‌ای برای احیای تولید پنبه، از کاهش بیشتر رقابت‌پذیری این صنعت جلوگیری کند. کارشناسان هشدار می‌دهند که در صورت ادامه روند کنونی، تحقق اهداف صادراتی و افزایش درآمدهای ارزی پاکستان با چالش جدی مواجه خواهد شد.

صادرات نساجی و پوشاک پاکستان، به عنوان بزرگ‌ترین بخش صادراتی این کشور، در سال مالی 2026 عملاً در وضعیت رکود قرار گرفت. بر اساس آمار منتشرشده از سوی اداره آمار پاکستان (PBS)، ارزش صادرات این بخش با رشد ناچیز 0.26 درصدی از 17.88 میلیارد دلار در سال مالی 2025 به 17.93 میلیارد دلار در سال مالی 2026 رسید؛ عملکردی که یکی از ضعیف‌ترین نتایج سال‌های اخیر محسوب می‌شود و نشان می‌دهد این صنعت در حفظ رشد صادراتی خود با چالش‌های جدی روبه‌رو است.

این عملکرد ضعیف در شرایطی رقم خورده که صادرات کالایی پاکستان نیز حدود 4.87 میلیارد دلار کمتر از هدف تعیین‌شده برای سال مالی 2026 بوده است. کارشناسان و فعالان صنعت، افزایش هزینه‌های تولید، رشد هزینه نهاده‌ها، کاهش تقاضا در بازارهای مهم منطقه‌ای، اختلال در زنجیره حمل‌ونقل و شوک‌های خارجی را از مهم‌ترین عوامل کاهش رقابت‌پذیری صادرکنندگان پاکستانی می‌دانند. علاوه بر این، تعلیق تجارت با افغانستان که طی سال‌های اخیر به بازاری نزدیک به 1.5 میلیارد دلار برای کالاهای پاکستانی تبدیل شده بود و همچنین کاهش صادرات به کشورهای خاورمیانه، به‌ویژه امارات متحده عربی، فشار مضاعفی بر عملکرد صادراتی این بخش وارد کرده است.

آمار ماهانه نیز از تشدید روند نزولی حکایت دارد. صادرات نساجی و پوشاک پاکستان در ژوئن 2026 با کاهش 16.71 درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، از 1.521 میلیارد دلار به 1.267 میلیارد دلار رسید و نسبت به ماه قبل نیز حدود 23 درصد افت کرد. بررسی روند صادرات نشان می‌دهد از اکتبر 2025 تاکنون، به استثنای افزایش‌های جزئی در ماه‌های ژانویه و آوریل، صادرات این بخش عمدتاً در محدوده رشد منفی قرار داشته است.

در میان زیرگروه‌های مختلف، عملکرد محصولات متفاوت بوده است. صادرات پوشاک آماده از نظر ارزشی 3.87 درصد و از نظر وزنی 5.55 درصد افزایش یافت، اما صادرات لباس بافتنی از نظر ارزش 0.88 درصد و از نظر مقدار 2.63 درصد کاهش پیدا کرد. صادرات لباس خواب از نظر ارزش تقریباً بدون تغییر و با کاهش 0.01 درصدی همراه بود، هرچند از نظر مقدار 1.44 درصد رشد داشت. همچنین صادرات حوله از نظر ارزش 1.93 درصد و از نظر مقدار 3.08 درصد کاهش یافت و صادرات پارچه‌های پنبه‌ای نیز به ترتیب 7.55 درصد از نظر ارزش و 4.18 درصد از نظر مقدار افت کرد. در مقابل، صادرات نخ با رشد 12.4 درصدی همراه بود، هرچند صادرات سایر کالاهای ساخته‌شده، به استثنای حوله، 0.71 درصد و صادرات چادر، بوم و برزنت 3.81 درصد کاهش یافت.

در بخش واردات نیز تغییرات قابل توجهی مشاهده می‌شود. واردات الیاف مصنوعی 7.25 درصد و واردات نخ‌های مصنوعی 3.89 درصد افزایش یافت، در حالی که واردات پنبه خام نسبت به سال قبل 43.26 درصد کاهش داشت. از سوی دیگر، واردات پوشاک دست دوم نیز 16.36 درصد افزایش یافت.

در واکنش به این شرایط، شورای نساجی پاکستان  به ریاست فواد انور، طی نامه ای خطاب به نخست‌وزیر شهباز شریف، نسبت به تداوم رکود صادرات هشدار داد و خواستار مداخله فوری دولت شد. این شورا تأکید کرد که با وجود نقش کلیدی صنعت نساجی به عنوان بزرگ‌ترین منبع درآمد صادراتی پاکستان، ادامه روند فعلی می‌تواند جایگاه رقابتی این کشور را در بازارهای جهانی بیش از پیش تضعیف کند.

به اعتقاد شورای نساجی، سه عامل اصلی 1-هزینه بالای تولید و انجام کسب‌وکار 2- تأخیر در اجرای طرح جدید تأمین مالی صادرات و3- بحران فزاینده تولید پنبه داخلی موجب کاهش توان رقابتی صنعت شده است.

از دیگر مشکلات مورد اشاره، تعرفه برق صنایع بود. شورای نساجی معتقد است واحدهای صنعتی متصل به شبکه‌های ولتاژ بالا، با وجود سهم حدود 60 درصدی در مصرف برق صنعتی، تعرفه‌ای حدود 4 روپیه به ازای هر واحد بیشتر از هزینه واقعی خدمات پرداخت می‌کنند. این شورا پیشنهاد کرده است ساختار تعرفه برق بر اساس روش «هزینه واقعی خدمات» اصلاح شود تا بدون تحمیل بار مالی جدید، رقابت‌پذیری صنایع صادراتی افزایش یابد.

صادرکنندگان همچنین از تأخیر در اجرای طرح توسعه‌یافته تأمین مالی مجدد صادرات [1]که در بودجه سال مالی 2027 وعده آن داده شده، انتقاد کرده‌اند. به گفته آنان، اگرچه دولت از افزایش 50 درصدی منابع این طرح خبر داده، اما بانک مرکزی پاکستان و بانک‌های تجاری هنوز آن را عملیاتی نکرده‌اند. در نتیجه، تولیدکنندگان پاکستانی همچنان سرمایه در گردش خود را با نرخ‌های دو رقمی تأمین می‌کنند، در حالی که رقبای منطقه‌ای در بنگلادش، هند و ویتنام از تسهیلات صادراتی با نرخ‌های تک‌رقمی‌برخوردار هستند.

بحران تولید پنبه نیز از دیگر نگرانی‌های اصلی صنعت است. شورای نساجی اعلام کرده تولید داخلی پنبه در فصل گذشته به حدود 5.5 میلیون عدل کاهش یافته که پایین‌ترین سطح در نزدیک به سه دهه اخیر است؛ در حالی که این رقم در سال‌های 2011 و 2012 حدود 14.8 میلیون عدل بود. به اعتقاد این شورا، تنش‌های گرمایی، کمبود آب در ایالت سند و جنوب پنجاب و کاهش سطح زیر کشت پنبه از عوامل اصلی این روند هستند و در صورت تداوم آن، واردات پنبه برای تأمین نیاز صنایع اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

در پایان، شورای نساجی پاکستان چهار اقدام فوری   شامل 1- کاهش سهم پرداختی کارفرمایان به EOBI به 2 درصد 2- اصلاح تعرفه برق صنایع 3- اجرای فوری طرح تأمین مالی صادرات و 4- تدوین یک راهبرد ملی برای احیای تولید پنبه از طریق قیمت‌گذاری حمایتی، بهبود بذر و حفاظت از اراضی زیر کشت را به دولت پیشنهاد کرده است. این شورا تأکید کرده است که صنعت نساجی خواستار یارانه نیست، بلکه انتظار دارد دولت با کاهش هزینه‌های تولید، تأمین مالی مناسب و دسترسی پایدار به مواد اولیه، شرایط رقابت برابر با سایر کشورهای منطقه را فراهم کند. به باور فعالان این صنعت، اتخاذ سریع این سیاست‌ها برای جلوگیری از تعمیق رکود صادرات، حفظ اشتغال و بازگرداندن بزرگ‌ترین بخش صادراتی پاکستان به مسیر رشد پایدار ضروری است.

Textile exporters urge PM to intervene as exports stagnate at $17.9bn, https://www.thenews.pk/print/1426438-textile-exporters-urge-pm-to-intervene-as-exports-stagnate-at-17-9bn

Textile exports stagnate at $17.9bn in FY26, https://www.dawn.com/news/2015755/textile-exports-stagnate-at-179bn-in-fy26

[1]. Export Refinance Scheme