اخبار اقتصادی آفریقای جنوبی
گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی آفریقای جنوبی در نیمۀ دوم اردیبهشت ماه 1405، مندرج در رسانهها و روزنامههای این کشور به شرح ذیل ارائه میگردد.
قیمت ذرت میتواند با تقاضای قویتر منطقهای و جهانی بهبود یابد
با وجود اینکه آفریقای جنوبی سال زراعی ذرت را با برداشت بیسابقه و ذخایر قابل توجه آغاز کرد، اما صادرات ذرت در فصل قبل به دلیل ضعف تقاضای خریداران سنتی خاور دور کمتر از حد انتظار بود. با این حال، بهبود تقاضای منطقهای در جنوب آفریقا، احتمال کمبود عرضه مرتبط با نزدیک شدن به چرخه ال نینو و قیمتهای جهانی قویتر میتواند فعالیت صادراتی را احیا و از قیمت ذرت در ماههای آینده حمایت کند.
در فصل قبل، صادرات تنها حدود ۲ میلیون تن بود که بسیار کمتر از پیشبینی محافظهکارانه صادرات ۲.۴ میلیون تنی این صنعت در ابتدای فصل بود. زیرا خریداران معمول ذرت آفریقای جنوبی در بازارهای خاور دور، مانند ویتنام، تایوان و کره جنوبی به اندازه کافی در بازار فعال نبودند. در عوض، تقاضای قوی برای ذرت از منطقه جنوب آفریقا وجود داشت. زیمبابوه خریدار اصلی بود که ۳۹ درصد از ۲ میلیون تن صادرات ذرت آفریقای جنوبی را تشکیل میداد.
https://www.dailymaverick.co.za/opinionista/2026-05-18-maize-prices-could-recover-on-stronger-regional-and-global-demand/
پیشی گرفتن صادرات مرکبات آفریقای جنوبی از اسپانیا
دادههای آماری اخیر نشان میدهد که در سال 2025، آفریقای جنوبی برای نخستین بار از اسپانیا به عنوان صادرکننده شماره یک مرکبات جهان پیشی گرفته است. این صنعت در سال ۲۰۲۵، رکورد بستهبندی و ارسال 3.06 میلیون تن میوه را ثبت کرده که نسبت به 2.467 میلیون تن صادراتی در سال ۲۰۲۴، افزایشی ۲۴ درصدی را نشان میدهد. برای سال ۲۰۲۶، آخرین تخمین انجمن باغداران مرکبات، افزایش این رقم به 3.142 میلیون تن را پیشبینی میکند، هرچند این رقم ممکن است به دلیل خسارات سیل در کیپ شرقی که برداشت محصول را با زیان روبرو کرده تا ۱۵ درصد کاهش یابد. این یک دستاورد و گواهی بر سرمایهگذاری در باغهای جدید و فناوریهای ساده اما پرهزینه مانند نصب توریهای ساخته شده توسط کشاورزان بومی است. نتشابله، مدیرعامل انجمن مزبور گفت: «ما شاهد بازگشت سرمایهگذاریای هستیم که کشاورزان در طول سالها برای پوشاندن باغهای میوه انجام دادهاند که مزایای زیادی دارد، از جمله این که تقریباً یک ریز اقلیم ایجاد میکند، مدیریت آفات و بیماریها را بهبود بخشیده و در عین حال درختان را از تگرگ و باد محافظت میکند.»
https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-05-19-sa-citrus-sector-delivers-juicy-economic-boost-overtaking-spain-as-worlds-leading-exporter/
نرخ تورم به 4 درصد رسید، احتمال افزایش نرخ بهره
همانطور که پس از افزایش قیمت سوخت انتظار میرفت، نرخ تورم ماه آوریل، به 4 درصد افزایش یافته که بالاترین نرخ از آگوست 2024 به این سو است. تورم از مارس تا آوریل بیش از 1 درصد افزایش یافت. افزایش 7.37 رند در هر لیتر در قیمت عمدهفروشی گازوئیل در ماه آوریل، برای اولین بار در ماههای گذشته، کاهش تورم سالانه حمل و نقل را به تورم تبدیل کرده است. تورم هسته، که شامل سوخت، غذا و انرژی نمیشود، از 3.2 درصد در ماه مارس به 3.6 درصد در ماه آوریل افزایش یافت. در روند صعودی، تورم قیمت مواد غذایی کاهش قابل توجهی داشته و از 3.2 در ماه مارس به 2.9 درصد در ماه آوریل رسیده، در حالی که تورم کالاهای عمومی تقریباً دو برابر شده است. در وضعیتی که تورم در محدوده تحمل 1 درصد بالاتر از هدف 3 درصدی بانک مرکزی باقی میماند، انتظار میرود این بانک در نشست پنجشنبه آینده، نرخ بهره را 25 واحد پایه افزایش دهد. در حال حاضر نشانههایی از انتقال تورم به خدمات وجود دارد.
https://www.news24.com/business/economy/inflation-surges-to-4-rate-hike-looms-next-week-20260520-0527
کمک آفریقای جنوبی برای مبارزه با شیوع ابولا به کنگو و اوگاندا
آفریقای جنوبی متعهد به پرداخت بیش از دو میلیون یورو برای مبارزه با شیوع ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا شد. این تعهد پس از آن صورت میگیرد که کمیسیون اتحادیه آفریقا از کشورهای آفریقایی خواسته تا به سرعت به شیوع این بیماری واکنش نشان دهند و از تلاشهای هماهنگ برای مهار ویروس حمایت کنند. این بودجه از طریق صندوق بیماریهای همهگیر آفریقا در مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آفریقا (CDC) برای تقویت نظارت، سامانههای آزمایشگاهی، تیمهای واکنش سریع، پیشگیری از عفونت و حمایت از جوامع آسیبدیده اختصاص خواهد یافت. در بیانیهای که روز چهارشنبه منتشر شد، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آفریقا اعلام کرد از کمک آفریقای جنوبی استقبال میکند.
https://iol.co.za/business/2026-05-20-south-africa-pledges-over-r40-million-to-fight-ebola-outbreaks-in-drc-and-uganda/
زیان ۴۰۷.۵ میلیون یورویی اسکوم به دلیل سرقت برق
رامخوپا، وزیر برق و انرژی، فاش کرد که اسکوم بین ۱ آوریل ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶، ۵۵۸.۵ میلیون یورو از طریق تلفات انرژی ضرر کرده است. وی در پاسخ به پرسشهای پارلمان گفت سرقت برق و اتصالات غیرقانونی بیشترین زیان را به خود اختصاص دادهاند. این موارد در دسته خسارات غیرفنی قرار میگیرند که در مجموع بیش از ۴۰۷.۵ میلیون یورو در دوره مزبور بوده است. با این حال، رامخوپا گفت ممیزی کنتورها و حذف اتصالات غیرقانونی، خسارات را کاهش داده و افزود: «در مقایسه با مدت مشابه سال مالی گذشته، بیش از ۲۵ میلیون یورو درآمد بازیابی و بیش از هزار گیگاوات ساعت کاهش تلفات حاصل شده است.»
تلفات فنی در این دوره که عمدتاً اتلاف اجتنابناپذیر انرژی الکتریکی در اجزای سیستم برق در طول انتقال و توزیع بود، بالغ بر ۱۵۱ میلیون یورو شد. رامخوپا گفت اسکوم به اجرای راهبرد مدیریت تلفات انرژی که با همکاری سازمانهای اجرای قانون انجام میدهد، ادامه خواهد داد. این راهبرد شامل اولویتبندی ممیزی کنتورها، حذف اتصالات غیرقانونی، تعمیرات و بازیابی درآمد، راهاندازی کنتورهای هوشمند و ریشهکنی فروش غیرقانونی یا غیرواقعی است. اتصالات غیرقانونی علاوه بر ایجاد تلفات قابل توجه برق، تا حد زیادی مسئول قطعی برق در سراسر کشور نیز هستند. قطعی برق، یک ساز و کار کاهش تقاضا است که اسکوم در مناطق خاصی که شبکه آن اغلب به دلیل اتصالات غیرقانونی، بیش از حد بارگذاری میشود، اجرا کرده است. اسکوم و رامخوپا در اواسط سال 2025 برنامهای برای حذف قطعی برق در سراسر کشور راهاندازی کرده و گفتند هدف آن حذف کامل ساز و کار کاهش تقاضا تا سال 2027 خواهد بود. کلید این طرح، راهاندازی کنتور هوشمند اسکوم بود که به این شرکت اجازه میدهد ناهنجاریهای مصرف را رصد کند.
https://mybroadband.co.za/news/energy/647644-electricity-theft-cost-eskom-r8-15-billion-in-11-months.html
طرح واکسیناسیون منطقهای دام آفریقای جنوبی و بوتسوانا
آفریقای جنوبی و بوتسوانا برای تعمیق همکاری در زمینه توسعه واکسن و کنترل بیماریهای دامی، از یک رویکرد منطقهای شامل ایجاد بانک واکسن جنوب آفریقا و پروتکل بیماریهای دامی حمایت میکنند. انتظار میرود همکاری مجدد در زمینه واکسنهای دامی و مدیریت بیماریها از بهرهوری کشاورزی منطقهای حمایت کند، سیستمهای امنیت زیستی را بهبود بخشد و توانایی جنوب آفریقا برای پاسخگویی به شیوع بیماریهای آینده را تقویت کند و در عین حال مبادلات کشاورزی درون آفریقایی را افزایش دهد. لامولا، وزیر امور خارجه، در ششمین نشست کمیسیون مشترک دو کشور (BNC) گفت طرفین توافق کردهاند در جهت تقویت ظرفیت منطقهای برای مقابله با بیماریهای دامی در سراسر جامعه توسعه جنوب آفریقا (SADC) با یکدیگر همکاری کنند.
موسسه واکسن بوتسوانا (BVI) از زمان شیوع اخیر تاکنون دو میلیون دوز واکسن بیماری تب برفکی به آفریقای جنوبی تحویل داده و قرار است دوزها را به صورت ماهانه ارائه دهد. لامولا گفت: «هر دو کشور از یک رویکرد منطقهای برای ریشهکنی بیماریهای دامی در سراسر منطقه SADC با ایجاد پروتکل بیماریهای بیندامی و بانک واکسن آفریقای جنوبی حمایت میکنند.» این ابتکار عمل در حالی صورت میگیرد که آفریقای جنوبی همچنان با شیوع مکرر بیماری تب برفکی و سایر بیماریهای دامی که تجارت کشاورزی را مختل، امنیت غذایی را تهدید و منجر به محدودیتهای صادراتی برای دامداران میشود، مبارزه میکند. تمرکز مجدد بر تولید واکسن و مدیریت بیماری همچنین بخشی از تلاشهای گستردهتر هر دو دولت برای تقویت همکاریهای کشاورزی و زنجیرههای ارزش منطقهای است. لامولا گفت: «آفریقای جنوبی و بوتسوانا همکاری در کشاورزی را بررسی و توافق کردهاند که تلاشها را برای ارتقای سرمایهگذاری و ایجاد شرایطی برای شرکتها جهت گسترش فعالیت در هر دو بازار تشدید کنند.» او با اشاره به اینکه بوتسوانا همچنان مقصد اصلی محصولات کشاورزی آفریقای جنوبی است و همزمان بخش کشاورزی خود را گسترش میدهد، گفت: «آفریقای جنوبی شریک تجاری و سرمایهگذاری اصلی بوتسوانا است و منافع ما در این بخش مکمل یکدیگر هستند.»
https://iol.co.za/business-report/2026-05-21-south-africa-botswana-push-regional-livestock-vaccine-drive-to-combat-animal-diseases/
صادرات برق آفریقای جنوبی تقریباً دو برابر واردات آن است
آفریقای جنوبی در سال ۲۰۲۴ تقریباً دو برابر واردات خود برق صادر کرد، زیرا قطعی برق به طرز چشمگیری کاهش یافت، اما قیمت برق همچنان بالا ماند. طبق دادههای عملیاتی اسکوم، این شرکت سال گذشته ۱۴۵۳۲ گیگاوات ساعت برق صادر و ۷۵۷۰ گیگاوات ساعت وارد کرد که عمدتاً از طرح برق آبی کاهورا باسا در موزامبیک بود. این بدان معناست که اسکوم حدود ۹۲ درصد بیشتر از واردات خود در طول سال، برق صادر کرده است. این شرکت با صادرات خالص ۶۹۶۲ گیگاوات ساعت، همچنان صادرکننده خالص برق باقی ماند. برابر مفاد گزارش سالانه اسکوم برای سال ۲۰۲۵ «این شرکت عمدتاً به مشتریان محلی و شمار کمی از مشتریان بینالمللی با استفاده از انرژی تولیدی خود، به همراه انرژی خریداری شده از تولیدکنندگان مستقل برق و برق وارداتی از کشورهای همسایه، خدمات ارائه میدهد و موزامبیک همچنان مهمترین شریک تجاری برای واردات و صادرات است.» این شرکت اعلام کرد فروش بینالمللی برق نسبت به سال گذشته ۴۰ درصد افزایش یافته، زیرا کشورهای همسایه در طول کمبودهای منطقهای و شرایط خشکسالی که تولید برق را در سایر نقاط جنوب آفریقا کاهش داده بود، به پشتیبانی اضطراری نیاز داشتند.
بر اساس آمارهای منتشرشده، زغالسنگ هنوز به طور عمده بر سیستم برق آفریقای جنوبی تسلط دارد. اگرچه منابع انرژی تجدیدپذیر به تدریج سهم خود را در دهه گذشته افزایش دادهاند، زغالسنگ در سال 2024، 83 درصد از سوخت مصرفی نیروگاههای محلی را تشکیل میداد. سهم زغالسنگ در تولید برق از ۹۰ درصد در سال ۲۰۱۶ به ۸۳ درصد در سال ۲۰۲۴ کاهش یافت. انرژیهای تجدیدپذیر، از جمله انرژی باد، خورشیدی و برق آبی، ۹ درصد از تولید برق را در سال ۲۰۲۴ تشکیل دادند که نسبت به سال ۲۰۱۶ تنها ۲ درصد افزایش یافته است. نیروگاههای زغالسنگ سوز حدود ۴۰۵۴۴ مگاوات از ظرفیت نصب شده را تشکیل میدهند، در حالی که ۶۲۸۱ مگاوات از منابع تجدیدپذیر، ۳۴۱۴ مگاوات از دیزل و گاز، ۱۸۶۰ مگاوات از انرژی هستهای و ۶۰۰ مگاوات از تولید برق آبی است.
https://iol.co.za/business/2026-05-21-south-africa-exports-almost-twice-as-much-electricity-as-it-imports/
افزایش نرخ رپو به ۷ درصد؛ نخستین واکنش تهاجمی بانک مرکزی
کمیته سیاست پولی بانک مرکزی آفریقای جنوبی (SARB) نرخ رپو را با ۲۵ واحد پایه افزایش، به ۷ درصد رساند که از ۲۹ مه ۲۰۲۶ اجرایی میشود؛ همین امر نرخ پایه وامدهی بانکهای تجاری را به 5/10 درصد میرساند. این تصمیم با رأی ۴ به ۲ گرفته شد؛ چهار عضو موافق افزایش و دو عضو خواهان ثبات نرخ بودند. به گفته رئیس بانک مرکزی، این اقدام پیشدستانه برای مدیریت ریسکهای فزاینده تورمی و مهار «اثرات دور دوم» شوکهای اقتصادی بوده است. کمیته سه سناریو ریسک اصلی را بررسی کرد: تداوم جنگ غرب آسیا، شرایط اقلیمی اِلنینو با تأثیر بر تولید کشاورزی و اثرات غیرخطی تورم. بانک مرکزی پیشبینی کرده تورم در سال ۲۰۲۶ بهطور میانگین ۴/۴ درصد و در ۲۰۲۷ به 7/3 درصد برسد و در ۲۰۲۸ به هدف ۳ درصدی بازگردد. این تصمیم با انتقاد برخی اقتصاددانان همراه شد؛ پروفسور ریموند پارسونز آن را زودهنگام خواند و فعالان حوزه مسکن نسبت به فشار بیشتر بر خانوارهای بدهکار هشدار دادند.
https://businesstech.co.za/news/finance/861838
رایزنی پرتوریا برای تمدید ۱۵ ساله آگوا با وجود فشارهای واشنگتن
دولت آفریقای جنوبی با وجود وضعیت کشور با درآمد متوسط روبهبالا، از واجد شرایط بودن خود برای قانون رشد و فرصت آفریقا (AGOA) دفاع کرد و خواستار تمدید ۱۵ ساله این پیمان تجاری معاف از تعرفه شد. پرتوریا استدلال میکند که تمدیدهای کوتاهمدت، اعتماد سرمایهگذاران را تضعیف و برنامهریزی صنعتی منطقهای را مختل میکند. آفریقای جنوبی در درخواست خود به دفتر نماینده تجاری آمریکا (USTR)، بر نقش خود بهعنوان منبع مواد معدنی حیاتی و ظرفیت فرآوری آنها برای صنایع آمریکا تأکید کرده است.
این رایزنی در حالی صورت میگیرد که دولت ترامپ پیشتر این پیمان را تنها تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ تمدید کرده بود؛ تمدیدی موقت پس از انقضای آن در سپتامبر ۲۰۲۵. آفریقای جنوبی یکی از بزرگترین استفاده کنندگان آگوا برای صادرات خودرو، محصولات کشاورزی و کالاهای ساختهشده به آمریکاست؛ هرچند روابط دو کشور بهدلیل اختلافات سیاست خارجی و تعرفه ۳۰ درصدی آمریکا بر کالاهای آفریقای جنوبی تیره شده است. پرتوریا همچنین خواستار بازنگری معیارهای واجد شرایط بودن بر اساس سطح نابرابری توزیع ثروت در طبقات جامعه بهجای صرفاً آستانه درآمدی شده است.
https://www.businessday.co.za/news/2026-05-25-sa-pushes-for-15-year-agoa-extension-amid-us-scrutiny/
سامانه بیومتریک دولت برای ریشهکنی «کارکنان شبح»
وزارت کشور آفریقای جنوبی یک پلتفرم دیجیتال راستیآزمایی فوری کارکنان را برای خزانهداری ملی توسعه داده است تا با پدیده «کارکنان شبح» و کلاهبرداری در فهرست حقوقبگیران دولتی مقابله کند. «کارگر شبح» نامی است که در فهرست حقوق یک نهاد ثبت میشود بدون آنکه فردی واقعاً کاری انجام دهد و حقوق آن به حساب عاملان تقلب واریز میشود. این سامانه آنلاین قرار است ۱۵ ژوئن راهاندازی شود و طی یک دوره دوماهه اولیه در سراسر وزارتخانههای ملی و استانی اجرا گردد.
این پلتفرم با اتکا به قابلیتهای هویت دیجیتال وزارت کشور و اتصال مستقیم به ثبت احوال، آزمونهای زندهبودن (liveness) و راستیآزمایی بیومتریک فوری سوابق کارکنان را انجام میدهد. تخمین زده میشود تقلب در فهرست حقوق و پرداختهای غیرقانونی تنها در سال ۲۰۲۵ حدود 9/3 میلیارد رَند به خزانه دولت زیان زده است. این اقدام در ادامه بودجه ۲۰۲۶ است که بیش از ۴٬۳۰۰ مورد مشکوک «کارگر شبح» را شناسایی کرده بود؛ حذف آنها میتواند حدود 5/1 میلیارد رَند صرفهجویی به همراه داشته باشد.
https://iol.co.za/news/south-africa/2026-05-26-home-affairs-launches-biometric-verification-portal-to-hunt-ghost-workers-after-r39-billion-lost-to-payroll-fraud-in-2025/.
تعویق تعطیلی نیروگاههای زغالسنگی بهدلیل تأخیر طرحهای گازی
آفریقای جنوبی در آستانه تعویق تعطیلی حدود یکپنجم از ظرفیت تولید برق زغالسنگی خود قرار گرفته است؛ زیرا طرحهای گازی که قرار بود جایگزین آنها شوند، عقبتر از برنامه پیش میروند. به گفته بیکی انکسومالو، رئیس بخش تولید اسکوم، تأخیر در زنجیره تأمین توربینها بهتنهایی مهلتهای گذار این شرکت را غیرقابل دستیابی کرده است. زغالسنگ هماکنون حدود ۸۰ درصد برق کشور را تأمین میکند و این بخش بیش از ۹۰ هزار نفر را به کار گرفته است.
برنامه منابع یکپارچه (IRP) به ۶ هزار مگاوات گاز برای متوازنسازی سبد انرژی در کوتاهمدت چشم دوخته بود، اما اسکوم هنوز در آغاز پروژه گازی ریچاردزبِی است. این شرکت اخیراً قراردادی برای تأمین زغالسنگ معدن مَتلا تا سال ۲۰۴۳ امضا کرده که تقریباً یک دهه فراتر از تاریخ تعطیلی پیشبینیشده است. در بُعد سلامت، گزارش گرینپیس، هشدار داده که تأخیر در توقف تولید برق از زغالسنگ میتواند بین ۲۰۲۶ تا ۲۰۵۰ موجب حدود ۳۲ هزار مرگ زودهنگام و خسارت اقتصادی-بهداشتی حدود ۷۲۱ میلیارد رَند (۳۸ میلیارد دلار) شود.
https://www.engineeringnews.co.za/article/south-africa-set-to-run-coal-stations-longer-as-gas-projects-lag-2026-05-28
جهش ۱۱ درصدی صادرات کشاورزی در سهماهه نخست ۲۰۲۶
صادرات کشاورزی آفریقای جنوبی در سهماهه نخست ۲۰۲۶ به ارزش 7/3 میلیارد دلار رسید؛ افزایشی ۱۱ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل که هم از حجم بالاتر صادرات و هم از بهبود قیمت کالاها ناشی شده است. اقلام پیشتاز شامل انگور، سیب و گلابی، ذرت، شراب، زردآلو، گیلاس، شکر، پشم، آبمیوه، آجیل، آووکادو و سویا بودهاند.
از منظر منطقهای، قاره آفریقا با ۴۴ درصد بیشترین سهم ارزش صادرات را داشت و پس از آن اتحادیه اروپا (۲۶ درصد) و آسیا (۱۴ درصد) قرار گرفتند. با این حال، ناکارآمدی بنادر همچنان بر بخشهایی از این صنعت سنگینی میکند؛ بهویژه تأخیر در بندر کیپتاون در اوج فصل صادرات انگور باعث شد سهم این بندر از ۹۱ درصد به ۷۶ درصد کاهش یابد و صادرکنندگان بخشی از محمولهها را به بنادر کیپ شرقی منتقل کنند. در چشمانداز پیشرو نیز صادرات ذرت در فصل ۲۰۲۶-۲۰۲۷ میتواند تا ۵۰ درصد رشد کند.
https://iol.co.za/business-report/economy/2026-05-27-south-africas-agricultural-exports-surge-11-in-strong-start-to-2026/