شتاب کشورهای جنوب صحرای آفریقا در بخش انرژی خورشیدی

راهکارهای انرژی خورشیدی غیرمتمرکز نقش کلیدی در گسترش دسترسی به برق در آفریقا دارند. در بسیاری از کشورها، قطعی مکرر برق و افزایش تعرفه‌ها، خانوارها و مشاغل را به سمت گزینه‌های قابل اعتمادتر و مقرون به صرفه‌تر سوق می‌دهد. در سال 2025، بازار کیت‌های خورشیدی خارج از شبکه به رشد خود در کشورهای جنوب صحرای آفریقا ادامه داد. طبق آخرین گزارش انجمن جهانی روشنایی خارج از شبکه (GOGLA)، 9.26 میلیون کیت در آن سال فروخته شد که نشان‌دهنده افزایش 15 درصدی نسبت به سال 2024 و افزایش 29 درصدی نسبت به سال 2023 است. این منطقه به تنهایی 90.7 درصد از 10.2 میلیون واحد فروخته شده در سراسر جهان را به خود اختصاص داده است و آن را به بزرگترین بازار جهانی برای انرژی خورشیدی خارج از شبکه تبدیل کرده است.

شرق آفریقا، محرک بازار

          مانند گذشته، شرق آفریقا کل بازار را هدایت کرده است. با فروش ۷.۴۳ میلیون کیت در سال ۲۰۲۵، این منطقه فرعی افزایش ۱۳ درصدی نسبت به سال گذشته را ثبت کرد و جایگاه خود را به عنوان موتور اصلی رشد این قاره در این بخش و یکی از بالغ‌ترین بازارها در بخش خارج از شبکه تأیید کرد. این شتاب با پذیرش گسترده دستگاه‌های خورشیدی خانگی که فروش آنها ۵۱ درصد افزایش یافت و همچنین با افزایش سیستم‌های روشنایی چندگانه که ۳۲ درصد افزایش یافت، توضیح داده می‌شود. با این حال، مهمترین تغییر مربوط به روش تأمین مالی است. در این منطقه فرعی، فروش نقدی ۱۰ درصد کاهش یافت، در حالی که فروش از طریق طرح‌های اقساطی، از طریق مدل پرداخت در حین استفاده، ۴۵ درصد افزایش یافت. این مدل که به مشتریان امکان می‌دهد هزینه تجهیزات خود را با اقساط ماهانه کوچک پرداخت کنند، مناسب‌ترین گزینه برای درآمد نامنظم بسیاری از خانوارها است و تا حد زیادی پذیرش سریع این دستگاه‌ها را توضیح می‌دهد.

          در طول سال گذشته، منطقه غرب آفریقا نیز پیشرفت قابل توجهی داشته است. پس از کاهش ۳۳ درصدی در سال ۲۰۲۴، فروش در آنجا در سال ۲۰۲۵ با ۲۶ درصد افزایش به ۱.۴۵ میلیون واحد رسید. در حالی که سیستم‌های روشنایی چندگانه ۶۶ درصد رشد داشتند، دستگاه‌های خورشیدی خانگی ۳۷ درصد و لوازم خانگی خارج از شبکه ۴۹ درصد افزایش یافتند. در این منطقه، نیجریه با افزایش ۳۳ درصدی پس از سال ۲۰۲۴ که با تورم و کاهش ارزش پول محلی، نایرا، مشخص شد، به عنوان عامل اصلی رشد عمل کرد. طبق این گزارش، برنامه DARES (دسترسی توزیع‌شده از طریق افزایش مقیاس انرژی تجدیدپذیر) به رهبری بانک جهانی در این بهبود نقش داشته و پشتیبانی جدیدی را برای بازار فراهم کرده است. این طرح که در اواخر سال ۲۰۲۳ آغاز شد، با هزینه‌ای بالغ بر ۷۵۰ میلیون دلار آمریکا (تقریباً ۶۴۸.۴ میلیون یورو)، تقریباً ۳۰۰ میلیون دلار آمریکا (تقریباً ۲۵۹.۴ میلیون یورو) را به راهکارهای خورشیدی مستقل اختصاص می‌دهد و هدف آن گسترش دسترسی به برق از طریق شبکه‌های کوچک و کیت‌های خورشیدی خانگی است.

پیشرفتی که تایید شد

          این روند مثبت ثبت شده در سال گذشته، پیشرفت انرژی خورشیدی خارج از شبکه را که بیش از یک دهه در کشورهای جنوب صحرای آفریقا در جریان بوده است، تایید می‌کند. در مواجهه با قطعی‌های مکرر برق و افزایش قبوض، تعداد فزاینده‌ای از خانوارها، مشاغل و شرکت‌های کوچک در مناطق روستایی و حومه شهری به سمت راه‌حل‌های خورشیدی مستقل که در درازمدت پایدارتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر تلقی می‌شوند، روی می‌آورند. کیت‌های خورشیدی خانگی، شبکه‌های کوچک و سیستم‌های انفرادی می‌توانند روشنایی، شارژ تلفن، لوازم خانگی کوچک و گاهی حتی فعالیت‌های تولیدی را تامین کنند. در آفریقا، ابتکارات دولتی و خصوصی در حال افزایش است تا نقش بیشتری به انرژی خورشیدی خارج از شبکه در بهبود دسترسی به انرژی بدهد. ماموریت ۳۰۰ که در سال ۲۰۲۴ آغاز شد، با هدف تسریع برق‌رسانی به این قاره در مقیاس بزرگ و خدمت‌رسانی به ۱۵۰ میلیون نفر از طریق استقرار راه‌حل‌های انرژی تجدیدپذیر غیرمتمرکز انجام می‌شود.

           شرکت Husk Power Systems که به عنوان بزرگترین اپراتور خصوصی شبکه‌های خورشیدی کوچک در جهان شناخته می‌شود، در نوامبر 2025 اعلام کرد که قصد دارد تا سقف 400 میلیون دلار آمریکا (تقریباً 345.8 میلیون یورو) برای تقویت حضور خود در آفریقا سرمایه‌گذاری کند. در همین حال، Renewvia Solar Africa، زیرمجموعه شرکت آمریکایی Renewvia Energy Corp، در ماه مه اعلام کرد که قصد دارد 750 میلیون دلار آمریکا (تقریباً 648.4 میلیون یورو) در شبکه‌های خورشیدی کوچک در اتیوپی، رواندا، جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا سرمایه‌گذاری کند. در نهایت، Sun King، بزرگترین شرکت انرژی خارج از شبکه در جهان، اعلام کرد که از طریق پلتفرم اوراق قرضه Symbiotics، وام 4.5 میلیون دلاری (تقریباً 3.9 میلیون یورو) از Hivos-Triodos Fonds دریافت کرده است. انتظار می‌رود این تأمین مالی، توزیع کیت‌های خورشیدی و سایر راه‌حل‌های انرژی را در مناطق روستایی جنوب صحرای آفریقا گسترش دهد.

https://www.latribune.fr/article/afrique/37781563980061/energie-l-afrique-subsaharienne-accelere-sur-le-segment-du-solaire-hors-reseau