انجام توسعه به شیوه ‌ای متفاوت، چگونه به نظر می‌رسد؟

با پیچیده‌تر شدن و کم‌منابع‌تر شدن نظام جهانی، همکاری‌های توسعه‌ای باید از مدل‌های سنتی کمک‌رسانی فراتر رفته و بر مشارکت‌های نوین میان دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی تمرکز کنند؛ بریتانیا با چنین رویکردی در همکاری با پاکستان، بر تقویت نهادهای داخلی، اصلاحات پایدار، رشد اقتصادی، سرمایه انسانی و تاب‌آوری اقلیمی تمرکز داشته و از طریق حمایت از آموزش، سلامت، تأمین مالی توسعه‌ای، توانمندسازی جوامع محلی و برنامه‌هایی مانند آواز کوشیده است تغییراتی ماندگار ایجاد کند تا توسعه نه از بیرون، بلکه به رهبری خود پاکستان و با اثرگذاری بلندمدت محقق شود.

واقعیت، رویکرد جدیدی از مشارکت ‌ها را می‌طلبد که اهداف عمومی را با سرمایه خصوصی و نوآوری همسو کند. جهان با سرعت در حال تغییر است و همکاری‌های توسعه‌ای نیز باید همگام با آن تغییر کنند. نظام بین‌المللی امروز ناپایدارتر، پراکنده‌تر و با محدودیت منابع بیشتری روبه‌روست: رقابت در حال افزایش است، درگیری‌ها و نیازهای بشردوستانه رو به رشدند، پیامدهای تغییرات اقلیمی تشدید می‌شوند و بودجه‌های کمک‌رسانی کاهش یافته‌اند. این واقعیت مستلزم رویکردی تازه است: مشارکت‌هایی که هدف عمومی را با سرمایه خصوصی، نوآوری و اجرای مؤثر همسو کنند تا به مقابله با فقر کمک شود.

به همین دلیل است که بریتانیا به‌همراه آفریقای جنوبی، بنیاد سرمایه‌گذاری کودکان و «سرمایه‌گذاری بین‌المللی بریتانیا»، در روزهای ۱۹ و ۲۰ مه در لندن میزبان مشترک «کنفرانس مشارکت‌های جهانی» است و دولت‌ها، کسب‌وکارها، نهادهای خیریه، فناوری و بخش مالی را گرد هم می‌آورد. چالش روشن است: در سطح جهانی، تنها ۳۵ تا ۳۸ درصد از اهداف توسعه پایدار ۲۰۳۰ در مسیر تحقق قرار دارند، نزدیک به نیمی‌با سرعتی بسیار کند پیش می‌روند و ۱۸ درصد در حال پسرفت‌اند.

پیشرفت ناهموار پاکستان بازتاب همین فشارهاست. این کشور در شاخص اهداف توسعه پایدار در رتبه ۱۴۰ از میان ۱۶۷ کشور قرار دارد و با شکاف‌های مداوم در زمینه کودکان بازمانده از تحصیل، کوتاه‌قدی کودکان (سوءتغذیه) و نابرابری جنسیتی مواجه است. با این حال، پاکستان ظرفیت‌های زیادی نیز دارد و با مشارکت‌های درست، می‌توان جاه‌طلبی را به پیشرفتی پایدار تبدیل کرد. مشارکت بریتانیا و پاکستان—که با گفت‌وگوهای توسعه‌ای در سطح وزرا در دسامبر گذشته تقویت شد—بر نتایج، اصلاحات و نهادهای قوی‌تر تمرکز دارد و به بسیج منابع مالی عمومی و خصوصی خودِ پاکستان کمک می‌کند تا دستاوردها مدت‌ها پس از پایان هر برنامه کمک‌دهنده‌ای تداوم یابد.

در دهه گذشته، حمایت بریتانیا درهای کلاس درس را به روی ۴.۵ میلیون کودک گشوده، دسترسی ۱۱ میلیون خانواده به برنامه‌ریزی خانواده را ممکن کرده و کمک‌های نجات‌بخش را به بیش از ۱۵ میلیون نفرِ آسیب‌دیده از بحران‌های بشردوستانه از جمله ۱.۵ میلیون نفر آسیب‌دیده از سیل‌های ۲۰۲۵ رسانده است.

با این حال، اغلب برنامه‌های تأمین‌شده از سوی اهداکنندگان از ایجاد تغییرات تحول‌آفرین و پایدار بازمی‌مانند. دلیلش این است که توسعه پایدار را نمی‌توان از بیرون تحمیل کرد؛ این فرایند باید به‌وسیله نهادها، کسب‌وکارها و شهروندان خود کشور هدایت شود. در شرایط محدودیت کمک‌های رسمی‌توسعه‌ای ،کمیسیون عالی بریتانیا با دولت فدرال و ایالات پاکستان همکاری می‌کند تا تمرکز بر حوزه‌هایی باشد که بیشترین اثر را دارند: تقویت نظام‌هایی که از رشد مبتنی بر صادرات، سرمایه انسانی و تاب‌آوری اقلیمی‌پشتیبانی می‌کنند و نیز همکاری در حوزه امنیت و مهاجرت.

انجام متفاوتِ توسعه یعنی پشتیبانی از نوآوری، توانمندسازی بخش خصوصی برای شکوفایی، و آزادسازی منابع مالی بیشتر برای سازگاری با تغییرات اقلیمی تا منابع محدود، اثرگذاری بیشتری داشته باشند.

این رویکرد بلندمدت در حمایت بریتانیا از نهادهای مالی توسعه‌ای پاکستان نیز بازتاب یافته است. در دهه گذشته، بریتانیا با تأمین سرمایه اولیه و صبورانه به ایجاد و تقویت نهادهایی چون کارنداز، شرکت سرمایه‌گذاری خرد پاکستان، خدمات مالی پرواز، اینفرازامین و اخیراً شرکت ملی ضمانت اعتباری کمک کرده است. این نهادها که برای رفع شکاف‌های ساختاری در دسترسی به تأمین مالی ایجاد شدند، به مؤسساتی خوداتکا در قلب نظام مالی پاکستان تبدیل شده‌اند اکوسیستمی نو را متحول و ایجاد کرده‌اند که به کسب‌وکارها کمک کرده بیش از ۲۴۰ میلیارد روپیه درآمد اضافی ایجاد کنند و از بیش از یک میلیون شغل پشتیبانی کرده است.

برنامه «آواز» ما نیز از همین اصل پیروی کرده است: حمایت از تغییرات محلیِ ماندگار. طی یک دهه، این برنامه به پیشگیری از خشونت مبتنی بر جنسیت، حفاظت از کودکان و ترویج شمول اجتماعی کمک کرده، به ۳۶ میلیون نفر دسترسی یافته و هم‌زمان از مطالبه‌گری مبتنی بر جامعه برای اصلاحات سیاستی پشتیبانی کرده است. نمونه‌ای از این دستاورد، سهم «آواز» در تلاش‌ها برای پایان دادن به ازدواج کودکان است. سال گذشته در پاکستان، حدود ۵ میلیون دختر پیش از ۱۵سالگی و ۲۰ میلیون پیش از ۱۸سالگی ازدواج کردند، امری که به حقوق، سلامت، آموزش و چشم‌اندازهای اقتصادی آنان آسیب می‌زند. با کار صبورانه با جوامع محلی، جامعه مدنی، شرکای سازمان ملل و دولت پاکستان، اعضای جامعه «آواز» به پیشبرد قانون‌گذاری و مهم‌تر از آن تدوین برنامه‌های اجرایی عملی کمک کردند تا جاه‌طلبی ملی به اقدام پایدار تبدیل شود.

ما همچنین بر پشتیبانی از نظام‌های داخلی پاکستان برای سازگاری بهتر با اقلیمِ در حال تغییر تمرکز داریم. در اسلام‌آباد، بریتانیا هزینه سه طرح پایلوت تالاب‌های تصفیه فاضلاب را تأمین کرد که در پی آن، دولت با منابع مالی خود سفارش اجرای یازده طرح دیگر را داد و به کاهش خطر سیلاب برای جوامع محلی کمک شد.

بریتانیا به حمایت از فقیرترین و آسیب‌پذیرترین افراد ادامه خواهد داد. با همکاری نزدیک با جوامع، نهادها و دولت پاکستان و با ایجاد مشارکت‌های مدرنی که بسیار فراتر از کمک‌رسانی صرف منابع بسیج می‌کنند، می‌توانیم با هم تغییرات مثبت و ماندگار ایجاد کنیم.

نویسنده : خانم جین ماریوت (نویسنده: کمیسر عالی بریتانیا در پاکستان است)

تاریخ انتشار : 19 می 2026 (29 اردیبهشت ماه 1405)

روزنامه انگلیسی اکسپرس تریبون

https://tribune.com.pk/story/2608848/what-doing-development-differently-looks-like