اخبار اقتصادی ترکیه - ارزروم
گزیده اخبار و تحولات اقتصادی منطقه شرق و جنوب شرق ترکیه در نیمه اول اردیبهشت ماه 1405 مندرج در روزنامهها و رسانههای این کشور به شرح زیر میباشد:
آبگیری سد معروف «اونلندی» پس از ۶۰ سال آغاز شد
سد اونلندی که تأمینکننده آب آشامیدنی اغدیر و همچنین پشتیبان آبیاری کشاورزی در شهرستان توزلوجا است، پس از دههها توقف و تأخیر، اکنون وارد مرحله آبگیری (ذخیره آب) شده است. این پروژه که در گذشته با نام «سد دمیرسیهان» شناخته میشد، به دلیل پیشرفت بسیار کند برای سالها نیمهکاره باقی مانده بود. سپس با بازنگری مجدد و برگزاری مناقصه، با نام «سد اونلندی» دوباره در دستور کار قرار گرفت، اما باز هم در دورهای طولانی به نتیجه نرسید. با ورود کنتورک آلاگوز، نماینده حزب عدالت و توسعه از اغدیر، روند پروژه سرعت گرفت و عملیات تکمیل سد به پایان رسید.
در ادامه، با حمایتهای استاندار در اغدیر و بازدیدها و دستورات وزیر کشاورزی و جنگلداری، روند کار شتاب بیشتری گرفت و در نهایت سد وارد مرحله آبگیری شد. با آغاز ذخیره آب در سد، مشکل تأمین آب آشامیدنی شهر اغدیر نیز عملاً حل شده است. مسئولان اعلام کردند که با وجود ادامه برخی کارهای جزئی در اطراف سد، این وضعیت مانعی برای آبگیری و تأمین آب شهر ایجاد نمیکند. فرماندار توزلوجا، دبیرکل اداره استان و مدیر شعبه سازمان آب اغدیر از محل سد بازدید کرده و روند پیشرفت پروژه را بررسی کردند.
همچنین اداره استان در حال بررسی ساخت یک جاده ۶ کیلومتری برای دسترسی به سد است. این مسیر علاوه بر تسهیل رفتوآمد، میتواند زمینه ایجاد یک منطقه تفریحی (پیکنیک/گردشگری) را نیز فراهم کند. به دلیل بارشها و میزان بالای برف در سال جاری، سطح آب ذخیرهشده در سد بیشتر از پیشبینیها گزارش شده است. تکمیل و آغاز آبگیری سد اونلندی که نزدیک به ۶۰ سال نیمهتمام باقی مانده بود، طی سه سال اخیر نهایی شد و اکنون با رضایت مردم منطقه روبهرو شده است.
بحث درباره سرمایهگذاریهای انجامشده در ارزروم در مجلس بزرگ ملی ترکیه
در مجلس بزرگ ملی ترکیه، بحث درباره سرمایهگذاریهای انجامشده در ارزروم بالا گرفت. سلامی آلتین اوک نماینده حزب عدالت و توسعه از ارزروم، در پاسخ به انتقادهای مرال دانش بشتاش اعلام کرد که طی ۲۴ سال گذشته حدود ۲۱۰ میلیارد لیر سرمایهگذاری در این شهر انجام شده و پروژههای بزرگی در حوزههای حملونقل، کشاورزی، بهداشت، ورزش و صنعت به بهرهبرداری رسیده است. این بحث در نشست مجمع عمومی مجلس ترکیه و پس از آن مطرح شد که مرال دانیش بشتاش مدعی شد ارزروم به اندازه کافی از سرمایهگذاریهای دولتی بهرهمند نشده است. در مقابل، سلامی آلتیناوک با ارائه جزئیات گسترده از پروژههای اجراشده، از عملکرد دولت دفاع کرد.
آلتیناوک با اشاره به سابقه چهار ساله خود در سمت دبیرکلی استان ارزروم اظهار داشت: «من ارزروم را بهخوبی میشناسم؛ کوهها، روستاها، جادهها و تمام نقاط این شهر را شاید حتی برخی نمایندگان ارزروم به اندازه من نشناسند.» سرمایهگذاری ۲۱۰ میلیارد لیری در ارزرومنماینده حزب عدالت و توسعه تأکید کرد که در دوران دولتهای این حزب، پروژههای بزرگی در ارزروم اجرا شده است. وی گفت: او در بخش کشاورزی به تکمیل سدهای «هینیس باشکوی»، «نارمان شهیتلر»، «ایسپیر معدنکوپروباشی»، «یاکوتیه کوشک» و «اوزوندَره» اشاره کرد و افزود که عملیات احداث سد «سویلمهز» همچنان ادامه دارد.
تونلها و جادههای دو بانده
آلتیناوک در ادامه درباره پروژههای حملونقل گفت که طول جادههای دو بانده ارزروم از ۴۹ کیلومتر در سال ۲۰۰۳ به ۶۲۵ کیلومتر افزایش یافته است. وی همچنین اعلام کرد تونل «داللیکاواک» تا پایان ماه ژوئن افتتاح خواهد شد و تونلهای «کیرک»، «کوپ» و «چیریشلی» نیز در سالهای آینده تکمیل میشوند. نماینده ارزروم با اشاره به سرمایهگذاریهای انجامشده در حوزه ورزش و گردشگری اظهار داشت که در چارچوب بازیهای دانشگاهی سال ۲۰۱۱، تأسیسات مهمیبه این شهر افزوده شد. او یادآور شد که تنها برج پرش اسکی ترکیه و تنها سالن تخصصی ورزش کرلینگ کشور در ارزروم قرار دارد. همچنین پیستهای اسکی پالاندوکن از طولانیترین پیستهای اسکی ترکیه به شمار میروند. آلتیناوک همچنین خبر داد که روند مناقصه برای ساخت ورزشگاه جدید ۲۰ هزار نفری فوتبال، سالن سرپوشیده ۵ هزار نفری و استخر نیمهالمپیک آغاز شده است.
سرمایهگذاریهای جدید در حوزه سلامت و صنعت
وی ارزروم را به مرکز خدمات درمانی منطقه تبدیلشده توصیف کرد و گفت بیمارستان تحقیقاتی دانشگاه آتاترک و بیمارستان شهر ارزروم نهتنها به مردم منطقه بلکه به کشورهای همسایه نیز خدمات ارائه میدهند. او افزود که بیمارستانهای دولتی شهرستانهای «کارایازی» و «کاراچوبان» نیز در برنامه سرمایهگذاری قرار خواهند گرفت و پروژههای مربوط به مرکز سلامت دهان و دندان و بیمارستانهای کوچک تخصصی نیز در دست بررسی است. در حوزه صنعت، آلتیناوک از استقبال گسترده سرمایهگذاران از منطقه صنعتی سازمانیافته دوم ارزروم خبر داد و گفت ساخت کارخانههای جدید همچنان ادامه دارد. وی همچنین تأسیس دانشگاه فنی ارزروم را از دیگر اقدامات مهم دولت دانست و اعلام کرد پروژههای مرتبط با یگان آموزش سربازی بدلی و تیپ کماندویی نیز در حال اجراست.
بخش خصوصی حکاری هشدار داد: تجارت مرزی به حالت توقف نزدیک شده است
صالح اوزدمیر، رئیس اتاق بازرگانی و صنایع یوکسکوا و محرم تکین، رئیس اتحادیه اصناف و صنعتگران حکاری وضعیت گذرگاههای مرزی این منطقه و تأثیر تنشهای منطقهای بر اقتصاد را ارزیابی کردند. در حکاری که بهعنوان یکی از مهمترین نقاط گذر ترکیه به ایران و اقلیم کردستان عراق شناخته میشود، پیامدهای اقتصادی تنشهای منطقهای بهطور فزایندهای احساس میشود. تکین و اوزدمیر در گفتوگو با رووداو تأکید کردند که محدودیتهای موجود در گذرگاههای اسندره و درجیک (روبروک)، افزایش هزینههای لجستیکی، محدودیتهای عبور و ضعف زیرساختها، اقتصاد منطقه را تحت فشار قرار داده است. آنها همچنین بر ضرورت احیای تجارت مرزی، تسریع سرمایهگذاریهای لجستیکی و بهرهبرداری کامل از ظرفیت گذرگاهها تأکید کردند و آن را برای جلوگیری از بیکاری و مهاجرت حیاتی دانستند. «اسندره قلب اقتصاد حکاری است»
محرم تکین، رئیس اتحادیه اصناف و صنعتگران حکاری گفت تنشهای منطقهای بهویژه اقتصاد وابسته به تجارت مرزی را بهشدت تحت تأثیر قرار داده و فعالیت در گذرگاه اسندره تقریباً متوقف شده است. او افزود: «در صورت ادامه شرایط فعلی، بسیاری از کسبه در معرض ورشکستگی قرار میگیرند.» تکین توضیح داد که پیش از بحران، روزانه ۲ تا ۳ هزار تردد در این گذرگاه انجام میشد اما اکنون محدودیتها، تجارت را تقریباً متوقف کرده است. او گفت: «در حال حاضر عبور و مرور فقط به شهروندان دوتابعیتی و بازگشتکنندگان محدود شده است. تجارت روزانه و کسبوکارهای مرزی بهشدت آسیب دیدهاند.» تکین تأکید کرد که گذرگاه اسندره تنها یک مسیر تجاری نیست بلکه نقش اجتماعی مهمی دارد و هزاران خانواده معیشت خود را از این طریق تأمین میکنند. او هشدار داد ادامه محدودیتها موجب افزایش بیکاری و گسترش فقر خواهد شد.
به گفته تکین، نرخ بیکاری در حکاری تقریباً دو برابر میانگین ترکیه است و به دلیل نبود صنایع کافی، مهاجرت به شهرهای غربی ادامه دارد. او افزود که محدودیتهای مرزی میتواند این روند را تشدید کند. تکین گفت گذرگاه دیریک در حال حاضر فقط برای عبور پیاده باز است و زیرساخت لازم برای تردد خودروها هنوز تکمیل نشده است. او افزود تلاشهایی برای باز شدن کامل گذرگاه و افزایش ساعات کاری آن در حال انجام است، اما هنوز جدول زمانی مشخصی اعلام نشده است. تکین گفت در صورت تکمیل زیرساختها، گذرگاه دیریک میتواند روابط تجاری با اقلیم کردستان عراق را بهطور قابل توجهی توسعه دهد و حتی به گردشگری کمک کند.
صالح اوزدمیر، رئیس اتاق بازرگانی یوکسکوا گفت گذرگاه اسندره در سال ۲۰۱۳ مدرنسازی شده و در زمینی به مساحت ۵۶ هزار متر مربع فعالیت میکند. او افزود این گذرگاه دارای ساختمان اداری، رستوران، سالن انتظار، مناطق اجتماعی و بخشهای فنی است و بهصورت ۲۴ ساعته خدمات ارائه میدهد. اوزدمیر تأکید کرد که افزایش تجارت مرزی نقش مستقیم در کاهش بیکاری و بهبود رفاه دارد. او گفت گذرگاه دیریک در سال ۲۰۲۲ فعال شده و اکنون روزانه حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ خودرو و حدود هزار مسافر از آن عبور میکنند. اما هنوز زیرساختهای آن در سطح اسندره نیست.
اوزدمیر گفت حجم تجارت ترکیه و ایران در دو ماه اول ۲۰۲۶ حدود ۹۱۸ میلیون دلار بوده است. صادرات ترکیه به ایران ۱۳ درصد کاهش یافته و به ۴۵۳ میلیون دلار رسیده، در حالی که واردات به ۴۶۵ میلیون دلار افزایش یافته است. به گفته او، تنشهای منطقهای و نگرانی درباره تنگه هرمز باعث افزایش هزینههای حملونقل شده و نرخ کرایهها تا ۵۰ درصد افزایش یافته است. این موضوع رقابتپذیری صادرات را کاهش داده و بسیاری از سرمایهگذاریها را متوقف کرده است. طبق دادههای رسمی، صادرات منطقه در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۱.۵ میلیون دلار بوده و واردات بسیار پایینتر ثبت شده است. اوزدمیر گفت در صورت توسعه زیرساختها، دیریک میتواند به یک مرکز لجستیکی منطقهای تبدیل شود. او افزود اتصال جادهای، انبارهای بزرگ و دیجیتالیسازی گمرک از نیازهای اصلی هستند. اوزدمیر در پایان گفت با تکمیل پروژههای صنعتی و لجستیکی، یوکسکوا میتواند به مرکز تجارت منطقهای تبدیل شود و نقش مهمی در ارتباط ترکیه با ایران و عراق ایفا کند.
برای بازاریان و اصناف آغری، ۱۰۰ میلیون لیر منبع مالی اختصاص یافت
الهامی یلدیز رئیس استانی حزب عدالت و توسعه در آغری، درباره حمایتهای مالی ارائهشده از سوی وزارت تجارت ترکیه به اصناف و صاحبان مشاغل این استان توضیحاتی ارائه کرد. وی در سخنان خود اعلام کرد که وامهای کمبهرهای که از طریق تعاونیهای اعتبار و ضمانت وابسته به وزارت تجارت و با منابع Halkbank در اختیار اصناف قرار میگیرد، نقش بسیار مهمی در حمایت از کسبوکارها ایفا میکند. یلدیز با اشاره به اقدامات انجامشده برای تسهیل دسترسی اصناف به منابع مالی گفت: «تا پایان مارس سال ۲۰۲۶، در استان آغری مجموعاً به ۱۱۹ نفر از اصناف، حدود ۹۹.۹ میلیون لیر وام پرداخت شده است. این وامها با نرخ سود سالانه ۲۰ درصد ارائه میشوند که در مقایسه با شرایط بازار، بسیار مناسب و حمایتی محسوب میشود. همچنین با توجه به افزایش تقاضا، سقف ضمانت تعاونیها نیز افزایش یافته تا مسیر فعالیت اصناف و هنرمندان هموارتر شود.»
وی همچنین به سفر امر بولات وزیر تجارت ترکیه به آغری اشاره کرد و افزود: «در جریان سفر وزیر محترم به استان، خبر اختصاص ۱۰۰ میلیون لیر اعتبار اضافی به آغری اعلام شد. این حمایت مالی، زمینه مهمیبرای توسعه فعالیتهای اقتصادی اصناف و تقویت اقتصاد محلی فراهم خواهد کرد. امیدواریم تمامی این امکانات برای بازاریان و صنعتگران آغری مایه خیر و برکت باشد.» رئیس استانی حزب عدالت و توسعه در پایان تأکید کرد که با ادامه سیاستهای حمایتی دولت، اقتصاد آغری روند تقویت و رشد خود را ادامه خواهد داد.