اخبار اقتصادی ساحل عاج، کامرون، گابن و سائوتومه و پرنسیپ

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی کشورهای ساحل عاج، کامرون، گابن و سائوتومه و پرنسیپ در هفتۀ چهارم دی ماه ۱۴۰۴، مندرج در رسانه‌های این کشورها به شرح زیر ارائه می‌گردد.

ساحل عاج

افزایش فرآوری بادام هندی در ساحل عاج

ساحل عاج از سال ۲۰۱۵ به بزرگترین تولیدکننده جهانی بادام هندی تبدیل شده است و اکنون با تمرکز بر فرآوری این محصول، نقش مهمی در صنعت جهانی ایفا می‌کند. دولت این کشور با ارائه مشوق‌هایی مانند پرداخت ۴۰۰ فرانک سیفا به ازای هر کیلوگرم بادام صادر شده و معافیت‌های مالیاتی و گمرکی برای تجهیزات، باعث افزایش سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی و رشد سریع ظرفیت‌های فرآوری شده است. طبق گزارش‌ها، حجم بادام‌های فرآوری شده از ۴۳ هزار تن در سال ۲۰۱۷ به بیش از ۳۴۴ هزار تن در سال ۲۰۲۴ رسیده و دو سوم بادام هندی فرآوری شده در آفریقا در ساحل عاج تولید می‌شود. اکثر کارخانه‌ها در پنج سال اخیر با فناوری‌های مدرن ساخته شده‌اند و ظرفیت کل کشور بیش از ۶۰۰ هزار تن است. با این حال، شورای پنبه و بادام هندی  احتمالا در آینده یارانه‌ها را محدود خواهد کرد که می‌تواند فشار بیشتری بر تولیدکنندگان کوچک و متوسط وارد کند. کارشناسان معتقدند که این اقدام ممکن است سرمایه‌گذاری‌های آتی را کاهش دهد، اما ساحل عاج با تولید فراوان و قوانین نسبتا پایدار، همچنان مقصد جذابی برای سرمایه‌گذاران باقی می‌ماند.

https://www.agenceecofin.com/reflexion/1201-134739-cote-d-ivoire-les-subventions-a-l-industrie-du-cajou-ont-rempli-leurs-objectifs-jim-fitzpatrick

تکذیب مسدود شدن تجارت کاکائو

مدیرعامل شورای قهوه و کاکائو ساحل عاج، در یک کنفرانس مطبوعاتی روز چهارشنبه ۱۴ ژانویه ۲۰۲۶، شایعات مربوط به مسدود شدن تجارت کاکائو در کشور را رد کرد و این ادعاها را اطلاعات غلط خواند. وی تأکید کرد که هیچگونه مشکلی در روند تجاری‌سازی کاکائو در ساحل عاج وجود ندارد. وی در واکنش به گزارش‌های نادرستی که از طریق رسانه‌ها منتشر شده بود، خاطرنشان کرد که دولت و شورای قهوه و کاکائو از آغاز فصل تجاری قهوه و کاکائو ۲۰۲۶-۲۰۲۵ با ارائه قیمت تاریخی برای خرید کاکائو، حمایت‌های قابل توجهی از کشاورزان به عمل آورده‌اند.

مدیرعامل شورای قهوه و کاکائو با اشاره به وضعیت بنادر ابیجان و سان پدرو تأکید کرد که کاکائو به طور عادی در حال تخلیه است و روز قبل حدود ۳۰۰ کامیون کاکائو تخلیه شده‌اند. وی همچنین توضیح داد که کامیون‌هایی که در نزدیکی بنادر مشاهده می‌شوند، فاقد بارنامه معتبر هستند و به همین دلیل غیرقانونی هستند. وی در پایان اظهار داشت که هیچ محموله‌ای از کاکائو بدون بارنامه تایید شده نمی‌تواند از منطقه تولید خارج شود و محموله‌های فاقد مدارک به عنوان قاچاق محسوب خواهند شد. لازم به ذکر است ساحل عاج بزرگترین تولیدکننده کاکائو در جهان است و با تولید حدود ۱.۵ میلیون تن، ۴۰ درصد از بازار جهانی این محصول را در اختیار دارد. قیمت خرید کاکائو برای سال جاری برابر با ۲۸۰۰ فرانک سیفا برای هر کیلو تعیین شده است.

https://www.aip.ci/306627/cote-divoire-aip-le-conseil-du-cafe-cacao-dement-toute-rumeur-de-blocage-de-la-commercialisation-et-rassure-les-producteurs/

رونق بازار بدهی منطقه‌ای غرب آفریقا

بازار بدهی کشورهای عضو اتحادیه پول غرب آفریقا در آغاز سال ۲۰۲۶ با استقبال گسترده سرمایه‌گذاران و نقدینگی فراوان فعالیت خود را آغاز کرد. ساحل عاج در نخستین عرضه سالانه بیش از ۳۲۰ میلیارد فرانک سیفا (۵۶۹ میلیون دلار) جمع‌آوری کرد، بنین ۶۰ میلیارد فرانک سیفا و مالی ۴۴ میلیارد فرانک سیفا جذب نمود. نرخ پذیره‌نویسی در همه موارد بیش از ۱۰۰ درصد بود. تحلیلگران می‌گویند نقدینگی فراوان بازار به معنای تأمین مالی بدون بررسی نیست، در حالی که اوراق کوتاه‌مدت با نرخ پایین پذیره‌نویسی می‌شوند، نرخ‌های میان و بلندمدت بازتاب‌دهنده تفاوت در ریسک بودجه‌ای و نهادی کشورها است. به عنوان مثال، نرخ سه‌ساله بنین ۶.۳۴ درصد، ساحل عاج ۶.۸۱ درصد و مالی ۸.۴۲ درصد بوده است. به گفته کارشناسان، این روند نشان می‌دهد بازار منطقه‌ای اکنون قادر است نیازهای مالی دولت‌ها را به صورت گسترده تأمین کند، اما سرمایه‌گذاران همچنان با دقت و انتخاب‌گری، میزان ریسک‌های بلندمدت بودجه‌ای و نهادی هر کشور را ارزیابی می‌کنند.

https://www.agenceecofin.com/actualites-finance/1201-134737-cote-d-ivoire-benin-mali-les-pays-de-l-uemoa-demarrent-en-trombe-sur-un-marche-financier-selectif

توسعه حمل‌ونقل هوایی در ساحل عاج

شرکت هواپیمایی Air Côte d'Ivoire گامی تازه در توسعه پروازهای دوربرد و تقویت ارتباطات بین‌المللی ساحل عاج برداشت. این شرکت دو فروند هواپیمای ایرباس A330-900 Néo با ظرفیت ۲۴۲ صندلی خریداری کرده است. نخستین هواپیما در ۶ اوت ۲۰۲۵ و دومین فروند در ۲۳ دسامبر ۲۰۲۵ وارد ناوگان شد. این هواپیماها دارای کابینی با چهار کلاس پروازی شامل فرست، بیزنس، پریمیوم اکونومی و اقتصادی هستند و نخستین هواپیماهای پهن‌پیکر ناوگان شرکت محسوب می‌شوند. هدف از خرید این ناوگان، کاهش هزینه پروازها و راه‌اندازی مسیرهای جدید به اروپا، آمریکا و خاورمیانه است و در چارچوب سیاست دولت برای داشتن یک شرکت هواپیمایی کارآمد و رقابتی برای حمایت از رشد اقتصادی کشور قرار دارد.

https://news.abidjan.net/articles/746171/transport-aerien-lacquisition-de-deux-avions-airbus-a330-900-neo-consolide-la-place-de-leader-dair-cote-divoire-en-afrique-de-louest-et-du-centre

کامرون

تخفیف مالیاتی برای بهره‌برداری پایدار از جنگل‌ها در کامرون

دولت کامرون در قانون بودجه سال ۲۰۲۶، تخفیف مالیاتی جدیدی برای بهره‌برداران جنگل‌ها اعلام کرد تا از بهره‌برداری غیرقانونی جلوگیری کند. بر اساس بخشنامه وزیر دارایی، شرکت‌های دارای مجوز بهره‌برداری از تخفیف ۲۵ درصدی در عوارض سالانه جنگل بهره‌مند خواهند شد و این تخفیف برای شرکت‌هایی که گواهی مدیریت پایدار دارند تا ۳۵ درصد افزایش می‌یابد. به گفته وزیر دارایی، هدف از این اقدام، تشویق به مدیریت پایدار منابع جنگلی است. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که گزارش‌ها حاکی از خسارات اقتصادی و زیست‌محیطی ناشی از بهره‌برداری غیرقانونی و برخی تخلفات شرکت‌های قانونی است. آژانس ملی تحقیقات مالی کامرون  اعلام کرده است که بهره‌برداری غیرقانونی سالانه نزدیک به ۳۳ میلیارد فرانک سیفا به دولت خسارت وارد می‌کند. با این حال، سازمان‌های محیط زیستی هشدار می‌دهند که کم‌اظهاری در میزان تولید چوب، عامل اصلی از دست رفتن درآمد دولت است؛ تخمین زده می‌شود بین ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷، این اقدام بیش از ۱۷۰ میلیارد فرانک سیفا فقط در صادرات چوب به ویتنام به کشور ضرر زده باشد.

https://www.investiraucameroun.com/environnement/0501-22939-forets-le-cameroun-baisse-la-redevance-forestiere-annuelle-de-25-a-35-pour-inciter-a-l-exploitation-durable

تقویت توسعه منطقه شمال دور کامرون

منطقه شمال دور رسما اجرای بودجه سال ۲۰۲۶ را آغاز کرد. مراسم رسمی آغاز اجرای بودجه دولت و دیگر نهادهای عمومی روز سه‌شنبه ۱۳ ژانویه به ریاست فرماندار این منطقه، با حضور مدیران کل، شهرداران، رئیس شورای منطقه‌ای، مقامات اداری و فعالان اقتصادی و سنتی برگزار شد. در این مراسم، مبلغ ۳۵.۳ میلیارد فرانک سیفا به نفع این منطقه اعلام شد که نشان‌دهنده عزم مقامات برای تقویت عملکرد نهادهای محلی و حمایت از توسعه اجتماعی و اقتصادی است. مراسم همچنین فرصت مناسبی بود تا نوآوری‌های مهم دستورالعمل‌های مربوط به اجرای بودجه، پیگیری و کنترل آن معرفی شود. چهار ارائه تخصصی محور اصلی گفتگوها بودند که شامل نوآوری‌های مالیاتی و گمرکی، بودجه سرمایه‌گذاری عمومی و راهبردهای جدید در زمینه قراردادهای عمومی می‌شدند.

https://actucameroun.com/2026/01/13/budget-2026-353-milliards-fcfa-pour-booster-le-developpement-de-lextreme-nord/

سخت‌گیری دولت کامرون در مالیات بر درآمد افراد از سال ۲۰۲۶

کامرون از سال ۲۰۲۶ قوانین جدیدی را برای مالیات بر درآمد افراد اجرا می‌کند. بر اساس بخشنامه بودجه‌ای مورخ ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ به امضای وزیر دارایی، دولت قصد دارد با ترکیبی از محدودیت‌های اداری، جریمه‌های خودکار و تبادل اطلاعات بین دستگاه‌های دولتی، درآمدهای مالیاتی خود را افزایش دهد. یکی از اصلی‌ترین تغییرات، گسترش الزام ارائه گواهی تطابق مالیاتی است. از سال ۲۰۲۶، دریافت پاسپورت، کارت خودرو و واردات کالا توسط افراد مشروط به داشتن گواهی تطابق مالیاتی معتبر خواهد بود. همچنین، عدم ارائه اظهارنامه سالانه مالیات بر درآمد افراد جریمه‌ای ثابت به مبلغ ۱۰۰ هزار فرانک سیفا خواهد داشت. جریمه‌های خودکار و تدریجی برای شرکت‌های بزرگ و مؤدیان مختلف نیز اعمال می‌شود و این سیستم بدون دخالت انسانی از طریق پایگاه داده‌های اداره کل مالیات فعال خواهد شد.

برای شرکت‌هایی با درآمد بالای یک میلیارد فرانک سیفا، اظهارنامه آماری و مالیاتی باید همراه با گزارش حسابرسی معتبر باشد. حسابداران و ادارات نیز موظف به تأیید گواهی تطابق مالیاتی از طریق کد QR یا پورتال آنلاین پیش از هر پرداخت یا اجرای قرارداد شده‌اند. دولت همچنین قصد دارد لیست مؤدیان منظم و غیرفعال را منتشر کند و هر توقف فعالیت تجاری باید با ۳ ماه اطلاع قبلی به اداره مالیات همراه باشد. این اقدامات با هدف شناسایی مؤدیان غایب و شرکت‌های صوری انجام می‌شود. به گزارش وزارت دارایی، درآمد مالیات بر درآمد افراد در سال ۲۰۲۴ تنها ۱۵ میلیارد فرانک سیفا بود که از هدف ۲۵ میلیاردی بسیار پایین‌تر است. این اصلاحات در راستای بهبود شفافیت، افزایش رعایت مالیات و گسترش پایه مالیاتی اجرا می‌شوند و از سال ۲۰۲۶، مالیات بر درآمد افراد به محور اصلی استراتژی بودجه‌ای کامرون تبدیل خواهد شد.

https://www.linfodrome.com/international/117236-fiscalite-au-cameroun-passeport-carte-grise-et-sanctions-pour-ameliorer-la-collecte-de-l-irpp

گابن

گابن، کم‌ریسک‌ترین کشور در مرکز آفریقا

گابن در رتبه‌بندی کشورهای آفریقایی با کمترین میزان ریسک برای سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۲۵، موفق به کسب جایگاه پانزدهم شد و به این ترتیب، در صدر کشورهای عضو جامعه اقتصادی و پولی مرکز آفریقا قرار گرفت. بر اساس این رتبه‌بندی، گابن در سطح جهانی رتبه ۱۶۴ را به خود اختصاص داده است. هدف از این شاخص، کمک به سرمایه‌گذاران خصوصی ثروتمند، سرمایه‌گذاران نهادی و شرکت‌ها برای تصمیم‌گیری آگاهانه در زمینه محل و نحوه تخصیص سرمایه است. نتایج این شاخص می‌تواند مشوقی برای سرمایه‌گذاران جهت توجه بیشتر به گابن به‌عنوان مقصدی مناسب برای سرمایه‌گذاری باشد. در همین حال، دولت گابن بهبود فضای کسب‌وکار را یکی از اولویت‌های اصلی خود اعلام کرده و در حال اجرای مجموعه‌ای از اصلاحات با هدف جذب سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی بیشتر است.

https://gabonmediatime.com/henley-partners-le-gabon-15eme-pays-africain-le-moins-risque-pour-les-investisseurs-en-2025/

افزایش ۱۵ برابری بودجه وزارت معادن گابن

دولت گابن بودجه وزارت معادن برای سال ۲۰۲۶ را ۱۵ برابر افزایش داد و آن را به ۶۸ میلیارد فرانک سیفا رساند، اقدامی‌ که نشان‌دهنده اهمیت روزافزون این بخش برای اقتصاد کشور و تلاش برای کاهش وابستگی به نفت است. وزیر جدید معادن و منابع زمین‌شناسی، که پیش از این وزیر نفت و گاز بود، مسئول توسعه معادن، تقویت فرآوری محلی و راه‌اندازی رشته‌های صنعتی جدید شده است. لازم به ذکر است معادن حدود ۶ درصد تولید ناخالص داخلی و ۷ درصد درآمدهای استخراجی گابن را تشکیل می‌دهند و دولت قصد دارد سهم این بخش را با اکتشاف معادن جدید، افزایش نظارت بر فعالیت اپراتورها و بهره‌برداری بهینه از منگنز دومین تولیدکننده جهانی افزایش دهد. همچنین صادرات منگنز خام از سال ۲۰۲۹ ممنوع خواهد شد تا فرآوری داخلی تقویت شود. وزیر جدید معادن با این برنامه‌ها مسئولیت هدایت یکی از وزارتخانه‌های استراتژیک و کلیدی برای اقتصاد گابن را بر عهده دارد.

https://www.agenceecofin.com/nominations/0201-134623-gabon-sosthene-nguema-nguema-quitte-la-tete-du-ministere-du-petrole-pour-celui-des-mines

همکاری گابن  با گروه لجستیکی اماراتی درایدوکس ورد در بخش گاز

گابن قصد دارد تحول مهمی در بخش گازی خود ایجاد کند. این کشور با همکاری گروه لجستیکی اماراتی درایدوکس ورد، پروژه استراتژیک «کاپ لوپز» را کلید زده است. این پروژه که با هدف ذخیره و صادرات گاز پالایش شده در دریا طراحی شده، به کاهش سوزاندن گازهای مشعل (فلر) و ارتقای بهره‌وری منابع طبیعی کمک می‌کند. مدیریت این پروژه بر عهده شرکت درایدوکس ورد از دبی است و تحویل زیرساخت‌های آن برای جولای ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است. پیش‌بینی می‌شود ظرفیت تولید گاز ملی گابن تا ۱۰۵ میلیون فوت مکعب استاندارد در روز افزایش یابد. در این پروژه بیش از ۷۰۰ تن فولاد تولید و سه کیلومتر لوله‌کشی انجام خواهد شد و ماژولی برای بازیافت گازهای تبخیر شده به وزن ۱۴۰۰ تن نصب خواهد شد. این اقدام بخشی از تلاش‌های گابن برای تنوع‌بخشی به اقتصاد، ارتقای استانداردهای انرژی و توسعه پایدار است و می‌تواند موقعیت کشور را در بازار جهانی گاز تقویت کند.

https://gabonmediatime.com/gabon-le-groupe-emirati-dp-world-se-positionne-pour-le-projet-gazier-du-cap-lopez/

سائوتومه و پرنسیپ

رشد اقتصادی سائوتومه و پرنسیپ در ۲۰۲۵

اقتصاد سائوتومه و پرنسیپ در سال ۲۰۲۵، رشد ۲.۱ درصدی را ثبت کرد. به گفتۀ رئیس بانک مرکزی سائوتومه و پرنسیپ، این رشد نسبت به سال ۲۰۲۴ بهتر است، اما هنوز کمتر از انتظارات اولیه بوده است. این رشد اقتصادی عمدتا به دلیل صادرات کاکائو و توسعه گردشگری بوده است. صادرات کاکائو به بالاترین سطح در دو دهه گذشته رسید و بخش گردشگری نیز روند رشد پایدار خود را نشان می‌دهد. به گفته رئیس بانک مرکزی، نامگذاری سائوتومه و پرنسیپ به عنوان ذخیره‌گاه زیست‌کره می‌تواند به توسعه گردشگری با ارزش افزوده بالا کمک کند. با وجود رشد، تورم همچنان بالا و حدود ۱۲ درصد است. بانک مرکزی قصد دارد با اقدامات کنترلی از افزایش قیمت‌ها جلوگیری کند و پیش‌بینی می‌شود رشد اقتصادی در سال ۲۰۲۶ به حدود ۳.۹ درصد برسد. البته اقتصاد سائوتومه و پرنسیپ همچنان به کمک مالی بین‌المللی وابسته است و در برابر شوک‌های خارجی آسیب‌پذیر باقی می‌ماند.

https://www.telanon.info/economia/2026/01/13/51411/cacau-e-turismo-tiraram-a-economia-de-stp-do-zero/

تمرکز سائوتومه و پرنسیپ بر اقتصاد آبی در چارچوب چشم‌انداز ۲۰۳۰

سائوتومه و پرنسیپ به‌عنوان یک کشور جزیره‌ای کوچک در حال توسعه، راهبرد تحول اقتصادی خود را بر پایه اقتصاد آبی بنا نهاده و این بخش را محور اصلی رشد و توسعه پایدار معرفی کرده است. بر اساس چشم‌انداز ۲۰۳۰، این کشور در پی آن است که با توسعه زیرساخت‌ها و افزایش بهره‌وری، به یک قطب دریایی، مرکز خدمات مالی و مقصد گردشگری در سطح منطقه تبدیل شود. در این چارچوب، دولت سائوتومه و پرنسیپ تنوع‌بخشی به تولید و صادرات را در دستور کار قرار داده و بخش‌های کشاورزی و شیلات را به‌عنوان اولویت‌های راهبردی تعیین کرده است. این دو بخش بیش از ۷۰ درصد نیروی کار کشور را در بر می‌گیرند و حدود ۸۰ درصد درآمدهای صادراتی را تأمین می‌کنند.

بر اساس آمارهای رسمی، مصرف ماهی در سائوتومه و پرنسیپ یکی از بالاترین سطوح در آفریقای مرکزی و قاره آفریقا به شمار می‌رود و به‌طور متوسط به ۳۰ کیلوگرم برای هر نفر در سال می‌رسد؛ موضوعی که نشان‌دهنده نقش حیاتی شیلات در امنیت غذایی و اقتصاد ملی است. رویکرد اقتصاد آبی با بهره‌گیری از منابع طبیعی گسترده دریایی کشور، در عین حال بر استفاده پایدار از این منابع تأکید دارد؛ رویکردی که از طریق مدیریت مبتنی بر اکوسیستم و سازگاری با تغییرات اقلیمی، حفاظت از محیط زیست دریایی را با توسعه اقتصادی به صورت هم‌زمان دنبال می‌کند.

https://www.afdb.org/fr/documents/sao-tome-et-principe-projet-de-rehabilitation-et-dentretien-des-infrastructures-de-leconomie-bleue-et-de-la-peche