آخرین تحولات در خصوص توافق مرکوسور - اتحادیه اروپا، نقطه نظرات مقامات برزیلی و اثرات بر اقتصاد برزیل

شورای اتحادیه اروپا روز جمعه مورخ 9 ژانویه 2026، در بروکسل موافقت خود را با توافق مرکوسور اعلام کرد. این اقدام را می‌توان نقطه عطفی تاریخی در راستای تقویت همکاری‌های استراتژیک اتحادیه اروپا با مرکوسور دانست. در مجموع 21 کشور از 27 کشور اتحادیه اروپا به این توافق رای مثبت دادند. فرانسه، مجارستان، اتریش، لهستان و ایرلند به آن رای منفی دادند و رای بلژیک ممتنع بود. حمایت ایتالیا نقش موثری در ایجاد اکثریت آرا (با توجه به ضرورت حمایت حداقل 15 کشور معادل 65 درصد آرا) ایفا کرد. در گام های بعدی این توافق در تاریخ 19 ژانویه 2026 در پاراگوئه با حضور نمایندگان کشورها (احتمالا حضور وزرا) امضا خواهد شد و جهت نهایی شدن باید مورد تایید پارلمان اروپا و کنگره کشورها نیز قرار گیرد.

لولا دا سیلوا، رئیس جمهور برزیل امروز (جمعه شانزدهم ژانویه 2026)، با اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا و آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا با هدف بررسی موضوعات دستور کار بین‌المللی و مراحل بعدی توافقنامه مشارکت مرکوسور و اتحادیه اروپا دیدار خواهد کرد. این دیدار در ریودوژانیرو ساعت یک بعداز ظهر، در آستانه امضای توافقنامه تجاری بین مرکوسور و اتحادیه اروپا (تاریخ احتمالی 19 ژانویه 2026) برگزار خواهد شد.

احتمالا پس از این دیدار بیانیه‌ای در مطبوعات نیز منتشر شده و برای امضای توافق‌نامه مائورو ویرا، وزیر امور خارجه برزیل حضور یابد. 

در اولین واکنش ها به توافق انجام شده، فرناندو حداد، وزیر دارایی و سیمونه تبت، وزیر برنامه‌ریزی برزیل، در نشست‌های اخیر خود بر اهمیت راهبردی توافق‌نامه تجاری بین مرکوسور (بازار مشترک کشورهای آمریکای جنوبی) و اتحادیه اروپا تأکید کردند و معتقدند که این توافق پس از سال‌ها انتظار، اکنون در مرحله‌ای است که می‌تواند تحولی ساختاری در اقتصاد برزیل ایجاد کند. حداد اشاره کرد که این قرارداد نه تنها تعرفه‌های صادراتی را کاهش می‌دهد، بلکه به عنوان یک «مهر تأیید» بین‌المللی به سرمایه‌گذاران خارجی در خصوص پایبندی برزیل به استانداردهای اقتصادی در سطح جهانی اطمینان می‌بخشد.

سیمونه تبت نیز خاطرنشان کرد که این توافق می‌تواند به مدرن‌سازی زیرساخت‌های برزیل کمک کند، زیرا ورود فناوری‌های اروپایی با هزینه کمتر تسهیل می‌شود. دولت برزیل بر این باور است که ادغام با یکی از بزرگترین بلوک‌های اقتصادی جهان، ظرفیت رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) را در بلندمدت افزایش داده و باعث ایجاد مشاغل با کیفیت‌تر می‌شود. از نظر سیاسی نیز، این وزرا معتقدند که این توافق جایگاه برزیل را در زنجیره‌های تأمین جهانی تثبیت کرده و وابستگی به بازارهای محدود را کاهش می‌دهد.

همچنین آژانس ترویج تجارت و سرمایه‌گذاری برزیل (Apex-Brasil) در گزارش تحلیلی خود برآورد کرده است که توافق مرکوسور-اتحادیه اروپا محرک بزرگی برای صادرات ملی خواهد بود. طبق این تخمین‌ها، حذف یا کاهش تدریجی تعرفه‌های گمرکی برای بیش از 90 درصد از محصولات برزیلی، مسیر را برای ورود به بازاری با بیش از 450 میلیون مصرف‌کننده (با قدرت خرید بالا) هموار می‌کند. این نهاد تأکید دارد که برزیل می‌تواند از این فرصت برای تنوع بخشیدن به سبد صادراتی خود استفاده کند. اگرچه محصولات کشاورزی در اولویت هستند، اما اپکس ظرفیت بالایی در بخش‌های خدماتی و محصولات صنعتی با ارزش افزوده متوسط نیز ارزیابی می‌کند. البته تحلیلگران این آژانس هشدار می‌دهند که برای بهره‌برداری بهینه از این توافق، شرکت‌های برزیلی باید استانداردهای پایداری محیط زیستی اروپا را رعایت کنند. اپکس برنامه‌های آموزشی و حمایتی ویژه‌ را برای آماده‌سازی شرکت‌های کوچک و متوسط (SMEs) جهت رقابت در بازار اروپا در نظر گرفته است تا اطمینان حاصل شود که مزایای این توافق تنها به شرکت‌های بزرگ محدود نمی‌شود.

کارآفرینان و مدیران صنایع بزرگ برزیل نیز از پیشرفت‌های اخیر در مذاکرات اتحادیه اروپا استقبال کرده‌اند. نهادهای نماینده تجار بر این باورند که این توافق پایانی بر دوران انزوای نسبی تجاری برزیل است. از دیدگاه آن‌ها، دسترسی به ماشین‌آلات و تجهیزات پیشرفته اروپایی با قیمت کمتر، به کارخانه‌های برزیلی اجازه می‌دهد تا فرآیندهای تولید خود را بازسازی کرده و بهره‌وری را افزایش دهند. این موضوع برای کشوری که در دهه‌های اخیر با کاهش سهم صنعت در اقتصاد مواجه بوده، بسیار حیاتی تلقی می‌شود. کارآفرینان نیز معتقدند پذیرش استانداردهای بین‌المللی باعث بهبود قوانین و کاهش بوروکراسی داخلی خواهد شد. اتاق‌های بازرگانی مشترک گزارش داده‌اند که تقاضا برای مشارکت‌های استراتژیک بین شرکت‌های برزیلی و اروپایی از هم‌اکنون افزایش یافته است. البته همزمان بخش خصوصی بر ضرورت انجام اصلاحات مالیاتی در داخل کشور نیز تأکید دارد تا شرکت‌های داخلی بتوانند در شرایط برابر با رقبای اروپایی خود که از نرخ بهره کمتر و زیرساخت‌های بهتری برخوردارند، رقابت کنند.

انجمن صنعت ماشین‌آلات و تجهیزات برزیل (Abimaq) با نگاهی محافظه کارانه تر، نگرانی عمیق خود را نسبت به ابعاد توافق با اتحادیه اروپا ابراز کرده است. این نهاد معتقد است که صنعت تولید و تغییر (Manufacturing) برزیل هنوز آمادگی کافی برای رقابت رودررو با غول‌های صنعتی اروپا را ندارد. استدلال اصلی آبیمک این است که هزینه‌های تولید در برزیل به دلیل بهره‌های بانکی بالا، مالیات‌های پیچیده و لجستیک ضعیف، بسیار بیشتر از اروپا است. در چنین شرایطی، حذف تعرفه واردات ماشین‌آلات اروپایی می‌تواند باعث تحمیل فشار به تولیدکنندگان داخلی شود و در سناریو بدبینانه تر، برزیل را به یک صادرکننده صرف مواد خام و واردکننده محصولات صنعتی تبدیل کند (پدیده‌ صنعتی‌زدایی). این انجمن از دولت درخواست کرده است که تعرفه‌ها به طور تدریجی طی چندین سال کاهش یابد و همزمان، بسته‌های حمایتی شامل تسهیلات ارزان‌قیمت و معافیت‌های مالیاتی برای نوسازی کارخانه‌های داخلی ارائه شود. آبیمک تأکید می‌کند که بدون یک استراتژی صنعتی قوی، توافق با اروپا می‌تواند به قیمت از دست رفتن هزاران شغل تخصصی در بخش صنعت برزیل شود.

https://alagoasalerta.com.br/noticias/economia/acordo-mercosul-ue-pode-ajudar-brasil-a-diminuir-dependencia-da-china-e-dos-eua

https://www.conjur.com.br/2026-jan-09/acordo-entre-mercosul-e-ue-vai-exigir-salto-produtivo-e-regulatorio-do-brasil/

https://www.infomoney.com.br/economia/haddad-diz-que-sai-do-ministerio-ainda-em-janeiro-e-que-sucessor-deveria-assumir-ja/

https://g1.globo.com/economia/agronegocios/noticia/2026/01/09/acordo-ue-mercosul-o-que-esta-em-jogo-para-o-agro-brasileiro.ghtml

https://alagoasalerta.com.br/noticias/economia/acordo-mercosul-ue-pode-ajudar-brasil-a-diminuir-dependencia-da-china-e-dos-eua
https://www.noticiasagricolas.com.br/noticias/agronegocio/412252-pib-do-agro-crescera-1-em-2026-com-maior-uso-de-capital-proprio-pelo-produtor-diz-cna.html?hl=en-US
https://www.canalenergia.com.br/noticias/53336709/governo-avanca-em-cooperacao-com-sauditas-sobre-minerais-criticos

https://www.infomoney.com.br/economia/carne-e-cafe-de-um-lado-vinho-e-azeite-do-outro-os-ganhadores-do-acordo-mercosul-ue/

https://www.infomoney.com.br/economiauniao-europeia-confirma-aval-para-acordo-com-mercosul-apos-26-anos-de-negociacoes/

https://www.infomoney.com.br/economia/para-abimaq-acordo-mercosul-ue-e-risco-para-a-industria-de-transformacao/

https://www.cnnbrasil.com.br/economia/agro/carne-soja-e-cafe-os-setores-beneficiados-com-o-acordo-ue-mercosul/

https://agenciabrasil.ebc.com.br/economia/noticia/2026-01/haddad-e-tebet-destacam-beneficios-para-brasil-com-acordo-ue-mercosul
https://agenciabrasil.ebc.com.br/economia/noticia/2026-01/apex-estima-que-acordo-mercosul-ue-pode-elevar-exportacoes-do-brasil