رشد شتابان پروژه‌های زیرساختی در آفریقا

نوسازی زیرساخت‌ها در آفریقا، در حال حاضر به یکی از محرک‌های اصلی رقابت و جذابیت تبدیل شده است.

در مواجهه با شتاب گرفتن سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها در آفریقا، چندین کشور در این قاره در حال تعریف مجدد اولویت‌های اقتصادی خود و گشودن فرصت‌های جدید برای کسب‌وکارها هستند. پروژه‌های بزرگی در زمینۀ حمل‌ونقل، انرژی، فناوری‌های دیجیتال، لجستیک و برنامه‌ریزی شهری، که از مراکش تا آفریقای جنوبی، از جمله مصر، کنیا و غرب آفریقا در حال انجام هستند، نیازهای فزاینده‌ای را برای تخصص، فناوری، خدمات و مشارکت ایجاد می‌کنند.

در قاره‌ای که دستخوش تحول سریع است، نوسازی زیرساخت‌ها به یکی از محرک‌های اصلی رقابت و جذابیت تبدیل شده است. در همه جا، دولت‌ها پروژه‌های متعددی در زمینه‌های مختلف از جمله جاده‌ها، بنادر، انرژی، فناوری دیجیتال و برنامه‌ریزی شهری را برای حمایت از رشد جمعیت، جذب سرمایه‌گذاری و تقویت صنعتی شدن راه‌اندازی می‌کنند. با این حال، پیشرفت همچنان بسیار ناهمگون است. برخی از کشورها در حال اجرای یک استراتژی جامع و یکپارچه هستند، برخی دیگر به سرعت در حال شتاب گرفتن هستند، در حالی که گروه سوم به صورت مرحله‌ای در حال پیشرفت است.

موتورهای توسعه قاره

مراکش از نظر زیرساخت‌ها جزو پیشرفته‌ترین کشورها است. طبق داده‌های موجود، این کشور در دو دهه گذشته یکی از کامل‌ترین اکوسیستم‌های زیرساختی را در آفریقا ایجاد کرده است که شامل خطوط ریلی پرسرعت، بنادر در سطح جهانی مانند طنجه مد، شبکه‌های جاده‌ای مدرن، مناطق صنعتی یکپارچه و تمرکز قوی بر انرژی‌های تجدیدپذیر است. این کشور همچنین در حال سرمایه‌گذاری در دیجیتالی کردن خدمات عمومی است و یک مدل منسجم و شفاف را که جذابیت اقتصادی را افزایش می‌دهد، تثبیت می‌کند.

از سوی دیگر، مصر نیز در حال تحولی گسترده است. قاهره با پایتخت اداری جدید، توسعه مترو قاهره، بزرگراه‌ها، پروژه‌های راه‌آهن و پارک خورشیدی عظیم بنبان، برای تغییر شکل زیرساخت‌های خود به سرمایه‌گذاری‌های عظیمی متکی است. مناطق اقتصادی کانال سوئز این استراتژی را که هدف آن مدیریت رشد جمعیت و گسترش صنعتی است، تقویت می‌کنند.

اما آنچه که باید مورد توجه بیشتر شرکت‌ها قرار گیرد، در کشورهای جنوب صحرای آفریقا است. کنیا در حال تثبیت خود به عنوان یک قطب اصلی منطقه‌ای است و پیشرفت‌های لجستیکی و قدرت دیجیتال را با هم ترکیب می‌کند. این کشور نوسازی بندر مومباسا، توسعه خط راه‌آهن SGR و تقویت شبکه‌های جاده‌ای را آغاز کرده است. نایروبی در حال تثبیت موقعیت خود به عنوان یک قطب در شرق آفریقا است. اکوسیستم فناوری آن، که در حال حاضر جزو پویاترین اکوسیستم‌های قاره است و رهبری آن در انرژی زمین‌گرمایی، این حرکت رو به رشد را تکمیل می‌کند. آفریقای جنوبی، علیرغم مشکلات در برخی از زیرساخت‌ها، همچنان یکی از مجهزترین اقتصادها است. این کشور در حال سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، بازسازی شبکه‌های برق خود و ادامه تقویت ظرفیت‌های بندری، ریلی و دیجیتال خود، به ویژه با 5G و مراکز داده است.

کشورهایی با شتاب سریع

در این زمینه، برخی از کشورها به سرعت در حال پیشرفت هستند، برخی دیگر به طور متوسط و برخی دیگر به آرامی رشد می‌کنند. در میان کشورهای در حال رشد، اتیوپی یکی از سریع‌ترین بخش‌های در حال رشد در این قاره را در خود جای داده است. در واقع، سد GERD، مناطق صنعتی مدرن و کریدورهای راه‌آهن، تعهد آشکاری را برای ایجاد صنعتی شدن بلندمدت نشان می‌دهند و آدیس آبابا در چندین جبهه در حال پیشرفت است.

از سوی دیگر، ساحل عاج - کشوری که به دلایل مختلف مورد توجه شرکت‌های خصوصی است - در حال تجربه مجموعه‌ای از سرمایه‌گذاری‌های بزرگ زیرساختی است. متروی ابیجان، گسترش بندر، شبکه‌های جاده‌ای جدید، توسعه انرژی و عملیات معدنی، موقعیت این کشور را به عنوان یک قطب لجستیکی و تجاری در غرب آفریقا تثبیت می‌کند. توسعه مناطق صنعتی مدرن با این پویایی همراه است.

همین روند در سنگال نیز مشهود است، جایی که قطار سریع‌السیر منطقه‌ای (TER)، بزرگراه‌ها و مراکز شهری مانند دیامنیادیو در حال تغییر چشم‌انداز هستند. این کشور همچنین در حال تقویت زیرساخت‌های دیجیتال و انرژی خود است. غنا نیز عقب نمانده است؛ این کشور به رشد پایدار خود ادامه می‌دهد که ناشی از نوسازی بندر تما، استقرار فیبر نوری و افزایش سرمایه‌گذاری در انرژی است.

نیجریه، با وجود چالش‌های مداوم، در حال پیشرفت مرحله‌ای است: توسعه راه‌آهن لاگوس-ایبادان (تقریباً ۱۵۷ کیلومتر)، گسترش منطقه ویژه اقتصادی لکی و بهبود زیرساخت‌های دیجیتال و لجستیک در دستور کار این کشور قرار دارد. همچنین باید به گینه-کوناکری اشاره کنیم که در چهار سال گذشته، تعهد قوی خود را برای توسعه زیرساخت‌های واقعاً قابل توجه نشان داده است و در آینده این روند می‌تواند سرعت بیشتری بگیرد: ساخت بنادر عمیق‌تر، جاده‌ها، پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر و سدهای برق آبی از جملۀ این اقدامات است.

نوسازی‌های هدفمندتر

گروه سوم از کشورها به تدریج اما به طور قابل توجهی در حال پیشرفت هستند. تونس در حال نوسازی بخش عمومی خود از طریق دیجیتالی کردن، توسعه پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر و بهبود مرحله‌ای زیرساخت‌های حمل و نقل خود است. رواندا، رهبر تحول دیجیتال در آفریقا، در حال سرمایه‌گذاری در شهرهای هوشمند، فیبر نوری و حکمرانی پیشرفته فناوری است. نامیبیا نیز به نوبه خود، بر انرژی پاک تمرکز دارد و با تکیه بر انرژی خورشیدی و هیدروژن سبز، یک مدل توسعه انعطاف‌پذیر ایجاد می‌کند.

البته همه کشورها با یک سرعت پیشرفت نمی‌کنند. در واقع، اگرچه مسیرهای آنها متفاوت است، اما یک چیز ثابت باقی می‌ماند: زیرساخت اکنون نه تنها به عنوان یک ابزار خدمات عمومی، بلکه به عنوان یک محرک اساسی رقابت، حاکمیت و ادغام منطقه‌ای تلقی می‌شود. کشورهایی که نوسازی فیزیکی (بنادر، جاده‌ها، انرژی، برنامه‌ریزی شهری) را با نوسازی دیجیتال (فیبر نوری، 5G، مراکز داده و دولت الکترونیک) ترکیب می‌کنند، در بهترین موقعیت برای جذب سرمایه‌گذاری و حمایت از رشد خود قرار دارند.

از این رو، انگیزه برای شرکت‌های خصوصی برای جستجوی بازارهای امیدوارکننده در آفریقا، به ویژه در کشورهای جنوب صحرای آفریقا، وجود دارد و بدون شک، در مقیاس قاره‌ای، این مسابقه برای زیرساخت‌ها، تصویری از یک آفریقای در حال حرکت را ترسیم می‌کند، جایی که به طور فزاینده‌ای پروژه‌های ملموس و تحولات قابل مشاهده ترسیم می‌شوند.

منبع:

https://www.leconomistemaghrebin.com/2025/12/28/afrique-la-nouvelle-course-aux-infrastructures/