وضعیت توسعه مسکن در برونئی

دولت برونئی از طریق اداره توسعه مسکن و در چارچوب برنامه‌های ملی نقش فعال و مستقیم در عرضه مسکن برای شهروندان خود دارد. هدف رسمی دولت، افزایش نسبت مالکیت مسکن از حدود 67–68٪ (تا 2025) به 85٪ تا 2035 تحت برنامه چشم انداز 2035 می‌باشد. در این گزارش به سیاست دولت برونئی جهت تأمین مسکن شهروندان این کشور پرداخته می‌شود.

مسکن یکی از ارکان اصلی سیاست‌های رفاهی و توسعه اجتماعی در برونئی به‌شمار می‌رود. دولت این کشور از دهه 1980 تاکنون با هدف تأمین سرپناه مناسب و پایدار برای همه شهروندان، برنامه‌های جامع ملی را در چارچوب وزارت توسعه به اجرا گذاشته است. محور اجرایی این سیاست‌ها، اداره توسعه مسکن است که مسئولیت طراحی، اجرا و نظارت بر پروژه‌های ملی مسکن را بر عهده دارد. در حال حاضر، دو طرح اصلی مسکن دولتی در برونئی به نام‌های برنامه ملی مسکن (RPN) و طرح واگذاری زمین به بومیان بدون زمین (STKRJ) اجرا می‌شود.

طرح برنامه ملی مسکن (RPN) با هدف تأمین واحدهای یارانه‌ای و ارزان‌قیمت برای همه شهروندان برونئی طراحی شده و از دهه 1980 تاکنون در چندین فاز اجرا شده است. دولت در قالب این طرح، واحدهای آماده‌ی سکونت را با قیمت ترجیحی و تسهیلات بلندمدت (20 تا 30 سال) به خانوارهای واجد شرایط واگذار می‌کند. در مقابل، طرح واگذاری زمین به بومیان بدون زمین (STKRJ) بطور خاص برای بومیان اصیل برونئی (rakyat jati)  که فاقد زمین هستند در نظر گرفته شده و زمین‌هایی با کاربری مسکونی در اختیار آنان (به طور رایگان) و با تسهیلات مشابه با برنامه RPN قرار می‌دهد تا خود اقدام به ساخت خانه نمایند.

بر اساس دستورالعمل‌های رسمی وزارت توسعه برونئی، شرایط اصلی دریافت واحد یا زمین شامل تابعیت برونئی، درآمد خانوار در محدوده تعیین‌شده، وضعیت تأهل، و عدم مالکیت قبلی ملک یا زمین است. متقاضیان واجد شرایط پس از ثبت درخواست در سامانه‌ی وزارت توسعه، در صف انتظار قرار می‌گیرند و تخصیص‌ها بر اساس اولویت، منطقه‌ی سکونت، و ظرفیت پروژه‌های در دست اجرا انجام می‌شود. در برخی موارد، اولویت با خانواده‌های پرجمعیت یا کارکنان بخش‌های کلیدی دولتی است.

به لحاظ مالی، دولت در بودجه‌های سالانه خود اعتبار قابل‌توجهی برای گسترش پروژه‌های مسکن اختصاص می‌دهد. هر پروژه شامل ساخت خانه‌های یک‌طبقه و تراس‌دار، به همراه زیرساخت‌های عمومی نظیر مسجد، مدرسه، مرکز خدمات اجتماعی، پارک محلی و شبکه حمل‌ونقل شهری است تا استانداردهای زندگی ساکنان حفظ شود. دولت برونئی در سال‌های اخیر با هدف استفاده بهینه از زمین‌های محدود کشور، به سمت احداث مجتمع‌های آپارتمانی چندطبقه حرکت کرده است. نخستین مجموعه‌های آزمایشی این طرح در سه منطقه برونئی اجرا شده‌اند و در برنامه ملی توسعه 2025–2030، احداث مجتمع‌های عمودی جدید نیز پیش‌بینی شده است.

از نظر شاخص‌های مالکیت، بر اساس داده‌های وزارت توسعه و بانک مرکزی برونئی، نرخ مالکیت مسکن در این کشور حدود 67 تا 68 درصد است و دولت در چارچوب چشم‌انداز ملی 2035، هدف‌گذاری کرده است تا این رقم تا سال 2035 به 85 درصد افزایش یابد. این هدف بیانگر تمرکز سیاست‌گذاران بر توانمندسازی خانوارها در مسیر مالکیت و پایداری مسکن، فراتر از صرفاً ساخت واحدهای جدید است.

در حوزه نظارت بر بازار، شاخص رسمی قیمت مسکن ((Residential Property Price Index به‌صورت فصلی توسط بانک مرکزی منتشر می‌شود و تحولات بازار خصوصی املاک را رصد می‌کند. بعنوان مثال، گزارش‌های فصلی سال‌های 2024 و 2025 نشان می‌دهد که قیمت مسکن در برخی مناطق پرتقاضا در این کشور روند افزایشی داشته است؛ درحالی‌که در نواحی بیرونی، ثبات نسبی مشاهده می‌شود. این نوسانات عمدتاً ناشی از افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز و محدودیت زمین‌های قابل‌توسعه است که بر دسترسی خانوارهای متوسط و کم‌درآمد به بازار خصوصی تأثیر گذاشته است.

منابع

1. Jabatan Kemajuan Perumahan – Ministry of Development, Brunei Darussalam, official site & RPN/STKRJ pages (2024–2025).
2. Department of Economic Planning and Statistics (DEPS) – Population and Housing Statistics, Brunei Government Publications.
3. Brunei Darussalam Central Bank (BDCB) – Residential Property Price Index (RPPI), Quarterly Reports Q3–Q4 2024 & Q1–Q2 2025.
4. The Scoop (Brunei) – “Brunei targets 85% home ownership by 2035”, 2024.
5. Pelitabrunei – Official news archives on housing allocations and RPN project launches.
6. Ministry of Development Strategic Plan 2018–2023, Government of Brunei Darussalam.