آشنایی با نهادهای اقتصادی سنگال: آژانس ترویج سرمایه گذاری و فعالیتهای عمده سنگال (APIX)

سنگال از زمان استقلال و الحاق به جامعه جهانی در دو دهه اخیر رشد و توسعه اقتصادی را سرلوحه برنامه‌های دولت قرار داده است. در همین چارچوب به تدریج نهادهای متعددی برای جذب سرمایه گذاریهای داخلی و خارجی، اشتغال زایی و راه اندازی کسب و کارها در حوزه اقتصادی ایجاد نموده است.

به همین منظور وزارت اقتصاد و دارایی (MEF) همواره با همکاری سازمان‌های کارفرمایی در تدوین و هماهنگی سیاست‌های ارتقای بخش خصوصی مشارکت فعال داشته است. این ابتکارات در دهه 1990 به تأسیس نهادهایی برای حمایت از  بخش خصوصی از جمله گروه بازتاب برای رقابت و رشد (GRCC) و واحد حمایت از محیط کسب و کار (CAEE) به منظور کمک به ظرفیت فنی شرکت‌ها و ایجاد فضای کسب و کار در سنگال منجر گردید. به دنبال آن در ژوئیه سال 2000 میلادی آژانس ترویج سرمایه گذاری و فعالیتهای عمده سنگال (APIX )بعنوان سازوکاری جدید و مستقل برای تبدیل سنگال به مقصد ترجیحی  برای سرمایه گذاری بخش خصوصی در غرب آفریقا تاسیس گردید. هدف از ایجاد این آژانس حمایت از ایجاد کسب و کار، تسهیل رویه‌های اداری و دولتی و ارائه کمک جهت دریافت مشوق های سرمایه گذاری عنوان شده است. این نهاد منعکس کننده اراده سیاسی قوی مقامات دولت سنگال برای توسعه استراتژی جذب سرمایه گذاری خصوصی وراه اندازی پروژه‌های زیرساختی بزرگ برای حمایت از تولید می‌باشد.

خدمات و ماموریت ها :

-شناسایی و جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی.

- ارتقای وجهه اقتصادی و شناساندن سنگال به عنوان یک مقصد مطلوب برای سرمایه گذاری مستقیم خارجی.

-استقبال و حمایت از سرمایه گذاران در تمامی مراحل سرمایه گذاری.

- ارائه دائمی‌ کلیه اطلاعات اقتصادی، تجاری و فنآوری به سرمایه گذاران.

-کمک به سرمایه گذاران برای انجام تشریفات ایجاد یک فعالیت تجاری یا سرمایه گذاری و اخذ مجوزهای اداری مختلف ( از قبیل دسترسی به زمین، مجوزهای ساختمانی و غیره).

- پشتیبانی و مشارکت در تامین مالی طرح ها.

- پیگیری تماس با سرمایه گذاران تا حصول نتیجه.

- نظارت و ارزیابی پروژه‌های سرمایه گذاری در سنگال جهت معرفی به سرمایه گذاران.

- کمک به تحقق پروژه‌های بزرگ زیربنایی و عمرانی با استفاده از روشهای مختلف تامین مالی از قبیل BOT، BOOT و غیره.

-حمایت از سرمایه گذاران داخلی و خارجی در سنگال.

- مشارکت در تلاشهای ملی برای ارتقاء زیرساخت های سنگال.

- اصلاح محیط کسب و کار.

- حمایت از اقدامات دولت در روند اجرایی کردن مفاد تفاهمات اقتصادی امضا شده با دولتهای خارجی.

- ارزیابی پروژه‌های سرمایه گذاری.

- شناساندن پروژه‌های جذاب سرمایه گذاری برای بخش خصوصی.

همچنین این آژانس کمکهای موثری در جهت اجرای برنامه اصلاحات محیط کسب و کار ( PREAC ) از طریق موارد ذیل انجام می دهد:

-ساده سازی متون و رویه‌های مربوط به سرمایه گذاری و تجارت.

- ساده سازی سیستم ها و مقیاس های قیمت گذاری (کاهش هزینه‌های عوامل).

- هماهنگ سازی چارچوب های قانونی و مالیاتی برای توسعه کسب و کارها.

- ترویج سرمایه گذاری برای اجرای پروژه‌ها در مناطق مختلف.

نظارت بر اجرای پروژه‌ها :

آژانس آپیکس به عنوان یک کاتالیزور در توسعه زیرساخت‌های اقتصادی با هدف تضمین سودآوری برای هر نوع سرمایه‌گذاری مولد در سنگال محسوب می‌گردد. همچنین مسئولیت تهیه، هماهنگی و نظارت بر اجرای پروژه‌های بزرگ دولتی را بعهده دارد که تعدادی از آنها عبارتند از:

*بزرگراه داکار-جمنیادیو: پیشرفته‌ترین و خلاقانه‌ترین پروژه بر اساس گزارش بانک جهانی که جایزه نوآوری سال 2009 را دریافت نمود. پروژه ای که میزان کامل تخصص این آژانس را در هماهنگی اجرای پروژه‌های زیرساختی، ارتباطات اجتماعی، و مدیریت جنبه‌های زیست محیطی به اثبات رسانده است.

* قطار سریع السیر منطقه ای (TER) داکار – فرودگاه بلز جیانی – جمنیاجو: با تکیه بر داشتن تخصص در نظارت بر پروژه‌های بزرگ، آژانس مدیریت پروژه بعنوان بزرگترین طرح از زمان استقلال سنگال را بعهده گرفت. در واقع این پروژه بخشی از یک برنامه ملی گسترده برای بهبود و نوسازی زیرساخت های حمل و نقل محسوب می‌گردد.

* حفاظت، مرمت و نگهداری از سواحل سالی: این پروژه به عنوان بخشی از مبارزه با فرسایش سواحل در سنگال به مرحله اجرا در آمده است. پروژه مذکور که توسط بانک جهانی به مبلغ 43 میلیون دلار تأمین شده است با هدف حفاظت از سرمایه گذاری در سواحل سالی و راه اندازی مجدد بخش گردشگری سنگال به ویژه گردشگری ساحلی انجام می‌شود.

• طراحی فرودگاه بین المللی بلیز جیانی.
• حمایت از آزادسازی حق عبور از بندر سنگ معدن سندو.
• تقویت ظرفیت های انرژی سنگال.
• مدیریت پروژه مرکز کنفرانس بین المللی عبدو دیوف در جیمنیاجو .
• مدیریت پروژه منطقه ویژه اقتصادی داکار.
• مدیریت پروژه شهر تجاری غرب آفریقا.

    از سوی دیگر ایجاد مناطق ویژه اقتصادی در سنگال از طریق حمایت آژانس از سرمایه گذاران است به آنها این امکان را می دهد که فعالیت های اقتصادی خود را در محیطی آرام، کارآمد و مدرن که مطابق با بهترین استانداردهای بین المللی است انجام دهند. در واقع، طبق قانون مصوب 2007 میلادی آژانس مدیریت انحصاری همه مناطق ویژه در سنگال را بعهده دارد.

حمایت از سرمایه گذاری :

آژانس در جهت حمایت از سرمایه گذاری اقدامات ذیل را انجام می دهد:

• حامی فعال سرمایه گذاران خصوصی.
• پشتیبانی و نظارت ویژه در جهت تسهیل رویه‌ها.
• طراحی و ایجاد ابزارهای تبلیغاتی وپشتیبانی در جهت تشویق سرمایه گذاری.
• ارتقای موثر فرصت های سرمایه گذاری در کلیه بخش های اقتصادی، تجاری و صنعتی.

همچنین آژانس با ایجاد یک پلت فرم سرمایه گذاری اقدامات ذیل را انجام می دهد:

• بهبود عرضه خدمات سرمایه گذاری در مناطق مختلف و ایجاد یک چارچوب تسهیل کننده برای توسعه بخش های اولویت دار.
• ارائه پاسخهای لازم به نیازهای بخش خصوصی محلی در یک چارچوب توسعه یافته و نوآورانه.
• هم افزایی با دیاسپورا برای تبیین پروژه‌های سرمایه گذاری در مناطق مختلف.
• ایجاد تمهیدات لازم برای تسهیل انجام تشریفات اداری.
• حمایت و پشتیبانی از ایجاد کسب و کارها از طریق :

دبیرخانه دائم شورای سرمایه گذاری ریاست جمهوری (CPI).

تدوین و اجرای آزمایشی برنامه اصلاحات محیط کسب و کار.

همچنین کارشناسان آژانس چارچوب ها و تعهدات مالی و قانونی مربوط به پروژه‌های سرمایه گذاری را شناسایی و بر آنها نظارت می‌کنند.

• خدمات مربوط به بررسی درخواست سرمایه گذاران از طریق ایمیل، تلفن یا مستقیماً در آژانس بدون قرار ملاقات انجام می‌شود. حداکثر تا 48 ساعت پس از اخذ درخواست اطلاعات مورد نظر از لحاظ اقتصادی، مالی، فنی یا تجاری در اختیار آنان قرار خواهد گرفت.

ارائه اطلاعات و تسهیلات لازم در مورد بهترین فرصت های سرمایه گذاری نیز از طرق ذیل انجام می‌گردد:

• مدیران آژانس بطور دائم با کمک کارشناسان مربوطه مطالعات راهبردی و جامع را در مورد بخش های مختلف انجام می دهند. آنها اطلاعات دقیق و تجزیه و تحلیل های واقع بینانه را به سرمایه گذاران ارائه می دهند.
• آژانس جستجوی محل و زمین برای استقرار سرمایه گذاران را تسهیل می‌کند و از آنها در انجام رویه‌های اداری مربوط به سرمایه گذاری با خدمات مربوطه پشتیبانی می نماید. همچنین نمایندگان آژانس تماس با بخش خصوصی محلی مربوطه و خدمات اداری لازم را تسهیل می‌کنند. همچنین یک کارشناس مهندسی عمران در مورد تمامی جنبه‌های مربوطه در چارچوب یک سرمایه گذاری کمک و مشاوره می دهد. وی فهرست مواد مورد نیاز برای ساخت و ساز از جمله مصالح ساختمانی را در چارچوب درخواست معافیت گمرکی تهیه و در اختیار سرمایه گذار قرار می دهد.
• در جهت حمایت بیشتر از سرمایه گذاران، دفاتر منطقه ای آژانس در مناطق اصلی سنگال به انجام پروژه‌های سرمایه گذاری در مناطق مختلف کمک می‌کنند و تشریفات اداری مربوطه را به سرعت انجام می دهند.

 کمک به سرمایه گذاران در مناطق ویژه اقتصادی ZES

مناطق ویژه اقتصادی مکانهایی برای میزبانی فعالیت‌های اقتصادی هستند که هدف آن ارائه مجموعه‌ای از زیرساخت‌ها و خدمات است که بهترین شرایط را برای شرکت‌ها جهت انجام فعالیت‌هایشان فراهم می‌کند. در این راستا آژانس کلیه امور مربوط به چگونگی فعالیتهای سرمایه گذاران در این مناطق اعم از مشاوره و خدمات اجرایی را انجام می دهد. همچنین در خصوص کمک به سرمایه گذاران اقدامات ذیل انجام می‌گیرد:

- یک مدیر ویژه مسئول اداره و مدیریت مناطق ویژه اقتصادی می‌باشد.

-یک کمیته مشترک مسئولیت نظارت بر اقدامات تمامی‌ بازیگران فعال در این مناطق را بعهده دارد.

- واحدهای اقتصادی برای انجام هر گونه فعالیت اقتصادی به‌ویژه در امور صنعتی تأییدیه‌ای از سوی مدیر سازمان مناطق دریافت خواهد کرد.

- شرکت‌ها می‌توانند از یک بسته تشویقی بهره‌مند شوند که به آنها حق معافیت‌های مالیاتی و گمرکی می‌دهد.

 خدمات پنجره واحد

شعبه ای از پنجره واحد در وزارت سرمایه گذاری با استقرار در آژانس مأموریت اطلاع رسانی، مشاوره و کمک به سرمایه گذاران به منظور در دسترس قرار دادن طرح های تشویقی موجود برای بخش های واجد شرایط را بعهده دارد. در این خصوص کمک و مشاوره در هر مرحله از فرآیند تصویب برنامه سرمایه گذاری به شرکت ها ارائه می‌شود که به طور متوالی مراحل زیر را طی می‌کند: تهیه پرونده، دریافت، بررسی و اعتبارسنجی توسط کمیسیون. سپس پنجره واحد با همکاری نزدیک با دفتر وزیر اقتصاد، دارایی و برنامه ریزی با تضمین نظارت فنی پروژه‌های انجام شده توسط سرمایه گذاران در سنگال را تأیید می‌کند.

 مرکز تسهیل تشریفات اداری

 مأموریت این مرکز ساده‌سازی تشریفات اداری برای شرکت‌ها در جهت اجرای پروژه‌ها می‌باشد. وظایف مرکز مذکور عبارتند از:

-اخذ کلیه مجوزهای لازم.

- کمک به یافتن زمین مناسب.

- تسهیل در مدیریت و حل و فصل اختلافات بین شرکت ها و ادارات دولتی.

 تسهیل فضای کسب و کار

دولت سنگال گام های مهمی‌ برای بهبود فضای کسب و کار این کشور برداشته است. پس از اجرای اصلاحات محیط کسب و کار اکنون سرمایه گذاران می‌توانند از طریق آژانس موارد ذیل را انجام دهند:

• ثبت کسب و کار در24 ساعت.
• انجام عملیات واردات یا صادرات در 10 روز.
• انتقال مالکیت در 50 روز.
• دریافت پروانه ساختمانی آنلاین در 40 روز.
• دریافت اظهارنامه مالیاتی و پرداخت مالیات به صورت آنلاین.
• بهره مندی از خدمات دادگاه‌های تجاری.

 حمایت از سنگالی‌های مقیم خارج از کشور ( دیاسپوراDiaspora )

مهاجرت جریان‌های پولی، انسانی و مادی قابل توجهی ایجاد می‌کند و دیاسپورا به توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورهای مبدأ و کشورهای میزبان کمک می‌کند. سنگالی‌های دیاسپورا از طریق نقل و انتقالات مالی و انتقال مهارت ها کمک زیادی به توسعه سنگال می‌کنند. بنابر آمارهای موجود در سال 2019 میلادی انتقال پول به سنگال از طریق سنگالی‌های مقیم خارج حدود 876.8 میلیارد فرانک سیفا یا معادل 11.6 درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور برآورد شده است. بنابراین پتانسیل این افراد برای سرمایه گذاری در سنگال قابل توجه می‌باشد. همچنین در سال 2020 میلادی این رقم  به 956.9 میلیارد فرانک سیفا بالغ گردید که نسبت به سال قبل از آن 9 درصد افزایش داشت. بنابراین از یک دهه گذشته تاکنون در جهت اجرای برنامه سنگال در حال ظهور PES تا سال 2035 بحث بهبود ترویج سرمایه گذاری توسط سنگالی‌ها در خارج از کشور به منظور تبدیل آنها به یک بازیگر واقعی در جهت رشد و توسعه اقتصادی مطرح است. لذا در خصوص اقتصادهای در حال ظهور حمایت از  سرمایه‌گذاران مهاجر و هدایت سرمایه‌های آنان به داخل کشورها یک از اولویتهای دولتها محسوب می‌شود. از این رو حمایت از سرمایه‌گذاری سنگالی‌ها در خارج از کشور با ایجاد تسهیلات لازم برای آنها در جهت سرمایه گذاری و ورود ارز به داخل سنگال از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

در این راستا چالش اطلاع رسانی به شهروندان سنگالی در خارج کشور به شیوه ای مناسب در مورد ارائه خدمات مر بوط به فرصت های سرمایه گذاری توسط آپیکس یکی از دغدغه‌های اصلی مقامات دولتی است. در همین چارچوب رئیس جمهور سنگال دستور ایجاد یک پنجره واحد یکپارچه ویژه برای خدمت رسانی به دیاسپوراتوسط آژانس را صادر کرده است. در این خصوص برای نظارت بهتر بر اجرای پروژه‌های سنگالی‌ها دیاسپورا پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری (PLI) در مناطق اصلی کشور به صورت واحد ایجاد شده است که در عین حال بعنوان پنجره‌های باز برای سرمایه گذاری سنگالی‌های خارج از کشور (SE) در کشورهای میزبان عمل خواهند کرد. هم افزایی بازیگران مختلف به طور مؤثری به تسهیل سرمایه گذاری سنگالی‌های مقیم خارج از کشور کمک می‌کند. در این رابطه پنجره واحد دیاسپورا به دو صورت فیزیکی و مجازی در آیپکس بوجود آمده است.

-پنجره واحد فیزیکی دیاسپورا

هدف نهایی ایجاد این پنجره ارتقای سیاست ها، برنامه‌ها و سازوکارهای اجرا شده در زمینه توسعه سرمایه گذاری در سنگال است تا سنگالی‌های دیاسپورا بتوانند به طور کامل نقش خود را در توسعه کلی و پایدار کشور ایفا کنند و جایگاه خود را به دست آورند. در این راستا وظیفه این واحد تسهیل سرمایه گذاری سنگالی‌های دیاسپورا از طریق کمک و مشاوره درجهت ایجاد شغل، گرفتن کد سرمایه گذاری، دسترسی به منابع مالی و دریافت زمین است.

- پنجره واحد مجازی دیاسپورا

در این خصوص یک فضای مجازی در وب سایت آپیکس قرار خواهد گرفت که از یک طرف پاسخگویی سریع به مشکلاتی که این افراد در خارج از کشور برای انتقال سرمایه به داخل سنگال با آن مواجه می‌شوند را انجام می دهد و از طرف دیگر اطلاعات مفید را به طور مستمر و با هدف تسهیل سرمایه گذاری در اختیار آنان قرار می دهد. علاوه بر این، یک اپلیکیشن از فروشگاه پلی استور و اپل استور قابل دانلود خواهد بود تا امکان دسترسی سریع به خدمات ارائه شده توسط پیشخوان دیاسپورا را فراهم کند که با شماره ثبت آنلاین فعال می‌شود. پس از ثبت نام، سامانه شماره اختصاصی را در اختیار فرد قرار می دهد که به متقاضی امکان بهره مندی از خدمات آنلاین را خواهد داد. لذا کاربران قادر خواهند بود به اطلاعات خاص و قابل اعتمادی که به نگرانی‌های آنها پاسخ می دهند دسترسی داشته باشند.

مهاجران سنگالی که مایل به سرمایه گذاری در سنگال هستند باید  شرایطی را برای بهره مندی از خدمات میز دیاسپورا رعایت کنند که عبارتند از:

-ارائه اجازه اقامت یا هر مدرک دیگری که اقامت حداقل یک ساله در خارج از کشور را ثابت کند. برای سنگالی‌هایی که در خارج از کشور اقامت داشته و به کشور بازگشته اند حداکثر یک سال اقامت دائم در سنگال مورد نیاز است.

- ارائه مشخصات و موقعیت پروژه مورد نظر برای سرمایه گذاری در مناطق مختلف سنگال.

 حمایت از محیط کسب‌وکار

بخش حمایت از محیط کسب و کار که از سال 2002 میلادی در آژانس مستقر شده است بطور کلی وظیفه بهبود فضای سرمایه‌گذاری برای ایجاد کسب و کارها در سنگال را بعهده دارد. این بخش شعبه دبیرخانه دائمی‌ شورای سرمایه گذاری ریاست جمهوری  CPI می‌باشد که توسط رئیس جمهور با هدف شناسایی موانع توسعه سرمایه گذاری خصوصی ایجاد شده است. با توجه به اینکه سنگال یک کشور مطلوب برای سرمایه گذاری بوده ارائه مجموعه‌ای از خدماتی که بهترین شرایط را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کند یکی از مأموریت‌های اصلی این آژانس است.

 پلت فرم الکترونیکی

در جهت پویایی ایجاد یک فضای سرمایه گذاری در کلاس جهانی آژانس به تازگی یک پلت فرم الکترونیکی راه اندازی کرده است که به سرمایه گذار امکان می دهد در مدت زمان یک ساعت یک کسب و کار را به ثبت برساند. این کاهش زمان ایجاد یک کسب و کار از یک روز به یک ساعت با هدف جذابیت بیشتر محیط کسب و کار خواهد بود و نقطه شروعی برای تسریع رویه ایجاد مشاغل در سنگال محسوب می‌گردد.