مید: احیای پروژه راه‌آهن خلیج فارس (کویت)
براساس گزارش نشریه مید، درگیری‌های منطقه‌ای اهمیت تازه‌ای پروژه راه‌آهن خلیج فارس داده‌اند که اجرای آن سال‌ها با تأخیر مواجه بوده است، به‌گونه‌ای که دیگر تنها ابزار برای تسهیل حمل کالا و اتصال بازارها تلقی نمی‌شود، بلکه به بخشی از تلاش‌ها برای تقویت توانایی کشورهای خلیج فارس در مقابله با اختلالات احتمالی زنجیره‌های تأمین تبدیل شده است.
نشریه مید، در گزارش تحلیلی خود تأکید می‌کند که تهدیدات فزاینده علیه مسیرهای تجاری منطقه‌ای، ایجاد یک شبکه حمل‌ونقل زمینی مکمل را به ضرورتی راهبردی تبدیل کرده است، به‌ویژه با توجه به وابستگی اقتصادهای خلیج فارس به بنادر، مسیرهای زمینی و زیرساخت‌های انرژی که عمدتاً در نزدیکی مناطق ساحلی در معرض تهدیدات امنیتی قرار دارند. این گزارش توضیح داده که شبکه راه‌آهن جایگزین شبکه‌های موجود حمل‌ونقل دریایی و زمینی نخواهد شد، بلکه ظرفیت حمل‌ونقل بیشتری ایجاد کرده و مسیرهای جایگزینی برای انتقال کالاهای اساسی میان کشورهای شورای همکاری فراهم خواهد کرد که می‌تواند پیامدهای اختلال احتمالی در فعالیت بنادر یا مسیرهای تجاری سنتی را کاهش دهد.
به اعتقاد این گزارش، مهم‌ترین تحول در جایگاه این پروژه، با وجود اهمیت روزافزون این پروژه، تغییر ماهیت آن از ابتکاری برای تحقق یکپارچگی اقتصادی در آینده به عنصری بالقوه در برنامه‌های اضطراری و آمادگی برای مقابله با بحران‌های منطقه‌ای است. گزارش تأکید کرده که اجرای آن همچنان با چالش‌هایی از جمله تفاوت اولویت‌های ملی، سازوکارهای تأمین مالی و هماهنگی میان کشورها مواجه است، عواملی که طی سال‌های گذشته بارها موجب کند شدن روند پیشرفت آن شده‌اند، با این حال، تحولات اخیر نشان می‌دهد که دولت‌های کشورهای خلیج فارس رسیدگی به برخی موانع عملی اجرای پروژه، به‌ویژه قوانین تنظیم‌کننده بخش راه‌آهن و استانداردهای مشترک فنی و عملیاتی را آغاز کرده‌اند. این گزارش به پیشرفت کویت در اجرای پروژه راه‌آهن ملی اشاره کرده که قرار است به بخش عربستانی شبکه ریلی خلیج فارس متصل شود؛ اتصالی که گامی مهم در تکمیل مسیر منطقه‌ای به شمار می‌رود و در آینده امکان حمل کالا میان کویت و بازارهای کشورهای خلیج فارس را از طریق شبکه‌ای ریلی و به‌هم‌پیوسته فراهم خواهد کرد. این پروژه برای کویت با توجه به ضرورت تنوع‌بخشی به شیوه‌های حمل‌ونقل تجاری و افزایش انعطاف‌پذیری زنجیره‌های تأمین، به‌ویژه هنگام بروز اختلال در حمل‌ونقل دریایی یا زمینی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در عربستان سعودی نیز آماده‌سازی‌های فنی پروژه در حال پیشرفت است و انتظار می‌رود شرکت راه‌آهن عربستان «سار» یک شرکت مشاور را برای طراحی بخش عربستانی شبکه ریلی خلیج فارس به طول ۶۷۲ کیلومتر انتخاب کند. این مسیر منطقه خفجی در نزدیکی مرز کویت را به گذرگاه مرزی البطحاء در مرز امارات متصل خواهد کرد و از این رو یکی از اجزای اصلی شبکه اتصال ریلی میان کشورهای خلیج فارس به شمار می‌رود. گزارش همچنین به برگزاری مناقصه‌ای جداگانه برای مدیریت و بازبینی فعالیت‌های طراحی اشاره کرده که نشان‌دهنده رویکرد شرکت راه‌آهن عربستان برای تأمین نظارت فنی مستقل پیش از واگذاری بسته‌های ساخت و اجراست. این گزارش همچنین به پیش‌نویس قانون راه‌آهن بحرین پرداخته که هدف آن ایجاد چارچوبی قانونی برای تنظیم احداث، بهره‌برداری و نگهداری شبکه‌های ریلی، صدور مجوزها، الزامات ایمنی، تعرفه‌ها و خدمات حمل‌ونقل فرامرزی است. گزارش تأکید کرده که یکسان‌سازی این مقررات از شروط اساسی موفقیت شبکه ریلی خلیج فارس به شمار می‌رود، زیرا بهره‌برداری کارآمد از یک سامانه حمل‌ونقل منطقه‌ای در شرایط تفاوت الزامات فنی و استانداردهای ایمنی میان کشورهای مشارکت‌کننده امکان‌پذیر نخواهد بود.
قرار است وزیران حمل‌ونقل کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در ماه نوامبر آینده در منامه گرد هم آیند تا چارچوب مقرراتی این پروژه را بررسی کنند. بحرین همچنین در حال بررسی چگونگی اتصال شبکه ریلی داخلی آینده خود به عربستان سعودی از طریق پل پیشنهادی ملک حمد است. در سایر کشورهای شورای همکاری نیز هیئت وزیران قطر با پیش‌نویس توافقنامه‌ای برای ایجاد اتصال ریلی با عربستان سعودی موافقت کرده است و امارات و عربستان نیز بر سر بررسی فرصت‌های اتصال ریلی میان دو کشور با تمرکز بر خدمات حمل بار به توافق رسیده‌اند. این اقدامات نشان‌دهنده حرکت به سوی تکمیل نقاط اتصال میان شبکه‌های ملی است که از الزامات اساسی تبدیل خطوط ریلی جداگانه به یک سامانه منطقه‌ای یکپارچه به شمار می‌رود. گزارش نشریه مید اعلام کرده که بیانیه العلا در سال ۲۰۲۱ نقطه عطف مهمی در بهبود شرایط سیاسی همکاری‌های منطقه‌ای بود و به ایجاد فضایی مناسب‌تر برای اجرای پروژه‌های مشترک کشورهای خلیج فارس کمک کرد، همچنین نگرانی‌های امنیتی جدید، توجیهات اقتصادی و راهبردی تکمیل شبکه راه‌آهن را تقویت کرده و به این پروژه شتاب تازه‌ای بخشیده است که می‌تواند به عبور از موانع پیشین اجرای آن کمک کند، با وجود این، شبکه برنامه‌ریزی‌شده به طول مجموعاً ۲۱۸۶ کیلومتر همچنان نیازمند تصمیمات اساسی در زمینه تأمین مالی، ساخت و بهره‌برداری است.
منبع: الجریده